“آژنگ نیوز”:سعید نفیسی پژوهشگر، تاریخنگار، ادیب، نویسنده؛دیروز سالگرد درگذشتش بود. او چنان فعالیت موثری در حوزه فرهنگ ایران و بسط و نشر این فرهنگ انجام داده است که همچنان نقش تاثیر گذار خود را حفظ کرده است.او در اکثر موارد اولین نفر بوده است. اگرچه برخی از فعالیتهایش برای دستگاه رسمی کشوری بوده اما همان فعالیتها مبتنی بر علم و تحقیق بوده است.او که از اواخر دوره قاجار فعالیتهای علمی خود را آغاز کرده است. یکی از اولین پژوهشهای تاریخی او در مورد زندگینامه رضا شاه پهلوی بوده است . او در این خصوص نامه ای به مقامات رسمی کشور نگاشته که بودن بیانگر دقت او در امر تحقیق تاریخی است.

مقام محترم ریاست ارکان حرب کل قشون دام اجلاله
در باب تاریخ سلطنت اعلی حضرت شاهنشاه ایران ارواحناه فداه که خدمت تألیف و تدوین آن به این بنده رجوع شده است تاکنون چند بار چه به آن مقام محترم و چه به کفالت وزارت جنگ متوسل شده و تمنی کرده است که نواقص این کار را هرچه زودتر رفع کنند، و اندک وسائلی که این بنده لازم دارد فراهم آورند تا هرچه زودتر بتواند چنانکه دلخواه این بنده است و منظور نظر اعلیحضرت شاهنشاه باشد این خدمت را انجام دهد. اینک نیز خاطر محترم را زحمت میدهد که در این مدت آن چه توانسته است به وسایل شخصی جمعآوری کند، از آن دریغ نکرده و به وسیله مکاتبه و تلفن و رفت و آمدهای بسیار، یک مقدار اسناد به دست آورده و مقدار متنابه از کتاب را فراهم کرده است، ولی به وسیله شخصی انجام این کار مقدور نخواهد بود و حتماً لازم است در ارکان حرب کل قشون یا در یکی از دوایر وزارت جنگ، محلی را مخصوص به این کار تهیه فرمایند، و دفتر مخصوصی که شامل سه عنصر باشد به این بنده بسپارند، و در ضمن …. به تمام ادارات دولتی صادر [؟] کنند که هرچه این بنده برای تدوین این کتاب اسناد و مدارک لازم دارد به سریعترین وسیله ممکن تهیه کنند؛ و یک دستگاه ماشین تحریر فارسی نویس خانا به اختیار این بنده بگذارند که هرچه از فصول کتاب تهیه میشود به مرور به شرف عرض خاک پای همایون برسد، و مختصر اعتباری برای تهیه کتاب و لوازم تحریر و غیره داشته باشد، و برای دستیاری در این کار، این بنده به اعضای مسن که رتبه بالا داشته باشند محتاج نیست، تنها ۳ نفر جوان کارآمد تازه نفس که لااقل تحصیلات متوسطه کرده باشند کافیست، و بهترین راه این است از جوانان تحصیل کرده مشمول نظام وظیفه یک نفر را که انگلیسی و یک نفر را که روسی و یک نفر را که ماشیننویسی بداند، مدت چند ماه تا آخر امسال به این خدمت مأمور کنند تا به راهنمایی این بنده آنچه لازم است ترجمه و تدوین شود، به عهده بگیرند، و آنچه تاکنون نوشته شده پاکنویس کنند، و البته چون قسمت عمده اطلاعات باید از دوایر دولتی برسد، مهمترین وسیله آن است که مرکزی از یکی از دوایر دولتی باشد که از آنجا اسناد لازم را بخواهم. و بدین وسیله بنده متعهد میشوم که تا آخر امسال این کتاب را چنان که اعلیحضرت شاهنشاه ارواحنا فداه شخصاً دستور فرمودهاند و این بنده را به شرف این مأموریت مفتخر ساختهاند به پایان برسانم، و فقط برای این کار محتاج به مساعدت تام آن مقام محترم خواهم بود. سعید نفیسی
یادداشت: خواهشمند است کلیه انتشارات و مکاتبات خود را به نام آقای سعید نفیسی، مدیرکل اداره اطلاعات وزارت فلاحت و تجارت در تهران (ایران) ارسال فرمایید.

