“آژنگ نیوز”:تاحدودسال ۱۲۹۵ خورشیدی (یعنی اندکی پیش از کودتای ۱۲۹۹)رئیس الوزراسوارکالسکه میشد و چند سواردنبال کالسکه اوتاخت میکردند. سفیران و وزیران هم با کالسکه و با درشکه حرکت میکردند. مخصوصاً سفیر انگلیس همیشه چند سوار نیزه دار هندی همراه خود راه می انداخت و وزیر مختاتزاری روس تا روزهای آخر سوار کالسکه میشد و چند قزاق روسی سوار براسب از جلو عقب میتاختند .بنابراین استفاده مقامات از اتومبیل اصلا رایج نبود.در این زمینه مقامات خارجی پیشگام شدند.به عنوان مثال در سال ۱۲۹۸ (یکسال پیش از کودتا) در تمام کرمانشاه فقط یک اتوموبیل بود که میجر گرین هوز کنسول انگلیس بر آن سوار میشد و در خارج شهر گردش میکرد. گاه هم با همان اتوموبیل تا سر حد ایران و عراق میرفت و از آنجا به ترن عازم بغداد میشد.
از آنجا که انگلیسی ها در مورد اتومبیل سواری پیشگام بودند تامدتی شهرهای مختلف ایران بخصوص در نواحی جنوب اتوموبیل رامتکا میگفتند واین کلمه ترجمه نادرست car motor- موتورکار یعنی کلمه انگلیسی اتوموبیل بود.
بهر حال به واسطه نبودن جاده و بواسطه علاقه مندی رجال و اعیان ایرانی به کالسکه ودرشکه واسب ومیرآخور ومهتر وکالسکه چی وجلودار؛ مدتها اتوموبیل سواری در ایران مهجور میبود .تا اینکه درسال ۱۳۰۹ خورشیدی اعتمادالدوله وزیر فرهنگ که تا چندى بادرشکه وکالسکه از منزل به وزارتخانه میرفت و رغبتی بااتوموبیل نداشت ؛بالاخره بعد از سه چهارماه اوهم درشکه خود را متقاعد(بازنشسته) کرد و سوار اتوموبیل شد.
البته اتوموبیل هم مثل هر چیز تازه درآمدی ؛ابتدا مورد بی مهری یک بخش از جامعه بودبرخی آنرا کالسکه فرنگی میگفتند چون بوی بنزین بامزاج آنها نمیساخت.بنابر این بیشتر از چیزهای دیگر با اتوموبیل مخالف بودند.اما بالاخره مرحوم مدرس این مطلب را شکست .اما نه اینکه خودش اوتوموبیل بخرد بلکه هر وقت و هر جا که اوتوموبیل آماده بود سوار میشد وراجع به بوی بنزین هم میگفت کم کم عادت میکنیم.
در آن دوران مرحوم مدرس هر روز صبح های زود درایوان مدرسه سپهسالار برای طلاب درس می گفت .او در موقع درس در مورد بسیاری از اختراعات فرنگی میگفت که برای رفع حوائج ضروری و مفید است.از آن جمله تلفن و برق و بعد هم همین گردونه خودکار (یعنی اوتوموبیل) که انسانرا زود بمقصد میرساند اما بشرطی که این سه وسیله بسیار ارزان تهیه شود و بادرآمد مردم مناسب باشد و برای کارهای عام المنفعه مصرف گردد و گر نه حرام اندر حرام است.
گروه تاریخ