image 55

محمدتقی بهاراز مشروطه تا سرودن ترانه های ماندگار

محمدتقی بهار مشهور به ملک الشهرا بهار در ۱۸ آذر ۱۲۶۵ خورشیدی در مشهد زاده شد. پدرش در مشهد به عنوان ملک‌الشعرا شناخته می شد،وی در خصوص پدرش می نویسد:

وقتی به خانه می‌آمد، با ما صحبت‌های علمی و ادبی و تاریخی می‌داشت و بر مدارج معلومات مادرم و من می‌افزود. خیلی شعرهای فارسی و عربی است که من از طفولیت شنیده و هنوز فراموش نکرده‌ام. همچنین ترجمه نوشته‌های الکساندر دوما مثل “کنت مونت کریستو” و “سه تفنگدار.

پنج ساله بود که نخست به مکتب‌خانه زن عمویش رفت و سپس در مکتب‌خانه‌های دیگر نیزدرس خواند که خاطره خوشی برایش نداشتند:

پنجاه شاگرد در یک  جا گرداگرد هم می‌نشستیم. معلم در یک زاویه می‌نشست در گوشه دیگر یک فلک و یک دسته چوب گذاشته بودند که لوحه تربیت شاگردان بود“.

۱۰ ساله بود که نخستین شعرش را سرود که فکاهی بود و گوشه چشمی به لهجه مشهدی داشت.

۱۷ ساله بود که با درگذشت پدرش عنوان ملک‌الشعرایی به او رسید در این زمان ،در حال و هوای جنبش مشروطه، به سرودن چکامه‌هایی در ستایش آزادی‌خواهی و مردم‌سالاری و نکوهش خودکامگی پرداخت:

با شه ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست

کار ایران با خداست“.

۲۱ ساله بود که مجله ادبی “نوبهار” را نخست در مشهد به راه انداخت و هر بار پس از توقیف آن با نام‌های گوناگون در مشهد و تهران بازگشایی کرد.

۲۷ ساله بود که برای نخستین بار نماینده مجلس شورا شد و به تهران رفت و با اینکه از پایتخت خوشش نمی‌آمد در آنجا ساکن شد و در کنار فعالیت در “حزب دموکرات” چکامه‌های انتقادی و اجتماعی و پژوهش‌های تاریخی و ادبی ارزنده‌ای انتشار داد.

image 55

با بر آمدن رضاشاه چهار بار به زندان افتاد و یک بار به اصفهان تبعید شد.

اگر مثنوی‌های او حکایت‌های بومی، روایت‌های تاریخی، ترجمه‌های ادبیات اروپایی و پندآموزی برای کتاب‌های درسی بودند، قصیده‌هایش آینه اوضاع سیاسی جامعه و زندگی شاعر هستند:

در هزار و سیصد و سی روسیان روسپی

طرد کردندم به ری زیرا کسم یاور نبود“.

او سازنده ترانه‌های ماندگاری مانند “مرغ سحر” و “به اصفهان رو” و سراینده چکامه‌های روانی چون “دماوندیه” است که به کتاب‌های درسی نیز راه یافتند:

ای دیو سپید پای در بند

ای گنبد گیتی ای دماوند“.

قصیده غرای او در نکوهش جنگ تا امروز از مهمترین سروده‌های صلح‌دوستانه در زبان فارسی شناخته میشود:

فغان ز جغد جنگ و مرغوای او … که تا ابد بریده باد نای او

محمدتقی بهار در ۶۵ سالگی در لوزان سویس درگذشت.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مناسبت امروز

از دیروز