“آژنگ نیوز”:نشست نقدو بررسی فیلم کهنه رفیق در بزرگداشت هوشنگ حسینی پیشکسوت روزنامه نگاری سینمایی در روز دوشنبه مورخ ۶ مهرماه سال ۱۴۰۵ خورشیدی در محل خانه سینما در تهران برگزار شد.در آغاز این نشست فیلم مستند کهنه رفیق به نمایش درآمد. ظاهرا این نسخه از فیلم نسخه کوتاه شده آن بود. محوریت اصلی فیلم شخص غلامرضا (مشهور به هوشنگ)حسینی بود که وی در این فیلم در خصوص علاقه اش به سینما ؛آغاز کارش در مطبوعات و خاطراتش از فعالیتهای مطبوعاتی و برخی از هنرپیشه ها و خوانندگان اشاره داشت. در این فیلم چند نفر از چهره های سینمایی مانند داریوش خواننده .دلجو بازیگر به نژاد و فرزانه تاییدی بازیگر نیز از طریق صوتی و تصویری به معرفی حسینی از دیدگاه خود پرداختند.مهمترین بخش مستند نیز به ارایه دیدگاههای ر. اعتمادی سردبیر مجله جوانان در خصوص حسینی و مجله جوانان اختصاص داشت.
حسینی در فیلم مستند خود؛ زمان آغاز کارش را سال ۱۳۳۸ خورشیدی اعلام کرد. او گفت که یکی از آشنایانش در روزنامه اطلاعات کار میکرد و به او پیشنهاد استخدام در روزنامه را داد. حسینی در ابتدا در بخش اداری مشغول به کار میشود و به دلیل علاقه شخصی اش به سینما و عالم هنر ؛در ابتدا با گفتگوهای سینمایی کارش را برای مجله جوانان آغاز میکند.او پس از ۲۱ سال تلاش میگوید که در سال ۱۳۵۹ با نامه آقای دعایی به صورت محترمانه به کارش پایان داده شد.
نکته مهم در خصوص آقای حسینی آن است که او در یک فضای سینمایی و هنری رشد کرده بود. دوست صمیمی اش بهروز وثوقی بود و برادرش نیز در سریال سرکار استوار ایفای نقش میکرد.از دید گاه تاریخی-سینمایی وروزنامه نگاری ؛حسینی یکی از معدود روزنامه نگارانی است به عنوان شاهد زنده ؛توصیف گر فضای هر سه حوزه در دهه چهل و پنجاه خورشیدی باشد.در واقع وی یک گنجینه تقریبا منحصر به فرد از تاریخ مطبوعات و سینما در دهه ۵۰ خورشیدی است.
در خصوص فیلم مستند کهنه رفیق؛ا در حوزه تاریخی و مطبوعاتی اشاره به چند نکته ضرورت دارد. اولین نکته آن است که توالی تاریخی فعالیت حسینی رعایت نشده و اطلاعات دقیقی از او نداریم . مثلا ندانستیم که تحصیلات وی چیست؟حتی نمیدانیم که وی اصولا در دوره آموزشی خاصی هم شرکت کرده است یاخیر؟تصویری که در این زمینه من به عنوان بیننده از حسینی در ذهنم شکل میگیرد آن است که حسینی بدون تحصیلات بدون آموزش و صرفا به دلیل داشتن یک قوم و خویش وارد عرصه مطبوعات شده است. اما کارنامه شگفت انگیز او در حوزه مطبوعات سینمایی چیز دیگری میگوید.
اگر چه خانواده وی در فیلم راجع به او سخن میگویند ؛اما تاریخچه ازدواج او را نمی دانیم.یا در برخی تصاویر دو یا چند بار یک بریده نشریه به نمایش در می آید؛در حالی که نوشته های سینمایی او فراوان است.بخش دیگری از مستند که مورد علاقه من نبود؛حضور حسینی در قبرستان و قطعه هنرمندان بود. به گونه ای که انگار او اشتباه کرده زنده مانده است! البته شاید نوع مونتاژ فیلم اگر تغییر می یافت ؛این بخش از مستند هم در جای خود قرار میگرفت. در همین نشست همچنین اعلام شد که کتاب زندگینامه حسینی نیز به زودی منتشر خواهد شد.نکته مهمی که در ساخت مستندها و از جمله این مستند و کتابهای زندگینامه وجود دارد ؛بی توجهی به ضرورت حضور یک متخصص تاریخ است .
در واقع در ساخت مستند و کتاب زندگینامه در حوزه دانش تاریخ وارد می شویم اما از دانش تاریخ به هیچ وجه استفاده نمیشود.این موضوع بحث مفصلی است که در جای خود به آن باید پرداخت.در ساخت این مستند و کتاب زندگینامه هم همین مشکل احتمالا وجود داشته است.
