“آژنگ نیوز”:روشهای دستیابی به مسکن در دوره حاکمیت کمونیسم در شوروی؛یک شیوه خاص بود.در نظامی که حق مالکیت خصوصی بر املاک و مستغلات وجود نداشت و آپارتمان‌ها توسط دولت تخصیص داده می‌شدند، تأمین فضای زندگی شخصی کاری بسیار دشوار بود. مردم سال‌ها یا حتی دهه‌ها در صف انتظار برای دریافت آپارتمان می‌ماندند. این وضعیت منجر به شکل‌گیری ترفندها و راهکارهای خلاقانه‌ای شد که شهروندان شوروی برای بهبود شرایط زندگی خود به کار می‌بستند. از طریق کار سریع‌ترین و قانونی‌ترین راه برای دستیابی به آپارتمان، انجام کارهای سخت و کم‌منزلت در مناطق دورافتاده — مانند معادن یا کارگاه‌های ساختمانی در سیبری و خاور دور — بود. در آن مناطق، دولت به شدت به نیروی کار نیاز داشت و فرد می‌توانست ظرف یک یا دو سال صاحب مسکن شود.
سهمیه بندی
در مقابل، در شهرهای بزرگ سیستم «سهمیه‌بندی» حاکم بود: کارگران غیربومی در خوابگاه‌ها ساکن می‌شدند و پس از ۴ تا ۵ سال کار بی‌عیب‌ونقص، می‌توانستند مجوز اقامت دائم و حق دریافت یک آپارتمان شخصی را به دست آورند. آندری سولومونوف / اسپوتنیک آندری سولومونوف / اسپوتنیک مسیرِ اکثریت قانونی‌ترین، اما در عین حال طولانی‌ترین روش، قرار گرفتن در فهرست انتظار برای بهبود شرایط سکونت بود. دولت استانداردی بهداشتی — شامل حداقل متراژ (متر مربع) برای هر نفر — تعیین کرده بود.
برای واجد شرایط شدن جهت قرارگیری در این فهرست، فرد باید ثابت می‌کرد که سهم هر یک از اعضای خانواده از فضای موجود، کمتر از این استاندارد است (برای مثال، کمتر از شش متر مربع؛ و در مسکو و لنینگراد، کمتر از پنج متر مربع). مردم در شرایطی بسیار متراکم زندگی می‌کردند: در آپارتمان‌های اشتراکی (کمونال)، خوابگاه‌ها، یا به گونه‌ای که چندین نسل از یک خانواده همگی در یک آپارتمان ساکن بودند.
میانگین زمان انتظار بین ۱۰ تا ۱۵ سال بود و گاهی حتی به چندین دهه می‌رسید. در طول این مدت، ممکن بود ترکیب اعضای خانواده تغییر کند: نه تنها فرزندان جدیدی به دنیا می‌آمدند، بلکه ممکن بود اعضای مسن‌تر خانواده نیز از دنیا بروند. در حالت دوم، ممکن بود نام خانواده از فهرست انتظار حذف شود، زیرا اعضای باقی‌مانده اکنون فضای بیشتری در اختیار داشتند.
ازدواج‌های صوری و مسئله‌ی «ثبت سکونت» (رگیستراتسیا)
مردم که دریافته بودند ممکن است تا ابد در انتظار بمانند، به دنبال راه‌هایی برای دور زدن قوانین گشتند. بسیاری از این ترفندها غیرقانونی یا نیمه‌قانونی بودند. برخی به ازدواج‌های صوری با کسانی روی می‌آوردند که دارای مجوز سکونت (رگیستراتسیا) در آن مکان‌های مطلوب بودند. همچنین، ثبت سکونتِ اقوام سالخورده نیز رواج داشت؛ چرا که پس از فوت آن‌ها، فرد می‌توانست مدعی فضای زندگی‌شان شود. گاهی نیز اقوام را در همان محل ثبت می‌کردند تا شرایط زندگی به‌طور مصنوعی بدتر جلوه کند و فرد واجد شرایط قرار گرفتن در فهرست انتظار مسکن شود.
روشهای دیگری هم برای تغییر ترکیب اعضای خانواده وجود داشت. برای نمونه، برخی به امید بهبود شرایط زندگی تصمیم می‌گرفتند صاحب فرزند دیگری شوند، زیرا این کار نیاز به فضای بیشتر (متراژ بالاتر) را افزایش می‌داد و شانس آن‌ها را در فهرست انتظار بالا می‌برد. برای انجام یک جابه‌جایی پیچیده، گاهی حتی به طلاق‌های صوری متوسل می‌شدند؛ در این حالت، یکی از همسران در آپارتمان قبلی می‌ماند و به دیگری آپارتمان جدیدی اختصاص می‌یافت. در نتیجه، خانواده به‌جای یک آپارتمان، صاحب دو آپارتمان می‌شد.
معاوضه همراه با پرداخت مابه‌التفاوت
از آنجا که خرید و فروش آپارتمان غیرقانونی بود، تنها راه قانونی برای تغییر محل سکونت، معاوضه (تهاتر) ملک بود. با این حال، دلالان (واسطه‌هایی) به‌صورت مخفیانه در این بازار فعالیت می‌کردند که کارشان غیرقانونی بود (و تا ۳ سال زندان مجازات داشت). آن‌ها در ازای دریافت مبلغی، زنجیره‌های پیچیده‌ای از معاوضه‌ها را ترتیب می‌دادند. معاوضه‌هایی که شامل پرداخت مبلغی اضافی (غیررسمی) برای به دست آوردن منطقه‌ای بهتر یا فضایی بزرگ‌تر بود، بسیار رواج داشت. این نرخ می‌توانست برای مثال ۲۵۰ روبل (معادل حدود ۸۰ هزار روبلِ امروزی یا ۱۰۰۰ دلار) به ازای هر متر مربع باشد.
آپارتمان‌های تعاونی
در سال ۱۹۵۸، فرصتی فراهم شد تا افراد به «تعاونی‌های ساخت مسکن» بپیوندند. در این طرح، افراد با یکدیگر متحد می‌شدند، مبلغی را به‌عنوان پیش‌پرداخت (۲۰ تا ۳۰ درصد هزینه کل) می‌پرداختند و باقی‌مانده‌ی مبلغ را به‌صورت اقساطی تسویه می‌کردند. علاوه بر این، برخی از بنگاه‌ها شیوه‌ای را برای خانه‌سازی به کار می‌گرفتند: کارگران پس از پایان نوبت کاری خود، در ساخت‌وساز یک ساختمان مشارکت می‌کردند تا بعداً بتوانند در آن آپارتمانی دریافت کنند.
گروه تاریخ