در پاسخ به در خواست نفیسی وزارت اوقاف و صنایع مستظرفه اعلام کرد:برای کسب کلیه اطلاعاتی که راجع به تدوین تاریخچه سلطنت بندگاه اعلصحضرت شاهنشاهی…لازم دارید روز پنجشنبه ۲۵ ساعت ده صبح به دایره احصاییه اداره انطباعات مراجعه و اطلاعات مزبوره را دریافت کنید.

یکی از اولین فعالیت های اداری و رسمی سعید نفیسی با عنوان ثبات در دایره محاسبات دولت بود. همچنین در سال ۱۳۰۲ خورشیدی در وزارت فلاحت و تجارت؛آغاز شده است.البته او در این مقام نیز صرفا مشغول فعالیت اداری نبوده است. بلکه اقدام به انتشار یک نشریه در حوزه کشاورزی کرد. قدیمی ترین نشریه علمی حوزه کشاورزی در ایران، فلاحت مظفری بود، اما پس از آن مهم ترین و قدیمی ترین نشریه فلاحت و تجارت بود که به همت مرحوم سعید نفیسی منتشر می شد.
او در زمینه تقویت هویت ایرانی نیز فعالیت کرده و ابتکاراتی را ارایه داده است.از آن جمله سعید نفیسی در دیماه ۱۳۱۳ نام «ایران» را به جای «پرشیا» پیشنهاد کرد و در سال ۱۳۱۴ شمسی طبق بخشنامه وزارت امور خارجه و تقاضای دولت وقت؛ و تصویب مجلس شورای ملی، نام رسمی «ایران» (به جای پارس و پرشیا) انتخاب میشود.
نفیسی در جوزه انتشار کتاب نیز پیشگام بوده و همواره موجب احیا فرهنگ ایرانی و نیز معرفی چهره های برجسته فرهنگ ایران بوده است برای اولین بار کتاب احوال و آثار رودکی تألیف مرحوم سعید نفیسی بود که موجب معرفی این شاعر مهم ایرانی گردید. استفاده او از اسناد و مدارک دست اول نیز دراین خصوص جالب توجه بوده است.

او بخش بزرگی از زندگیاش را صرف پیدا کردن، تصحیح و معرفی متنهایی کرد که بدون این کوششها، دسترسی به آنها برای پژوهشگران بسیار دشوارتر بود.
در همین ارتباط نفیسی در سال ۱۳۱۵ کتاب «آثار گمشده ابوالفضل بیهقی» را منتشر کرد؛ پژوهشی درباره بخشهایی از نوشتههای بیهقی که دیگر نسخهای از آنها در دست نبود. چهار سال بعد، کار او روی متن موجود «تاریخ بیهقی» به انتشار نخستین جلد تصحیح او انجامید و این تصحیح در سه جلد، طی سالهای ۱۳۱۹ تا ۱۳۳۲، منتشر شد.
نفیسی از نسل نخست استادان دانشگاه تهران بود و در کنار تدریس تاریخ، آثار گستردهای در ادبیات و تاریخ ایران پدید آورد.وی همچنین به دلیل رفتار انسانی و پسندیده اش نشبت به مردم جایگاه ویژه اجتماعی داشت. به گونه ای که برای کاندیداتوری نمایندگی مجلس نیز از سوی مردم برگزیده شده بود.

نفیسی در خصوص فعالیتهای علمی اش نوشته است:زبان یگانه وسیلۀ حفظ و بقای فکر مشترک است. ما ایرانیان به هیچ قیمتی نباید راضی شویم ملیت ما سست بشود، یا خدای ناخواسته در خطر بیفتد. باید همۀ همّ خود و مهمترین وظیفۀ ملی خود را حفظ زبان فارسی و توسعه و رواج آن بدانیم.
این موضوع حفظ و حراست و توسعه و تکمیل و رواج زبان فارسی که وظیفۀ فردفرد ما و بالاترین وظیفۀ ملی ماست راه بسیار ساده و روان و طبیعی دارد. ما پاسبان میوۀ هزار سال جانفشانیهای روانفرسای پدران بزرگوار خود هستیم.در نهایت انتشار بیش از ۱۰۰ جلد کتاب و هزاران مقاله علمی و مطبوعاتی ؛جایگاه ویژه علمی و پژوهشی سعید نفیسی را نشان میدهد.البته ظاهرا تعداد بسیار زیادی نیز از آثار چاپ نشده سعید نفیسی احتمالا در پستوی یک مرکز نگهداری از اسناد خاک میخورد!
گروه گزارش
