“آژنگ نیوز”:دانشمندان برای دههها تصور میکردند که یک «یوزپلنگ آمریکایی» زمانی در آمریکای شمالی پرسه میزد. مشخص شد که این گربه منقرض شده، یوزپلنگ نبوده است. DNA باستانی از فسیلهای یافت شده در وایومینگ و قلمرو یوکان کانادا نشان میدهد که این گربه وحشی بیشتر به پوماهای امروزی شباهت داشته تا یوزپلنگهای امروزی.
در دوران پلیستوسن، یعنی حدود ۱۲ هزار تا ۲.۶ میلیون سال پیش، یک گربهسان شکارچی به نام «یوزپلنگ آمریکایی» (با نام علمی Miracinonyx trumani) در علفزارهای منطقهای که امروزه آمریکای شمالی نامیده میشود، پرسه میزد. با این حال، بر اساس یک مطالعه جدید، این موجودِ منقرضشده در واقع اصلاً یوزپلنگ نبوده است.
تیمی از پژوهشگران پس از بررسی چهار سنگواره (فسیل) کشفشده در وایومینگ و قلمرو یوکان در کانادا، اعلام کردند که این گربهسان وحشی نسبت خویشاوندی نزدیکتری با «پومای» امروزی (که شیر کوهی یا کوگار نیز نامیده میشود) داشته است تا با یوزپلنگهای کنونی. این پژوهش که در تاریخ ۴ سپتامبر در نشریه Current Biology منتشر شد، درک تازهای از قلمرو زیستی، رژیم غذایی و سیر تکاملی این جانور باستانی ارائه میدهد.
مالی کاسات-جانستون، بومشناس مولکولی در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز و از نویسندگان این مطالعه، به ارین گارسیا دِ خسوس از نشریه Science News میگوید: «نامگذاری آن به عنوان “یوزپلنگ آمریکایی” تداعیکننده رفتار و بومشناسی خاصی است که لزوماً با ویژگیهای این گونه همخوانی ندارد.»
این نامگذاری نادرست به زمان توصیف اولیه این گونه در سال ۱۹۷۹ بازمیگردد. دانشمندان تصور میکردند که این سنگوارهها شباهتهای چشمگیری با یوزپلنگهای امروزیِ آفریقا و آسیا دارند؛ ویژگیهایی نظیر پاهای کشیده، حفرههای بینی بزرگ و بدنی باریک و لاغر. اما مطالعات اخیر آن فرضیه را با چالش مواجه کرده است. برای نمونه، در سال ۲۰۰۵ شواهد دیانای (DNA) نشان داد که گونه M. trumani از نیایی شبیه به پوما تکامل یافته است.
کاسات-جانستون به الین لاپوینت از وبسایت Gizmodo میگوید که این موضوع از منظر تکاملی منطقی به نظر میرسد: «پوماها تباری متعلق به “دنیای جدید” (قاره آمریکا) هستند؛ در حالی که یوزپلنگها به “دنیای قدیم” (آسیا و آفریقا) تعلق دارند. بنابراین، اگر این گونه خویشاوندی نزدیکی با یوزپلنگها داشت، میبایست رویداد مهاجرتی خاصی رخ داده باشد [تا آنها به قاره آمریکا برسند].»
به گزارش ساینس نیوز، کاسات-جانستون و همکارانش هنگام بررسی سه فسیل از یوکان در شمال غربی کانادا به این کشف دست یافتند. این تیم در ابتدا فرض کرد که این بقایا متعلق به پوماها است، زیرا یوزپلنگهای آمریکایی هرگز در آن شمال کشف نشده بودند.
کاسات-جانستون به این رسانه میگوید: “تا زمانی که نتوانستیم دادههای ژنتیکی را تولید کنیم، نتوانستیم آنها را به عنوان یوزپلنگهای آمریکایی شناسایی کنیم.” “سپس، این منجر به این کشف بزرگ شد.”
این تیم با استفاده از DNA فسیلهای یوکان، به همراه فسیل دیگری از وایومینگ، یک درخت تکاملی با سایر گربههای وحشی ساخت. تجزیه و تحلیلها نشان داد که تبار M. trumani حدود ۲.۶ میلیون سال پیش از اجداد پوماهای مدرن جدا شده است، در حالی که حدود ۴.۷ میلیون سال پیش از تبار یوزپلنگ جدا شده است. بدن باریک این گربه منقرض شده – که قبلاً تصور میشد نشانهای از یوزپلنگ بودن آن است – اکنون به عنوان نمونهای از تکامل همگرا در نظر گرفته میشود. این پدیدهای است که در آن دو گونهی غیرمرتبط یا با خویشاوندی دور، به دلیل فشارهای محیطی مشابه، به طور مستقل ویژگیهای مشابهی را تکامل میدهند.
محققان همچنین میخواستند بدانند حیوانی با چنین طیف وسیعی از گونهها چه میخورده است، بنابراین اشکال نیتروژن و کربن را در هر چهار فسیل تجزیه و تحلیل کردند. این تحقیق نشان داد که موجود اهل وایومینگ، که حدود ۲۳۰۰۰ سال پیش زندگی میکرده، احتمالاً از گیاهخوارانی مانند شاخ چنگالی تغذیه میکرده است. از سوی دیگر، گربههای یوکان، که حدود ۳۱۰۰۰ سال پیش زندگی میکردند، احتمالاً از ماهیهایی مانند ماهی سالمون تغذیه میکردند.
راس بارنت، دیرینهشناس مستقلی که سرپرستی مطالعه سال ۲۰۰۵ را بر عهده داشت اما در پژوهش جدید نقشی نداشت، به تیم ورنیمن از نشنال جئوگرافیک میگوید: «یافتن دو جمعیت از یک گونه با چنین رژیمهای غذایی متفاوتی، واقعاً جالبتوجه است. اینکه آنها در زیستبومهای قطب شمال یافت شدهاند، یافتهای بسیار مهم محسوب میشود.»
این تیم پژوهشی به موارد دیگری از سازگاریهای اختصاصی مرتبط با اقلیم نیز پی برد. کاسات-جانستون در بیانیهای توضیح میدهد که گونه Miracinonyx trumani دارای جهشهایی بود که مانع از تنظیم ریتم شبانهروزی توسط برخی ژنهای خاص میشد؛ امری که نشان میدهد این حیوان «احتمالاً با چرخههای نوری شدید تابستان و زمستان در عرضهای جغرافیایی شمالی سازگار شده بوده است.»
همچنین، این گونه فاقد ژنی کارآمد برای کدگذاری گیرنده طعم ترش بود که به رژیم غذایی بسیار تخصصی آن اشاره دارد. افزون بر این، تیم پژوهشی دریافت که تمام گونههای گربهسانی که در درخت تکاملی این مطالعه گنجانده شده بودند — از جمله شیر و سیاهگوش کانادایی — نیز دارای این جهش مشترک بودند.
کاسات-جانستون به نشنال جئوگرافیک میگوید: «این نشان میدهد که ماجرا میلیونها سال پیش رخ داده است؛ اما به نظر میرسد هنوز کسی متوجه آن نشده بود.»
گروه گزارش