“آژنگ نیوز”:مشاطه که نام آرایشگرزنانه است ازکلمه عربی مشط یعنی شانه میآیدودر دوران قاجار مشاطه زنی است که زلفان تابدار بانوان راشانه میزند ومرتب میسازد درزبان فارسی راجع به مشا طه شعرها وداستانهای بسیاری است ازآنجمله :
«حاجت مشاطه نیست روی دلارام را»
در دوره قاجار؛ اعیان و اشراف سلمانی های مخصوصی داشتند که آنها خاصه تراش میگفتند از مشاطه های نامی آنزمان یکی خانم ملا باجی بند انداز بود که در نزدیکی پاچنار که بچه ها منزل داشت ترتیب بند انداختن کم و بیش معلوم بود که با ریسمان های نازک تابیده موهای زیادی صورت را بر میدارند. ملا باجی مشاطه مخصوص زنان ناصرالدین شاه بود و چون همیشه پنجاه شصت متعلقه دائمی و موقت در حرمسرای شاه بود.

لذا ملا باجی تمام اوقات سال را در اندرون می گذرانید و شاگردان زبردست او در منزل از مشتریان پذیرایی میکردند و یا بخانه آنها میرفتند در اوایل سلطنت ناصرالدین شاه مردی بنام حاج عباس گلساز از انگلستان بتهران آمد. این حاج آقا قبلا برای ساختن گل مصنوعی بلندن فرستاده بودند و پس از بازگشت یک همسر انگلیسی هم همراه خود آورده بود که بنام مادام عباس شهرت داشت.و مشاطه فرنگی آن روز ها محسوب میشد.
مادام عباس اول کسی است که استعمال اودوکلن را در ایران مرسوم ساخت و چون اودوکلن صورت ها بخصوص صورت های لطیف خانم ها را چند دقیقه ای سرخ و برافروخته میکرد لذا باصطلاح آن روز اودوکلن را حسن یوسف می گفتند. استعمال حسن یوسف خیلی در ایران رواج یافت اما ناگهان به بزرگان خبر رسید که این مایع معطر با الکل تهیه میشود و طبعاً نجس و آلوده است و لذا حکم تحریم حسن یوسف صادر شد و مقرر گردید بجای حسن یوسف گلاب دو آتشه مصرف نمایند.
دیگر وظایف عجیب و غریب مشاطه ها
یکی از وظایف مهم مشاطه ها قالب کردن چارقد بود در آن زمان چارقد یعنی سرپوش زنان آن هم از یک نوع تور ریز سفیدآهار دار خیلی معمول بود این پارچه ها را گارس می گفتند و تقریباً یک مترونیم آن یک چارقدمیشد چارقد لچک دولایی سه طرفه ای بود که یک طرف آن پشت سر و دو طرف آن جلو رو می افتاد و آن را بطور مثلث تا کرده به سر میانداختند و قسمتی را که با پیشانی تماس داشت ؛قالب میکردند .
یعنی با نشاسته و یا آهار خود پارچه بطور نیم دایره مطابق شکل پیشانی آهار میزدند البته این کار ظریف خیلی مهارت لازم داشت که پارچه سفید لک نشود بعلاوه میزان آهار زیاد و کم نگردد و بدنما نباشد. مشاطه ها برای قالب کردن چارقد از یک قران تا دو قران مزد و انعام می گرفتند و برای اینکه چارقد رنگ پس ندهد اجازه نداشتند سرشان را رنگ و حنا ببندند.
وظیفه دیگر آنان تهیه کلاه گیس و گیس عاریه بود برای این کار از دلاکهای حمام زبنله موهای متفرقه را می خریدند و از آن گیس و کلاه گیس می ساختند گاه هم اگر زنی حصبه می گرفت و بدستور حکیم وزلفهایشرا قیچی می کردند همان زلفها مورد استفاده بود و طبعاً موجب شیوع بیماریهای خطرناک می شد.
البته دامنه شغل مشاطه ها بسیار وسیع بود و بعضی از این مشاطه ها هم خال کوب و حجامت چی هم می شدند.
گروه تاریخ
