“آژنگ نیوز”:مقبره صاحب دیوانی بخش کمتر شناخته شده گنج پنهان مجموعه تاریخی حافظیه ، پس از سالها فرسودگی، دستخوش یک عملیات مرمتی گسترده میشود؛ معاون میراث فرهنگی فارس از آغاز پروژهای به ارزش ۵۰۰ میلیارد تومان برای بازسازی ورودی مقبره صاحبدیوانی یا همان دفتر تخصصی حافظشناسی خبر میدهد؛ پروژهای که میکوشد آسیبهای ناشی از گذر زمان و عوامل جوی را از چهره این اثر ملی بزداید.
شیراز، شهر شعر و ادب، سالانه میزبان میلیونها مشتاقی است که برای ادای احترام به خواجه شیراز، حافظ، به آرامگاه او در حافظیه میروند؛ این مجموعه تاریخی، علاوه بر مقبره اصلی، شامل بخشهای دیگری نیز میشود که هر یک بهنوبه خود گنجینهای از معماری و فرهنگ ایرانی به شمار میروند.
یکی از این بخشها، مقبره صاحبدیوانی است که در ضلع غربی حافظیه قرار دارد و متاسفانه در سایه شهرت آرامگاه اصلی، کمتر دیده شده و توجهات لازم را به خود جلب نمیکند؛ این مکان که روزگاری محل رتقوفتق امور دیوانی و بعدها پایگاه پژوهشهای ادبی بوده، اکنون نیازمند توجهی فوری و اساسی است.
گذر زمان و عوامل جوی چون باران، رطوبت و تابش مستقیم خورشید، طی دههها بر پیکره این بنای تاریخی آثاری عمیق بر جای نهاده است؛ ترکخوردگیهای دیوارها، فرسودگی آجرها و آسیبهای وارده به تزئینات گچی و یزدیبندی، تنها بخشی از نشانههای فرسودگی این اثر ملی را تشکیل میدهد؛ عدم وجود عایقبندی مناسب، خطر نفوذ رطوبت به بدنه داخلی را دوچندان میکرده و پایداری سازه را با تهدیدی جدی روبرو ساخته است؛ بیتوجهی به چنین بناهایی، به معنای از دست رفتن تدریجی لایههایی از هویت معماری و فرهنگی شیراز خواهد بود.
اعتبار ۵۰۰ میلیارد تومانی برای یک نفس تازه
در چنین شرایطی، خبر آغاز مرمت این بنای ارزشمند، نفس تازهای در کالبد حافظیه میدمد؛ معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، روز شنبه، جزییات این پروژه را اعلام کرد و گفت: مقبره صاحبدیوانی که در ضلع غربی مجموعه تاریخی حافظیه واقع شده، با اعتبار ۵۰۰ میلیارد تومان مرمت خواهد شد.
صادق زارع افزود: اجرای این پروژه گامی موثر در جهت حفظ و احیای یکی از بخشهای کمتر دیدهشده اما ارزشمند این اثر ملی است.
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس ادامه داد: این پروژه با هدف رفع آسیبهای ناشی از گذر زمان و عوامل جوی آغاز شده و بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، در این قالب عملیات سبکسازی بام (کاهش بار مرده سقف برای افزایش پایداری سازه و جلوگیری از فشار بر دیوارهای قدیمی)، تعمیرات پشتطاق (بازسازی و تقویت بخشهای داخلی طاقها برای جلوگیری از هرگونه ریزش احتمالی)، عایقرطوبتی (اجرای لایههای ایزوگام استاندارد برای مقابله با نفوذ رطوبت به بدنه و تزئینات)، آجرکاری بدنه (ترمیم و تعویض آجرهای فرسوده با آجرهای همجنس و همرنگ جهت حفظ اصالت بصری) و مرمت یزدیبندی اجرا میشود.
زارع گفت: هدف نهایی از ارائه این پروژه مرمتی، بازگرداندن شکوه و اصالت این بخش از حافظیه به دوران طلایی خود است تا هم به عنوان یک اثر تاریخی حفظ شود و هم به عنوان فضایی فرهنگی برای پژوهشگران و گردشگران مورد استفاده قرار گیرد.
بازگشت به عصر طلایی
مرمت مقبره صاحبدیوانی، بازتعریف جایگاه حافظیه به عنوان یک قطب فرهنگی تمامعیار به شمار میرود؛ زمانی که ورودی این مکان مرمت و ساماندهی شود، عملا گرهای نمادین میان معماری دیوانی دوران گذشته و فضای عرفانی آرامگاه حافظ گشوده خواهد شد.
چنین اقداماتی، موجب پیوند عمیقتر مخاطب امروزی با لایههای پنهان تاریخی و ادبی این مکان میشود و تجربه بازدید از حافظیه را از یک گشت تفریحی ساده به یک سفر پژوهشی و احساسی تمامعیار تبدیل میکند؛ بدین ترتیب، ارزش افزوده این مرمت تنها به حفظ فیزیکی بنا محدود نمیماند، بلکه به غنای فرهنگی بازدیدکنندگان نیز میافزاید.
تاثیر مستقیم بر پژوهشهای حافظشناسی
با توجه به اینکه مقبره صاحبدیوانی در سالهای اخیر به عنوان دفتر تخصصی حافظشناسی فعالیت میکند، مرمت و بازسازی آن، تاثیری مستقیم و ملموس بر کیفیت پژوهشهای ادبی در شیراز خواهد گذاشت؛ فضای مرمتشده و ایمن، امکان برگزاری نشستهای تخصصی، نمایش نسخ خطی و دسترسی بهتر محققان به منابع را فراهم میآورد.
پیش از این، فرسودگی بنا، انگیزه پژوهشگران را برای استفاده طولانیمدت از این مکان کاهش میداد و گاه خطرات فیزیکی، محیط را برای فعالیتهای گروهی نامناسب میساخت؛ با اجرای عملیات عایقرطوبتی و تقویت سازه، این مانع اساسی برداشته میشود و دفتر حافظشناسی میتواند نقشی فعالتر و موثرتر در معرفی اشعار و اندیشههای حافظ ایفا کند.
گروه گزارش