اتو فون بیسمارک توسط ویلهلم اول به مقام نخستوزیری پروس منصوب شد.آلمان تحت رهبری «صدراعظم آهنین»، اتو فون بیسمارک (۱۸۱۵-۱۸۹۸)، به ملتی مدرن و متحد بدل شد؛ کسی که بین سالهای ۱۸۶۲ تا ۱۸۹۰ عملاً ابتدا بر پروس و سپس بر سراسر آلمان حکمرانی کرد.
ویلهلم اول در سال ۱۸۶۱ پادشاه پروس شد و یک سال بعد بیسمارک را به عنوان وزیر ارشد خود منصوب کرد. اگرچه بیسمارک ظاهراً تابع ویلهلم بود، اما در عمل زمام امور را در دست داشت؛ او با تکیه بر هوش و ذکاوت خود و گاه با توسل به رفتارهای تند و پرخاشگرانه، پادشاه را تحت تأثیر قرار میداد و همزمان از فرمانهای سلطنتی برای دور زدن قدرت مقامات منتخب بهره میبرد. در سال ۱۸۶۴، بیسمارک رشتهجنگهایی را آغاز کرد که قدرت پروس را در اروپا تثبیت میکرد. او برای تصاحب سرزمینهای آلمانیزبانِ «شلسویگ-هولشتاین» به دانمارک حمله کرد و دو سال بعد، امپراتور فرانتس-یوزف اول را تحریک کرد تا جنگ اتریش و پروس (۱۸۶۶) را آغاز کند؛ جنگی که به شکستی سریع برای امپراتوری سالخورده اتریش انجامید.
بیسمارک در آن مقطع، با دوراندیشی از تحمیل غرامت جنگی به اتریشیها خودداری کرد. بیسمارک در جریان جنگ فرانسه و پروس (۱۸۷۰-۱۸۷۱) احتیاط کمتری به خرج داد. او که فرصت را برای متحد کردن کنفدراسیونهای پراکنده آلمان در برابر دشمنی خارجی مناسب میدید، تنشهای سیاسی میان فرانسه و پروس را دامن زد و با اقدامی مشهور، متن تلگراف ویلهلم اول را چنان تغییر داد که هر دو کشور احساس کنند از سوی طرف مقابل تحقیر شدهاند. فرانسه اعلان جنگ کرد، اما نیروهای پروس و متحدان آلمانیشان به آسانی پیروز شدند. پروس غرامت جنگی سنگینی تحمیل کرد، استانهای مرزی فرانسه یعنی «آلزاس» و «لورن» را به خاک خود ضمیمه ساخت و ویلهلم را در «تالار آینه» کاخ ورسای به عنوان امپراتور آلمانِ متحد (رایش دوم) تاجگذاری کرد؛ اقدامی که توهینی بزرگ به فرانسویها محسوب میشد.
پس از اتحاد آلمان، ویلهلم اول و بیسمارک بر تحکیم قدرت داخلی خود متمرکز شدند. بیسمارک در بیشتر دهه ۱۸۷۰، با تحت کنترل دولت قرار دادن مدارس محلی و اخراج یسوعیان، یک مبارزه فرهنگی (Kulturkampf) علیه کاتولیکها، که ۳۶ درصد از جمعیت آلمان را تشکیل میدادند، دنبال کرد. در سال ۱۸۷۸، بیسمارک کوتاه آمد و با کاتولیکها علیه تهدید رو به رشد سوسیالیستها متحد شد.
در دهه ۱۸۸۰، بیسمارک با ایجاد اولین دولت رفاه مدرن اروپا، ایجاد مراقبتهای بهداشتی ملی (۱۸۸۳)، بیمه حوادث (۱۸۸۴) و حقوق بازنشستگی سالمندان (۱۸۸۹)، انگیزههای محافظهکارانه خود را برای مقابله با سوسیالیستها کنار گذاشت. بیسمارک همچنین میزبان کنفرانس برلین در سال ۱۸۸۵ بود که به «تلاش برای آفریقا» پایان داد، قاره آفریقا را بین قدرتهای اروپایی تقسیم کرد و مستعمرات آلمانی را در کامرون، توگولند و شرق و جنوب غربی آفریقا ایجاد کرد.
اتو فون بیسمارک: سالهای پایانی و میراث
ویلیام اول در سال ۱۸۸۸ درگذشت و پسرش فردریک سوم و سپس نوهاش ویلیام دوم جانشین او شدند که بیسمارک کنترل هر دو را دشوار یافت. در سال ۱۸۹۰، پادشاه جدید، بیسمارک را مجبور به کنارهگیری کرد. ویلیام دوم کنترل یک کشور متحد شکوفا را در دست گرفت، اما برای حفظ تعادل دقیق بیسمارک در رقابتهای بینالمللی، مجهز نبود. بیسمارک که هشت سال بعد در زمان مرگش مورد احترام و تکریم بود، به سرعت به چهرهای شبهاسطورهای تبدیل شد که رهبران سیاسی خواستار رهبری قوی آلمان یا جنگ بودند.
در واقع بیسمارک که استراتژیستی چیرهدست بود، برای متحد کردن ۳۹ ایالت مستقل آلمانی تحت رهبری پروس، جنگهای سرنوشتسازی را علیه دانمارک، اتریش و فرانسه آغاز کرد. اگرچه او محافظهکاری سرسخت بود، اما برای دستیابی به اهدافش اصلاحات مترقیانهای را به اجرا گذاشت؛ از جمله اعطای حق رأی همگانی به مردان و پایهگذاری نخستین دولت رفاه. او با بهرهگیری هوشمندانه از رقابتهای اروپایی، آلمان را به یک قدرت جهانی تبدیل کرد، اما با این کار، زمینه را برای وقوع هر دو جنگ جهانی فراهم ساخت.
گروه تاریخ