“آژنگ نیوز”:اداره اصل چهارم،یکی از سازمانهای اقتصادی در دهه۳۰ خورشیدی بود این اداره که در سال ۱۳۳۲ خورشیدی و بعد از کودتا بنام اداره کمکهای فنی و اقتصادی نامیده میشد؛از حفر چاه و ایجاد مدرسه نمونه و کمک به سدسازی گرفته تا تقسیم گوسفند و مرغ و گاو برای اصلاح نژاد دامها میان زارعین و کمک به اسفالت کردن خیابانهای طهران و شرکت در تهیه و ساختمان خانه های ارزان قیمت در هر گونه کار عمرانی و فرهنگی و بهداشتی همکاری میکرد.این اداره طرز کار و سبک مخصوص داشت که بی مناسبت نیست به شمه ای از آن اشاره شود.
اداره اصل چهارم برای سال۱۳۳۲ بیست و سه میلیون و چهارصد هزار دلار اعتبار منظور کرده بود که در رشته های مختلف بهداشتی و فرهنگی و عمرانی خرج شود .ولی از موقعی که بعد از کودتای ۲۸ مرداد،حکومت سپهبد زاهدی روی کار آمد و اوضاع تثبیت شد اداره اصل چهارم اعتبار بیشتری در خواست کرد. مقامات امریکایی هم تصویب کردند که به اعتبار اداره کمکهای فنی در ایران در ابتدا تا چهارده میلیون دلار دیگر افزوده شود.
علی امینی و وارن در یکی از جلسات اداره اصل چهارم
کمیسیون مشترک در کاخ ابیض
از موقعی که دولت سپهبد زاهدی روی کار آمد ،نخست وزیرجدید دستور داد کمیسیونی بنام کمیسیون مشترک ایران و امریکا در کاخ ابیض(مجموعه کاخ گلستان) تشکیل شود که چند نفر از نمایندگان دولت و چند نفر از نمایندگان اداره کمکهای فنی عضو آن کمیسیون شدند.
در این کمیسیون روی کارهایی که باید با همکاری اداره اصل چهارم انجام شود بحث و مطالعه میشد و پس از آنکه مطالعات کافی صورت گرفت و اعتبارات لازم تعیین میگردید؛ اداره اصل چهارم قسمتی از مخارج را بعهده میگرفت. و قسمتی هم از طرف دولت ایران (وزارتخانه ها یا سازمان برنامه) تعهد میشد و بعد روی هر موضوعی یک توافقنامه میان ودوایر مربوط به آن کار امضا میشد.
مرغ و جوجه و الاغ
یکی از کارهای اداره اصل چهارم که مدتی دستاویز شوخی و مزاح شده بود وارد کردن الاغ قبرسی و جوجه مرغ و خروس بود که اصل چهارم برای اصلاح نژاد الاغهای کشاورزی و مرغ و خروس وارد کرده بود و تا مدتی سوژه شوخی و تفریح بود و کسانی که عملیات اصل چهارم را مخالف فکر و مصلحت خود میدانستند سعی داشتند بر روی داستان الاغهای قبرسی و جوجه مرغ و خروس تمرکزکنند .
ریاست وارن روزنامه نویس
ویلیام.ای.وارن ، رئیس اداره اصل چهارم ، که برای استفاده میلیونها دلار و انجام وظایف رئیس اداره کمک های فنی و اقتصادی در ایران انتخاب شد؛ با سمت وزیر مختار وابسته بسفارت کبری آمریکا به ایران آمد. مقصود از عنوان وزیر مختاری این بود که از مصونیت سیاسی هم برخوردار باشد و از این عنوان استفاده کند.
واردن یک پسر و دو دختر داشت که پسر او در آمریکا در رشته روزنامه نویسی تحصیل میکرد. دوستان وارن میگفتند او از روزنامه نویسی خیر و فایده دیده و حق داشته ئسرش را هم وارد این حرفه کند.وارن زندگانى اجتماعى را باروزنامه نویسى شروع کرده و تقریباً بیست و دو سه سال قبل از ورودش در سا 32 به ایران؛یکى از خبر نگاران برجسته خبرگزارى آسو شیتد پرس بود. و ارن بس از چندى که به گفته خودش کلاس روزنامه نویسى راطى کردواردخدمت سیاسی ـ وزارت خارجه ـ امریکا شد . بعدهم سرپرست کارهای عمرانی مهم کردید و چندین سد بزرگ امریکا و کارهای عمده عمرانی درالاسکازیر نظر او انجام یافت.
وارن وزیر مختار هم بودو آخرین سمت وارن در امریکا معاونت وزارت کشور بود .
خانمی که رئیس فرهنگ بود
وارن چند نفر معاون امریکایی و ایرانی داشت که کارهای اداره اصل چهارم زیر نظر آنها اداره میشود . معاون عمده و مهم امریکائی وارن خانمى بود بنام دکترس آدامز که کلیه پروژه های که تهیه میشد بایدقبل از اجرا بتصویب اومیرسید تا وقتی این خانم امریکائی پروژه و طرحی را تصویب نمیکرد آن پروژه قابل اجرا نبود .
این خانم که در رشته فرهنگ به دریافت دکترا نایل شده بود چند سال رئیس فرهنگ ایالت مشهور کالیفرنیای آمریکا بود.
یک معاون دیگر وارن ایرانی
آقای انصاری معاون مخصوص وارن که در کشاورزی از دانشگاه طهران دیپلم گرفته و در امریکا هم در رشته اقتصاد دوره عالی دکترا را طی کرده بوداز همان ماه اولی که وارن با ایران آمد سمت معاون مخصوص او انتخاب شد .
تهیه و تدوین:حسن محرابی
گروه تاریخ