“آژنگ نیوز”:تاسیس «صندوق تعاون کارگران» یکی از قدیمی ترین اقدامات رفاهی برای کارگران بوده است .اولین قانونی که در ایران راجع به بیمه کارگران وجود دارد قانون مورخ۲۹ و ۸ و ۲۲ است . این قانون برای مدتی کوتاه بطور آزمایشی مرحله اجرا در آمد و سال بعد آیین نامه ای بتصویب رسید که تا اندازه اینقصیه های قانون را رفع کرد .این تصویب نامه که مدتی بوسیله شرکت سهامی بیمه ایران اجرا می شد نقصیه های فراوان داشت .
در سال ۱۳۲۵ ، وزارت کار تأسیس شد و بتدریج توصیه نامه ها و مقاوله نامه های دفتر بین المللی کار را با تطبیق با اوضاع ایران بمرحله اجرا گذاشت . یکی از
بزرگترین هدفهای وزارت کار و دفتر بین المللی کار ، بهبود شرایط کار و اصلاح وضع کارگران و خانواده ایشان بود وبه همین سبب وزارت کار تحت نظر کمیسیون
در صدد اصلاح آیین نامه ها و قوانین کارگری برآمد و آیین نامه جدیدی تهیه و تصویب شد که بموجب آن در بهمن ماه سال ۱۳۳۲ خورشیدی سازمانی بنام «بنگاه رفاه اجتماعی» بوجود آمد که وظیفه داشت تحت نظر وزارت کار، تا سرحد امکان در رفع گرفتاریهای کارگران اقدام کند.
نمایندگان کارگران و کارفرمایان در جلسه صندوق تعاون
بزودی بنکاه رفاه اجتماعی تبدیل بسازمان مجهزتر و وسیع تری شد بنام «صندوق تعاون کارگران» و چون انجام امور تعاونی بدون دراختیار داشتن سازمان بیمه کارگران مفید ومیسر نمی‌توانست بود. کارهای مربوط به بیمه امراض و حوادث ناشی از کار نیز که تا آن زمان همچنان بوسیله شرکت سهامی ایران انجام میگرفت به صندوق تعاون اختصاص بافت و سازمان بیمه های اجتماعی بوجود آمد.
سازمان مفید
در این سازمان غالب مؤسسات کارگری کشور که بیش از ۵ نفر کارگر داشتند بیمه شده بودند و کارگران آن از مزایای قانون بسیار مفید بیمه کارگران برخوردار بودند .حق بیمه ای که کارگران میپرداختند در مقابل استفاده ای که از این سازمان میتوانستند بکنند زیاد نبود. یعنی فقط صدی چهار دستمزد آنهابود و ۸درصد نیز کارفرما بر آن میافزود که جمعاً میشد ۱۲ درصد. در حالیکه در همه کشور جهان این میزان بمراتب بیش از این مقداربود.
از جمله در کشور فرانسه با اینکه تعهدات صندوق تعاون و بیمه کارگران نیز بمراتب کمتر از سازمان بیمه های اجتماعی کارگران ایران بود، میزان حق بیمه ۱۱ و نیم درصد حقوق ایشان و در سایر کشورها نیز میان۲۵ تا ۳۰ درصد حقوق هر کارگری بود. در حالی که چه در کشور فرانسه و چه در بسیاری از کشورهای متفقین جهان، بیماری سل را اصولاً معالجه نمی کردند ولی در مقررات لایحه قانونی بیمه های اجتماعی کارگران درباره معالجه بیمه کارگران مسلول موادی گنجانیده شده ونیز بر طبق آن ها عمل می شد.
البته در همان زمان؛در هیچ کشوری صددرصد حق بیمه کارگران را بایشان نمی پرداختند در حالی که در قانون بیمه های اجتماعی ایران این موضوع پیش بینی شده و سازمان بیمه های اجتماعی این مبلغ را می پرداختند .بدین ترتیب تعهدات سازمان بیمه های اجتماعی در حقیقت تناسبی با در آمد آن نداشت و شکایاتی که گاهی از این سازمان دیده می شد از همین لحاظ بود .
