“آژنگ نیوز”:بانک انگلستان استاندارد طلا را کنار گذاشت و پوند استرلینگ بلافاصله ۲۸ درصد از ارزش خود را از دست داد؛ امری که توانایی بازپرداخت بدهیهای کشورهای اروپای شرقی و آمریکای جنوبی را در چنین روزی در سال ۱۹۳۱ میلادی تضعیف کرد.«استاندارد طلا» یک نظام پولی تاریخی است که در آن، ارزش پولهای ملی مستقیماً به طلا پیوند داده میشد و امکان تبدیل پول کاغذی به مقدار مشخصی از طلا وجود داشت. جذابیت استاندارد طلا در محدود کردن کنترل انسان بر انتشار پول نهفته است. از آنجا که مقدار فیزیکی طلا به عنوان عاملی محدودکننده برای انتشار پول عمل میکند، جامعه میتواند بهطور بالقوه از خطرات تورم در امان بماند.
این نظام در اوایل قرن نوزدهم پدیدار شد و انگلستان نخستین کشوری بود که در سال ۱۸۲۱ آن را بهطور رسمی به کار گرفت.
ایالات متحده نیز در سال ۱۹۰۰ با تصویب «قانون استاندارد طلا»، این نظام را اجرایی کرد و در بخش عمدهای از قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، طلا را مبنای ارزش پول خود قرار داد. ویژگی بارز استاندارد طلا، توانایی آن در ایجاد ثبات اقتصادی و مهار تورم بود؛ با این حال، این نظام انعطافپذیری سیاستهای پولی دولتها را محدود میکرد و دایره عمل آنها را در واکنش به بحرانهای اقتصادی تنگ میساخت.
در دهههای پیش از جنگ جهانی اول، تجارت بینالملل بر پایه نظامی انجام میشد که امروزه به عنوان «استاندارد کلاسیک طلا» شناخته میشود. در این نظام، تسویه حسابهای تجاری میان کشورها با استفاده از طلای فیزیکی صورت میگرفت. کشورهایی که دارای مازاد تجاری بودند، طلا را به عنوان بهای صادرات خود انباشت میکردند. در مقابل، ذخایر طلای کشورهایی که دچار کسری تجاری بودند کاهش مییافت، زیرا طلا به عنوان هزینه واردات از آن کشورها خارج میشد.
پس از جنگ جهانی اول، «استاندارد مبادله طلا» جایگزین استاندارد طلا شد؛ نظامی که در آن امکان تبدیل ارزها به دلار وجود داشت و خودِ دلار نیز قابل تبدیل به طلا بود. این نظام در کنفرانس «برتون وودز» پس از جنگ جهانی دوم دستخوش تحولی دیگر شد و دلار آمریکا به ارز غالب جهانی تبدیل گردید که ارزش آن به طلا وابسته بود؛ وضعیتی که تا زمان کنار گذاشته شدن نهایی این استاندارد در سال ۱۹۷۱ ادامه یافت.
گذار از استاندارد طلا به پیدایش «پولهای فیات» (پولهای بدون پشتوانه فیزیکی) انجامید؛ پولهایی که ارزش خود را نه از کالاهای فیزیکی، بلکه از حکم و اعتبار دولتها کسب میکنند. نظام فیات به ارزش ارزها اجازه میدهد تا در بازارهای مبادلات ارزی نسبت به یکدیگر نوسان کنند و متکی به کالاهای فیزیکی نباشند. واژه «فیات» (Fiat) از کلمه لاتین *fieri* گرفته شده که به معنای یک اقدام یا فرمانِ مبتنی بر اراده (و نه لزوماً بر اساس یک قاعده طبیعی یا ذاتی) است. در راستای همین ریشهشناسی، ارزش ارزهای فیات در نهایت بر این واقعیت استوار است که آنها به موجب فرمان دولت به عنوان پول قانونی (Legal Tender) تعریف شدهاند.
امروزه، اکثر کشورها از نظام «ارز مدیریتشده» پیروی میکنند که امکان اتخاذ سیاستهای پولی پویاتر را برای مقابله با نوسانات اقتصادی فراهم میسازد.
گروه گزارش