“آژنگ نیوز”:برای اولین بارو کلای صاف و ساده دوره اول مجلس شورای ملی امتیاز نامه کارخانه کاغذ سازی در ایران را مطرح کردند و روی هر ماده و تبصره اش مداقه وبحث وافی و شافی نمودند و فکر میکردند هنوز یکی دو سال نگذشته ایرانی کاغذ محصول وطنی مصرف می کند و روزنامه شریفه مجلس که ناشر اخبار دارالشورای ملی و مجلس بود روی کاغذی چاپ میشود که در ایران بدست ایرانی و از ماده خام ایرانی ساخته شده بود. ولی پس از ۵۰ سال کاربجائی رسیده که باید سالی چهل پنجاه میلیون تومان پول ایران برای خرید کاغذ روزنامه و انواع مختلف دیگر کاغذ و مقوا بخارجه برود و روز بروز که هم بر مصرف کاغذ و هم بر قیمت آن افزوده می گردد مبلغ پولی که برای خرید کاغذ بخارج می فرستادند زیاد و زیادتر گردید.
مصرف روز افزون
مصرف کاغذدر ایران در سال ۱۳۲۰به علت عقب ماندگی فرهنگ عمومی رقم چندانی نبودو مجموع کاغذی که با ۲۰ میلیون جمعیتش مصرف میشد(از کاغذ روزنامه و انواع دیگر کاغذها) رویهمرفته از نصف مصرف یک شهر درجه دوم اروپا که جمعیتش به دومیلیون نفرمیرسیدهم کمتر بود.ولی به تدریچ وضع تغییر یافت.مخصوصاً از سالهای ۱۳۲۶ و۲۷ به بعد که روز بروزبرتعداد مدارس وتعداد مطبوعات وتیراژ مطبوعات افزوده شد؛مصرف کاغذ رو به افزایش گذاشت.
ولی این افزایش ازابتدای دهه ۳۰باین طرف خیلی سریع تر و محسوستر شد. بطوری که مثلا در سال ۱۳۲۹ مجموع کاغذ روزنامه ای که وارد ایران شده بیش ازهزار و چهارصد و سی تن نبوده ولی همین کالا در سال بعد به دوهزار پانصد تن رسید.مقدار کاغذ روزنامه که در سال ۱۳۳۲ در ایران مصرف شده از پنج هزار و هشتصد تن (۵۸۰۰) تن نیز تجاوز کرده است . البته توسعه چاپ و نشر کتب مختلف که قسمت عمده آنها روی کاغذ کاهی یعنی کاغذ روزنامه چاپ میشد در بالا بردن مصرف خیلی مؤثر بوده است.
ارقام زباندار تاسف آوری که برای آنکه نمونه ای از احتیاج روز افزون کشورمان را در این زمان؛که در موردانواع مختلف کاغذ از کاغذ تحریر و روزنامه و مقوا و کیسه های کاغذی سیمان و لفاف و کاغذهای رنگین و غیره است؛دریابیم باید به این ارقام توجه کنید:
مصارف سال ۱۳۲۹ بر اساس نوع جنس وزن به آن قیمت رسمی (سیف)چنین بوده است:
مقوا۵۶٠. ٢۶٨ هزار تومان .کاغذ ضخیم و لفاف ۲۰۰۰ ۸۸۰ .کاغذ روزنامه١۴٣١ تن ۱۰ میلیون ریال .انواع دیگر کاغذ ۳۰۰۰ . تن۲۳ میلیون ریال.جمع کل انواع کاغذ در سال ۲۹ متجاوز از۹ هزارتن بقیمت هشتاد میلیون ریال بوده است.
سال ۱۳۳۰.کاغذ روزنامه ٢۵۰۹ تن بقیمت ٣٠ میلیون ریال .جمع واردات کاغذ آن سال در حدود١٢۴٠٠ تن وزن داشته و قیمت آن از هفده میلیون ریال تجاوز کرده است.
سال ۱۳۳۲ انواع مقوا و کاغذ ضخیم ولفاف در حدود۶٠٨٠ تن بقیمت ۳۹ میلیون ریال.
کاغذروزنامه ۵٨۴٠ تن به قیمت سی میلیون ریال انواع مختلف کاغذ تحریر درحدود ۵۸۰۰ تن به قیمت ۴٨ میلیون ریال.
جمع واردات کاغذ سال ۱۳۳۲ در حدود۱۸۸۰۰ تن به قیمت رسمی اظهار شده ١٣۶ میلیون ریال بوده که به اضافه ارزش گواهینامه بالغ بر ۴٠١ میلیون ریال گردیده است.
اطلاعات بزرگترین مصرف کننده کاغذ در ایران
در دهه ۳۰ خورشیدی روزنامه اطلاعات بزرگترین مصرف کننده کاغذ بود که به تنهائی مصرف این مؤسسه برای روزنامه اطلاعات و مجله اطلاعات هفتگی و سایر نشریاتش در سابق سالی تقریباً هزار و ششصد تن کاغذ مصرف داشت. درسال ۱۳۳۴ خورشیدی که روزنامه اطلاعات مرتبا روزانه در ۱۶ صفحه چاپ میشد و روز های جمعه هم روزنامه میداد مصرف کاغذ مؤسسه اطلاعات از سالی دو هزار تن نیز تجاوز نمی کرد.
محصول یکروز فنلاند
اما برای آنکه بدانید ممالک تولید کننده کاغذ چه استفاده هنگفتی از این صنعت خود میبردند کافی است بدانید مصرف سالیانه مؤسسه اطلاعات که بتنهایی بزرگترین مصرف کننده کاغذ در ایران بود؛در این زمان فقط معادل محصول کاغذی است که کشور فنلاند در هشت ساعت تاده ساعت تولید میکرد!!
فنلاند که یکی از ممالک تولید کننده کاغذ در دنیا بوده و چهل و هشت کارخانه کاغذ سازی داشت که محصول بعضی از آنها و از جمله کارخانه انژلا ؛سالی هشتاد و هفت هزار تن و محصول کارخانه دیگری (کارخانه کی منه) سالی ۱۲۵ هزار تن بود ! و کاغذ در آن زمان بزرگترین کالای صادراتی فنلاند بود که میلیون ها جمعیت فنلاند از این راه زندگی میکردند.علاوه بر فنلاند کشورهای سوئد ،کاغذ بخارجه میرود نروژ، کانادا ، هلند ، شوروی ، اتریش نیز صادر کننده عمده کاغذ در دنیا بودند.
نویسنده:حسن محرابی
گروه تاریخ