در مورداین نشست؛ مباحث متعدد میتواند مطرح شود. اما تنها به یک موضوع بسنده می شود. در گذشته یعنی سال ۵۷ به قبل ؛یک موضوع برجسته بوده است. در عالم سینما.تاتر.مطبوعات. ادبیات و… دو گروه متفاوت و بلکه متضاد؛ توصیف و ترسیم میشده اند .فعالان حوزه عامه پسندی و فعالان حوزه روشنفکری!مثلا در حوزه سینما .فیلمفارسی و فیلمهای پیشرو!متاسفانه این صرفا یک نوع تقسیم بندی نبود.بلکه هدف آن بود که روشنفکرها بگویند ما خوبیم بقیه نه!فیلمفارسی خاک بر سراست فیلم روشنفکری متعالی است .درخصوص مطبوعات نیز این تقسیم بندی هم رایج بود.مجله جوانان عامه پسند بود. مجله فردوسی و نگین روشنفکری!بنابر این مطالب سینمایی جوانان عامه پسند و مطالب سینمایی روشنفکری بنیادین و مهم بوده است. منتهی مجله جوانان تیراژ بالایی داشت(مثلا در برخی مقاطع بالای ۳۰۰ هزار نسخه)و مجلات روشنفکری به زحمت به ۲ یا ۳ هزار نسخه میرسیدند.
در این نشست هم به نظر میرسید که این تقابل شکل گرفته بود.در برنامه نشست؛ آقای حاجی مشهدی منتقد با سابقه سینمایی هم حضور داشتند و در کنار آقای حسینی به نقد مستند پرداخته و اشاراتی هم به کارنامه فعالیت آقای حسینی داشتند. ایشان در بخشی از سخنانشان گفتند که وقتی با آقای گل مکانی صحبت میکردند ایشان گفتند که آقای حسینی در حوزه روزنامه نگاری سینمای عامه پسند فعالیت میکردند.آقای حاجی مشهدی در خصوص ساختار فیلم نیز سخنانی ایراد کردند و اشاره کردند که در فیلم بخشی به نقد آقای حسینی اختصاص نیافته است.
در همین قسمت آقای حسینی به فعالیت خود در مجله جوانان اشاره کردند و تاکید کرد که تیراژ مجله جوانان تا ۵۰۰ هزار نسخه رسیده بوده و لذا فعالیت روزنامه نگاری او هم اهمیت خودش را دارد.در ادامه آقای حاجی مشهدی رشته سخن را در دست گرفته و با اشاره به سخنان آقای حسینی گفت؛خوب بعد از یک آنتراکت!به ادامه بحث نقد مستند می پردازم.نکته مهم در مورد انتخاب آقای حاجی مشهدی برای حضور در این مراسم آن بود که بنا بر اظهار خودشان؛آقای حاجی مشهدی اندکی بعد از خروج آقای حسینی از مجله جوانان؛ایشان وارد موسسه اطلاعات و مجله جوانان شده و برای آن نشریه ؛نقد سینمایی می نوشته اند.
در بخش پایانی نشست نیز قرار شد که میهمانان در مورد آقای حسینی و مستند او اظهار نظر کنند. آقای گل مکانی از پیشکسوتان حوزه مطبوعات سینمایی و از دست اندر کاران مجله قدیمی فیلم که در جلسه حضور داشتند مجددا به این موضوع که حوزه کاری آقای حسینی مطبوعات و سینمای عامه پسند بوده اشاره کرده؛واز حضور آقای حسینی در تصاویر متعدد گفتگو با هنرپیشه ها خواننده ها و دیگر چهره های هنری اظهار شگفتی کرده و نیزدر مورد تیراژبالای ۵۰۰ هزار نسخه ای جوانان نیز اظهار تردید کردند.
آقای حسینی در خصوص حضورشان در اکثر تصاویر گفت که حضور او در تصاویر حالت مستند به گفتگو میداد و خواننده میپذیرفت که این گفتگو واقعا انجام شده است.
نکته ای که ظاهرا در مورد آقای حسینی مطرح بود ؛این بوده که گزارشهای وی مربوط به پشت صحنه زندگی چهره های سینمایی و هنری بوده اند.در حال حاضر از دیدگاه تاریخی نوشته های آقای حسینی دارای ارزش ویژه تاریخی است؛زیرا برای مطالعه تاریخ سینما و نیز ابعاد پنهان چهره های هنری و سینمایی باید به این نوشته ها مراجعه کرد.اگر مجله جوانان برای فروش بیشتر به زندگی خصوصی هنرپیشه ها سرک میکشید .در مجله سینمای روشنفکری ستاره سینما عکسهای نامتعارف از زنان هنرپیشه ؛چاپ میشد!در هر حال با گذشت سالها هریک از این نشریات در حوزه تاریخ سینما جایگاه خودشان را دارند.
در نهایت باید به تلاش ستودنی آقای حسینی در ادامه فعالیتهایش در نشریات سینمایی پس از سال ۱۳۵۷ و به ویژه از دهه ۷۰ به بعد اشاره کرد.در این خصوص نیز باید فرصتی فراهم شود که از تاریخ مطبوعات سینمایی این دوران نیز از دیدگاه وی تصویری ارایه شود.
نویسنده:حسن محرابی
گروه گزارش