“آژنگ نیوز”:فعالیت رادیویی جمعیت دوستداران فرهنک فرانسه یکی از جذابیتهای رادیو در ابتدای زمان فعالیت آن در ایران بود.روزهای جمعه ، در ساعت ۱۰ ، صبح ، آنها که در سال ۱۳۲۲ خورشیدی درمنزل رادیو داشتند ،با علاقه زیاد منتظر اعلام برنامه بودند و وقتی گوینده رادیو میگفت:« اکنون برنامه جمعیت دوستداران فرهنک فرانسه شروع میشود »همه با اشتیاق زیاد تری به رادیو متوجه میشدند واین برنامه چون ازقطعات تازه وآوازها و آهنگ هائی جالب تشکیل میشد ، مورد توجه و استقبال عمومی قرار گرفته بود.
این جمعیت در مهر ماه ۱۳۲۲ یعنی زمانی تشکیل شد که آتش جنک در سراسراروپا شعله ور بود و بیشتر کشورهای اروپا زیر سلطه آلمان هیتلری قرار داشتند . ملت فرانسه تاریکترین روزهای تاریخ خود را طی میکرد . تمام خاک فرانسه راسربازان آلمانی اشغال نموده ویایک دولت دست نشانده هیتلر بر آن حکومت میکرد . دول محور با تبلیغات خود سعی میکردندفرهنگ و هنر کلیه کشورها و بخصوص کشور فرانسه را که علمدار تمدن اروپا بود کوچک و ناچیز جلوه دهند و در همه جا فرهنک خود را بر مردم تحمیل کنند ، حتی آشنائی به فرهنگ فرانسه را بیهوده و مضر بحال جامعه معرفی میکردند.
گروه آواز و موسیقی جمعیت دوستداران فرهنگ فرانسه
در آن روزهای سخت در تهران ،ده نفر از کسانیکه تحصیلات خود را در فرانسه بپایان رسانیده و به فرهنگ و تمدن آن کشور علاقه خاص داشتند ، از بیم آنکه مردم ایران علاقه خود را بزبان و فرهنگ فرانسه – که تاقبل از جنگ بیش از فرهنگ هرملت اروپائی دیگری درایران نفوذ داشت – از دست بدهند ؛مجمتع شده جمعیتی بنام «جمعیت دوستداران فرهنگ فرانسه » تشکیل دادند . این ده نفر عبارت بودند از آقایان پروفسور یحیی عدل – دکتر ناصر انصاری – دکتر عبدالله شیبانی-دکتر محمد حسن مافی – دکتر محمد علی مجتهدی – مهندس محسن فروغی – دکتر غلامحسین فروتن – دکتر احمد رضوی – دکتر مسعود ضرابی – دکتر حسن شهید نورائی.
این جمعیت بزودی توسعه یافت و روز بروز بر عده هوا خواهان و اعضای آن افزوده شده بطوریکه در اواخر سال ۱۳۲۲ عده آنها به ۶۵٠ نفر رسیده بود. هدف این جمعیت چنانکه از نام آن آشکار است «برقراری و ترویج علم و ادب و هنر فرانسه در ایران » بود و جمعیت میکوشید این هدف را تاجایی که به حیثیت و شئون ملی ایران لطمه نزند دنبال کند و جنبه هائی از فرهنگ فرانسه را که برای ایرانیان مفید باشد انتخاب مینمود . در ضمن شناساندن فرهنگ ایران بفرانسه نیز از قسمتهای عمده بر نامه جمعیت بود و گاهی آثاری از نویسندگان و شعرای ایرانی بفرانسہ ترجمه میشد .
جمعیت برای اجرای هدف و بر نامه خود دست به کار های مختلف زده بود که مهمتر از همه ایجاد کلاسهای درس فرانسه و برنامه های رادیوئی بود .
در کلاسهای زبان فرانسه که شامل کلاسهای تهیه ، مقدماتی ، متوسطه ادبیات و مکالمه بود چندین هزار نفر زبان فرانسه را یاد گرفته بودند و کلاسهای آن در هر ماه بیش از سیصد شاگرد داشت . تدریس در کلاس های تهیه برای همه مجانی بود و همه میتوانستند در مدت سه ماه مقدمات زبان فرانسه را در این کلاس بخوبی و آسانی فرا گیرند .
برنامه های این جمعیت در رادیو تهران نیز شامل دو قسمت بود : یکی برنامه صبح جمعه از ساعت ۱۰ تا ده و نیم که قطعات موسیقی و ادبی اجرا میشد و دیگری ساعت ۶ بعد از ظهر روز جمعه برای درس زبان فرانسه . برنامه های صبح جمعه به قدری مورد توجه واقع شده بود که با وجود اشکالات زیادی که در تهیه آن وجود داشت هر هفته آنرا بهتر و جالب تر از هفته قبل در می آوردند و بر اثر نامه های متعدد و تشویق آمیزی که از طرف شنوندگان میرسید ،غالب بر نامه ها چندین بار تکرار می شد. و چون بتدریج هنر مندان تازه ای وارد جمعیت میشدند، جمعیت توانسته بودهر بار قطعات تازه تری در برنامه خود اجرا کند.
اجرا کنندگان بر نامه های موسیقی دو دسته بودند : یکعده خواننده ( کر) و یکدسته نوازنده که ارکستر جمعیت را تشکیل میدادند . این برنامه ها نخست در کمیسیون رادیو مطالعه شده و بعد به کمیسیون هنری جمعیت میرفت و پس از تصویب این کمیسیون ؛به اداره رادیو فرستاده میشد.
بملاوه چندین بال و شب نشینی نیز از طرف جمعیت ترتیب داده شده بود که با حسن استقبال شرکت کنندگان مواجه گردیده و بارها در خواست تجدید آنها را کرده بودند . همچنین در حدود۴٠ مجلس سخنرانی بر پا شده که از آن جمله جشن استخلاص پاریس و یاد بود صد مین سال تولد آنانول فر انس بوده که در طی آن یک کوی در تهران بنام « آناتول فرانس » نامیده شد .
دیگر از کارها ن جمعیـت دادن کنسرتهاى مختلف بوده و از آهـنک هاى ایرانى . در این کنسرتها برای براى شنوندگان خارجى موسیقی ها نواخته شده بود.
مجله اى هم بنام “فرهنگ جهان” که ارگان جمعیت بود؛منتشر میشد. ولى براثر بروز اشکالاتی؛ انتشار آن متوقف ماند. .جمعیت در نظر داشت در آتیه یک باشـگاه و کتابخانه و قرائتخانه هم تاسیس نماید.
کارمندان جمعیت دوستداران فرهنک فرانسه در راه مرام خود با کمال علاقه مندى بکارمشغول بودند و هیچیک از آنان کمترین حقوقى دریافت نمیکرد و جمعیت سعی داشت از هر گفتار و عملی که آن را وارد سیاست کند ؛دوری جوید و هدفى جز اشاعه یک فرهنگ عالى و زیبا نداشت.
تهیه و تدوین:حسن محرابی
گروه تاریخ