“آژنگ نیوز”:درخت پسته روستای اودرج (که گاهی اودج نیز تلفظ میشود) در شهرستان رفسنجان استان کرمان، یکی از شگفتانگیزترین و ارزشمندترین آثار طبیعی ایران است که به عنوان یک نماد تاریخی در میان باغداران و پژوهشگران شناخته میشود.
در مورد سن درخت: تخمین دقیق سن درختان کهن، بهویژه وقتی تنه آنها توخالی شده باشد، بسیار دشوار است (چون امکان شمارش حلقههای سالیانه وجود ندارد). با این حال، بر اساس ارزیابیهای کارشناسان منابع طبیعی، پژوهشگران و اندازهگیری محیط بسیار بزرگ تنه این درخت، عمر آن را بین ۸۰۰ تا ۱۵۰۰ سال تخمین میزنند. بسیاری از باورهای محلی و برخی کارشناسان سن آن را بیش از ۱۵۰۰ سال برآورد میکنند، اما از منظر کاملاً علمی و قطعی، میتوان گفت این درخت حداقل ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ سال سن دارد و احتمال قوی برای سن بالای ۱۵۰۰ سال وجود دارد.
در مورد عنوان کهنترین درخت پسته جهانِ؛باید به این نکته اشاره کرد که در میان جوامع علمی کشاورزی، پژوهشگران و سازمانهای مرتبط با گیاهشناسی، این درخت به عنوان کهنترین و پیرترین درخت پسته شناختهشده در جهان شناخته میشود. شاید در دنیا درختان پسته وحشی (پسته کوهی) با ریشههای مشترک (تودهای) قدمت بیشتری داشته باشند، اما به عنوان یک درخت فردی و منفرد با تنه مشخص، درخت اودرج رکورددار جهانی است.
ویژگیهای ظاهری این درخت
محیط تنه این درخت به بیش از ۸ متر میرسد و به دلیل کهنگی، تنه آن کاملاً توخالی شده است؛ با این حال، بخشهای زنده درخت (آوند چوبی و پوست) همچنان به حیات خود ادامه میدهند و این درخت هر ساله پسته میدهد که نشاندهنده قدرت بینظیر ژنتیکی آن است.
پیدا کردن درختی با این قدمت در این منطقه تصادفی نیست، بلکه رابطه مستقیمی با ویژگیهای اقلیمی و خاک این بخش از کویر لوت دارد. پسته اصیل ایرانی، درختی کویری است و اودرج بهترین بستر برای بقا و تکامل آن بوده است.
در گذشتههای بسیار دور که سیستمهای پمپاژ آب عمیق وجود نداشت، حیات این درخت وابسته به قناتهای سنتی منطقه اودرج بوده است. ریشههای این درخت طی قرنها به سمت پایین حرکت کرده و به لایههای آب زیرزمینی تغذیهشده توسط قنات متصل شدهاند. همین دسترسی مستقیم و عمیق به آب، دلیل اصلی بقای این درخت در دل کویر خشک رفسنجان در طول یک هزاره یا بیشتر بوده است.
گروه گزارش