سازمان بیمه های اجتماعی در کلیه شهرستان ها شعبه داشت و در مانگاه های مخصوص آن در تمام نقاط به مداوای کارگران می پرداختند. در تهران علاوه بر درمانگاه مرکزی، چند درمانگاه در خیابان برق و کوره پزخانه و جنوب نیـز دائر شده بود که کارگران هر محل براحتی بتوانند به محل نزدیک یک منزل یا کارگاه خویش مراجعه کنند و از پزشک دارو و سرویس های که سازمان برای آنان در اختیار ایشان گذاشته است استفاده نمایند .
سازمان علاوه بر قرار دادهایی که با عده ای از بهترین بیمارستان های خصوصی شهر داشت ، یک بیمارستان ۱۵۰ تختخوابی اختصاصی نیز در دروس در اختیار داشت.همچنین در همان زمان؛ در بهترین آسایشگاه های تهران ۳۷۰ نفر کارگر مسلول؛ به هزینه سازمان تحت درمان قرار داشتند. البته قرار بود ساختمان بیمارستان ۲۰۰ تختخوابی سازمان نیز تا چند ماه دیگر پایان رسیده آماده کار شود.همچنین مطالعاتی جریان داشت که آسایشگاه بسیار بزرگ و مجهزی نیز برای معالجه کارگران مسلول در بهترین و خوش آب و هوا ترین نقاط بیلاقی ساخته شود. آزمایشگاه مرکزی سازمان بیمه های اجتماعی کارگران که تحت نظر مجرب ترین متخصصین فن کارمی کرد ، از مجهز ترین و کامل ترین آزمایشگاههای تهران بود.
همه نوع کمک
کمک هایی که سازمان بیمه های اجتماعی بکارگران و خانواده های ایشان میکرد؛ انواع مختلف داشت.مثلادر صورتی که کارگر ی در هنگام کار با در غیرموقع کار دچار حادثه یا بیماری میشد.مجا نا از طرف سازمان تحت درمان قرار میگرفت و همچنین اگر اعضای خانواده بلا فصل کارگر بیمه شده نیز آسیبی میدید یا کسالتی پیدا میکرد سازمان ایشان را مجا نا تحت معالجه قرارمیداد. دستمزد ایـام بیماری کارگر بیمار و حادثه دیده از طرف سازمان پرداخت می شد و در صورتی که حادثه ای به از کار افتادن کارگری منجر میشد ویا یکی از اعضاء بدن کارگر ناقص میشد، به نسبت اهمیت عضو و میزان از کارافتادگی مبلغی که گاه چندین هزار تومان بالغ میشد بعنوان غرامت نقص باو داده میشد و همچنین در صورت فوت کارگر مستمری ماهانه حقوق متناسب با تعداد بازماندگان او با ایشان پرداخت می شد.
ضمنا کارگران میتوانستند برای عروسی یا مراسم ضروری دیگر از سازمان کمکهای بلاعوض دریافت میداشتند مثلاً سال ۱۳۳۱ خورشیدی سازمان بابت دستمزدایام بیماری و غرامت نواقص کارگران در حدود ۱۹ میلیون، با بت کمک ازدواج و نوزاد در حدود سه میلیون، با بت کمک عائله مندی در حدود ۲ میلیون، با بت پیری و از کار افتادگی در حدود نیم میلیون با بت کفن و دفن در حدود نیم میلیون تومان بکارگران پرداخته بود.
اموراین سا زمان مهم و بسیار مفید اجتماعی تحت نظر یک هیئت مدیره و به وسیله یک مدیر عامل اداره میشد. ریاست هیئت مدیره سازمان را از بدو تأسیس بنگاه رفاه اجتماعی و تحولات آن قای ا حمدی بختیاری، بعنوان نماینده وزارت کار بر عهده داشت . یک نفر از اعضاء هیئت مدیره نماینده کارگران (آقای مهندس مهیمن) و نفر دیگر نماینده کارفرمایان (آقای نبیل سمیعی) بود.
گروه تاریخ