“آژنگ نیوز”:درگیرودار جنگ بین الملل اول عمال مخفی آلمان و عثمانی که اسمشان متحدین بود پس از آنکه متوجه شدند نقشه کودتایشان خنثی شد و بهم خورد در صدد یک اقدام جسورانه دیگری برآمدند که آنهم کمتر از کودتا نبود. نقشه آنها این بود شعبه های بانک انگلیس را در چند شهر ایران غارت کنند و از این راه پول قابل توجهی برای عملیات محرمانه و نظامی خود تهیه کنند.
آن روزها بطوری که میدانید بانک ملی در ایران وجود نداشت و فقط بانک انگلیس و بانک استقراضی روس و بانک عثمانی در ایران وجود داشت که این دو بانک اخیر چندان مهم نبود و تنها بانک انگلیس بود که چون یگانه ناشر اسکناس بود همیشه مبالغ هنگفتی پول در خزانه خود موجود داشت. ولی در دوره جنگ چون احتمال داده بودند راهها نا امن شود یا آنکه محتاج به مخارج سنگین تر می سابقه ای شوند مبلغ هنگفت بی سابقه ای در حدود شش میلیون لیره و چند میلیون تومان پول نقره در خزانه های بانک در تهران و شهرستانها آماده کرده بودند تا اگر خواستند میان عشایر تقسیم کنند با خواستند بارتش روس بدهند با مخارج دیگری داشته باشند دستشان باز باشد.
بانک پیره زنها
آن روزها لیره طلای انگلیسی و عثمانی و منات طلای روسی میان مردم رواج داشت و مثل اسکناس و یا سکه های دو قرانی و پنج قرانی معامله میشد بطوری که درهمین تهران فراوان اتفاق میافتاد کسى یک جعبه سیگار میخرید ولیره طلا میداد که قیمت آن در حدود ۲۸ ریال تا ۳۲ ریال در تغییر بود و بقیه اش را پول خرد میگرفت.
هرزنی وهرپیرزنی اقلاچند لیره طلا ومقداری سکه نقره داشت که به گردن خود میآویخت وبگفته اولین رئیس آلمانی بانک ملی گردن پیرزنهای ایران بانک آنها بود! البته بصورت ظاهر و طبق قانون هر کسی حق داشت هر اندازه اسکناس دارد به بانک انگلیس ببرد ولیره طلا یا پول نقره بگیرد. ولی شعب بانک انگلیس با چند مانور ماهرانه طوری رفتار کردند که مردم اسکناس بانک مزبور را در معاملات جاری خود بر لیره طلاو پول نقره ترجیح دهند .به این جهت کیسه های لیره طلا – و پول نقره در خزانه شعب بانک انگلیس رویهم چیده بود.
فقط شش نفر مهاجم !
ساعت ده و نیم صبح بود که شش نفر افسرو سر باز که از لهجه ولباسشان معلوم بود که چهار نفرشان آلمانی و اتریشی و دونفرشان عثمانی بودند؛پولها رابار کردند و آن شش نفر در حالی که رئیس و اعضای انگلیسی بانک را در اطاق حبس کرده بودند از بانک خارج شدند و جاده کرمان را پیش گرفتند !
سه شهر دیگر
در همان روز و همان ساعت شعبه های بانک انگلیس را در سه شهردیگرکرمان اصفهان، کرمانشاه بهمین ترتیب وهمین وضع غارت کردند .اما نکته جالب طرز مسافرت این قافله بود که بسیار عبرت انگیز بود و نشان میداد آلمانها چطور از جغرافیای مملکت ما خیلی بیش از خودمان اطلاع داشتند و جزئیات راهها و بیابانها را میدانستند.
این قافله موقعی از شهر حرکت کرد که یک قافله دیگر قاطری هم حرکت کرده بود این قافله با قافله آلمانها که چند میلیون تومان پول همراه داشتند تا پانزده فرسنگی یزدهمراه بودند.درآنجا ازقافله جدا شدند و ازگوشه یک کوه عبور نمودند .
مکاریان خودمانی تصور کردند آلمانها راه را گم کرده اند یا میخواهند از بیراهه بروند مبادا کسی بدنبالشان برود ولی این اشتباه آنها موقعی مرتفع شد که وارد کرمان شدند و فهمیدند قافله آلمانی روی نقشه ای که همراه داشته اند از بیراهه رفته اند و شصت ساعت زود تر از آنها وارد کرمان شده اند !
در آن موقع بانک انگلیس روی هر ورقه اسکناس مهری میزد که این اسکناس فقط در فلان شهر معتبر است .اسکناسهای هرشهردرشهرهای دیگرهم معتبر و رواج بود ولی تومانی صددینار و گاهی تومانی چهار شاهی کسر داشت که این کسر هم نتیجتاً بنفع بانک انگلیس تمام میشد!
بانک انگلیس بعداً خواست خسارت آن شعبه ها را ازدولت ایران بگیرد ولی دولت ایران جواب داد ایران بیطرف بوده و چون دولت انگلیس و دولت روس قشون وارد ایران کردند عثمانیها هم سرباز بایران آوردند بنابر این دولت ایران هیچ مسئولیتی ندارد.
این خلاصه ماجرای عجیب غارت کردن چند شعبه بانک درشهرستانهای ایران بود که فقط بدست بیست و چند نفر خارجی صورت گرفت و نه تنها در بیابان ها بلکه در داخل شهر ها هم آنقدر سرباز و قوای منظم نبود که بتواند جلوگیری کند. فقط در کرمان یکی از خوانین بختیاری گویا سردار ظفر جلو آنها را گرفت و خواست پولها را پس بگیرد. ولی آلمانها با کمک عوامل نیرومند محلی که داشتند پولها را بردند.گویا در نقطه ای از ساحل مکران یک کشتی تجارتی آنها را سوار کرد و به بصره بردو پولها را تحویل قوای متحد عثمانی و آلمان دادند.
گروه تاریخ