“آژنگ نیوز”:مدرسه یادبود آمریکایی تبریز که در سال ۱۸۸۱ (۱۲۶۰ میلادی)تأسیس گردید از مدارس قدیم شهر تبریزبود که توسط مبلغین مذهبی فرقه پرسبیتری مریکایی اداره میشد.فعالیتهای آموزشی مبلغین مسیحی آمریکایی (پرسبیترین) در تبریز از دهه ۱۸۵۰ میلادی (دوره ناصرالدین شاه) آغاز شد. مکتبی که هوارد باسکرویل در آن تدریس میکرد، در سالهای قبل از جنبش مشروطه (حدود ۱۲۸۶ خورشیدی) وجود داشته است.در سال ۱۳۰۲ خورشیدی مدرسه به نام رسمی «مموریال» تغییر نام داد و همچنین ساختمان جدیدی در آن محل احداث شد، اما چنانکه اشاره شد؛ هسته اولیه آن بسیار قدیمیتر است و به عنوان «مدرسه آمریکایی» از دوران قاجار شناخته میشد.
دلایل شکلگیری آن عبارت بودند از:
تبلیغات مذهبی: هدف اصلی مبلغین پرسبیترین، گسترش مسیحیت پروتستان در ایران بود. آنها آموزش و مدرسه را راهی برای نفوذ فرهنگی و دینی میدانستند.
ارائه آموزش نوین: در آن زمان، مدارس سنتی (مکتبخانهها) روشهای کهنه داشتند. مدارس آمریکایی با ارائه دروس فیزیک، شیمی، جبر، هندسه، زبانهای خارجی (انگلیسی و فرانسوی) و علوم جدید، جذابیت زیادی برای خانوادههای روشنفکر و بازاری تبریز داشت که میخواستند فرزندانشان با علوم روز آشنا شوند.
رقابت با مدارس دیگر: در تبریز مدارس روسی و فرانسوی (کاتولیک) نیز فعالیت داشتند. آمریکاییها نیز با تاسیس این مدرسه سعی کردند نفوذ خود را در شمال غرب ایران حفظ کنند.
لازم به یاد اوری است که هوارد باسکرویل از مهمترین مدیران این مدرسه جوانی ۲۴ ساله از نبراسکای آمریکا بود که در سال ۱۹۰۷ میلادی (۱۲۸۶ خورشیدی) برای تدریس تاریخ، زبان انگلیسی و ریاضیات به تبریز آمد.اودر روز ۱۹ آوریل ۱۹۰۹ (۳۰ فروردین ۱۲۸۸)، در حالی که با لباس نظامی همراه با مشروطهخواهان برای شکستن محاصره تبریز میجنگید، توسط تیر نیروهای محمد علی شاه کشته شد.او در آرامستان ارامنه تبریز (بارونآوا) به خاک سپرده شد.
این مدرسه نقش بهسزایی در مدرنسازی آذربایجان و تبریز داشت.زیرابسیاری از رهبران سیاسی، پزشکان و روشنفکران مشهور تبریز و ایران در این مدرسه درس خواندند. فضای مدرسه باز و لیبرال بود و تفکر نقادانه را تشویق میکرد.همچنین این مدرسه یکی از اولین مراکزی بود که که زبان انگلیسی و علوم تجربی را با استانداردهای روز اروپا و آمریکا آموزش میداد.
در همین راستا مدارس مبلغین آمریکایی (از جمله شاخههایی از مدرسه مموریال) در آموزش دختران نیز پیشگام بودند.این مدرسه فعالیتهای اجتماعی نیز داشت و
در دوران قحطی و جنگ جهانی اول، این مدرسه و اساتید آن نقش مهمی در توزیع غذا و دارو میان مردم محلی داشتند.
این مدرسه تا اواخر دوران پهلوی همچنان یکی از معتبرترین مدارس تبریز باقی ماند و بسیاری از نخبگان را فارغالتحصیل کرد. با وقوع انقلاب اسلامی و تصویب قانون «ممنوعیت فعالیت مدارس غیرانتفاعی وابسته به بیگانگان»، مدارس آمریکایی (از جمله مدرسه مموریال) در سال ۱۳۵۸ تعطیل شدند.: ساختمان قدیمی مدرسه مموریال در خیابان شریعتی تبریز (محله ارم) هنوز پابرجاست. این بنا به عنوان میراث فرهنگی ثبت شده است. امروزه بخشهایی از آن استفاده آموزشی (وابسته به آموزش و پرورش ایران) میشود و یکی از نمادهای تاریخی تبریز محسوب میشود.
گروه تاریخ