“آژنگ نیوز”:یک تابلوی نقاشی کمیاب که توسط نازیها غارت شده و حدود ۸۰ سال مفقود بود، در یک آگهی فروش ملک پیدا شد. اکنون، یک قاضی حکم بازگرداندن آن به وارثان قانونیاش را صادر کرده است. دادگاهی در آرژانتین طی حکمی تاریخی مقرر کرد که تابلوی «پرتره یک بانو» اثر جاکومو چروتی — که از زمان سرقتش در آمستردام در سال ۱۹۴۵ مفقود شده بود — به مالکان حقیقیاش بازگردانده شود.
در حکمی تاریخی، قاضیای در آرژانتین حکم داد که یک پرتره متعلق به قرن هجدهم — که پس از سرقت توسط مقامات نازی حدود ۸۰ سال مفقود بود و اخیراً دوباره پیدا شده است — باید به وارثان یهودی و هلندیِ برحق آن بازگردانده شود.
این حکم به ماجرایی چندیندههای پایان میدهد که با سرقت، پنهانکاری و نقش مشکوک آرژانتین در دوران پس از جنگ جهانی دوم گره خورده بود؛ دورانی که این کشورِ آمریکای جنوبی به پناهگاهی برای اعضای حزب نازی و بسیاری از داراییهای نامشروع آنها تبدیل شده بود.
خوان ایگناسیو پاسکوال، وکیل وارثان این اثر هنری، به مرسدس ازکیاگا از نشریه «آرت نیوزپیپر» (The Art Newspaper) میگوید: «تا آنجا که میدانیم، این نخستین بار است که دستگاه قضایی آرژانتین موفق به بازپسگیری و استرداد تابلویی شده که در جریان جنگ جهانی دوم توسط نازیها غارت شده بود.»
محل نگهداری تابلوی «پرتره یک بانو» (Portrait of a Lady) — اثر جاکومو چروتی، هنرمند ایتالیایی سبک باروک — از زمان سرقت آن در سال ۱۹۴۵در یک گالری هنری در آمستردام، نامعلوم بود. اما تابستان گذشته، افشاگری غیرمنتظرهای صورت گرفت: ناظران تیزبین روزنامه هلندی «آلخمین داخبلاد» (Algemeen Dagblad) این تابلو را در یک آگهی فروش ملک در شهر ساحلی و تفریحی «مار دل پلاتا» شناسایی کردند. عکس این تابلو در اتاق نشیمن و بالای یک مبل سبز رنگ در خانه «پاتریشیا کادگین» گرفته شده بود؛ او دختر «فردریش کادگین»، از مقامات عالیرتبه نازی بود که بر عملیات سرقت آثار هنری متعلق به یهودیان در کشورهای تحت اشغال نظارت داشت.
پیتر شوتن، از روزنامهنگاران «آلخمین داخبلاد» که هدایت این تحقیقات را بر عهده داشت، اوت گذشته به خاویر لورکا از روزنامه «ال پائیس» (El País) گفت: «ماجرا بسیار سورئال و غیرمنتظره بود. عکس شماره پنج [در آگهی] تابلویی را نشان میداد که ۸۰ سال بود در هلند به دنبالش میگشتند و رسماً در فهرست آثار مفقود یا مسروقه ثبت شده بود.»
به گزارش دبورا ری و ایزابل دبره از خبرگزاری آسوشیتدپرس، پلیس آرژانتین تنها چند روز بعد به آن ویلا یورش برد، اما متوجه شد که تابلو — و همچنین عکس آن در آگهی آنلاین — برداشته شده است. به گزارش این رسانه، آنها تلفنهای همراه و سلاحهای گرم ثبتنشده، و همچنین طراحیها، حکاکیها و اسنادی مربوط به دهه ۱۹۴۰ را که میتوانست به پیشبرد تحقیقات کمک کند، توقیف کردند.
سرانجام «کادجین» و همسرش، «خوان کارلوس کورتگوسو»، به جرم پنهانسازی [اموال مسروقه] متهم شدند و آن نقاشی بازپس گرفته شد. در جلسه دادگاهِ همین ماه، رسیدگی به پرونده کیفری این زوج در چارچوب توافقی برای بازگرداندن اثر هنری به وارثان قانونیاش و اهدای مبلغی حدود ۳۲۰۰ دلار به بیمارستانهای محلی، به حالت تعلیق درآمد.
تابلوی «پرتره یک بانو» (Portrait of a Lady) یکی از بیش از ۱۱۰۰ اثر موجود در مجموعه خصوصی «ژاک گودستیکر» بود؛ مجموعهای که پس از حمله آلمان به هلند در سال ۱۹۴۰ و همزمان با فرار گودستیکر از این کشور، توسط نازیها غارت شد. تاکنون بیش از ۲۰۰ اثر پیدا شده و به خانواده گودستیکر بازگردانده شده است، اما گمان میرود صدها اثر دیگر در نقاط مختلف جهان پراکنده شده باشند. استرداد آثار هنری مسروقه در دوران جنگ جهانی دوم همچنان یکی از تلاشهای مهم و فوری در سطح جهانی است. تابستان امسال، پژوهشگران دانشگاه «سانتا کلارا» یک ربات چت مبتنی بر هوش مصنوعی را معرفی کردند که هدف آن جستوجو در پایگاههای داده آثار هنری مسروقه در سراسر جهان و کمک به شناسایی و بازگرداندن این آثار است. در همین حال، نمایشگاه دائمی و تازهتأسیسی در موزه «اورسی» (Musée d’Orsay) ۲۲۵ اثر هنری غارتشده را بهصورت چرخشی به نمایش میگذارد تا از این طریق، امکان پیوند دوباره نقاشیها با مالکان قانونیشان فراهم شود.
«ماری فون ساھر» (Marei von Saher)، عروس ژاک گودستیکر و وارث قانونی این نقاشی، به «کلر موزس» از روزنامه نیویورکتایمز میگوید: «من از تصمیم دادگاه مبنی بر استرداد این اثر هنری مهم و احیای بخشی از میراث ژاک گودستیکر بسیار خرسندم. بازگشت هر یک از این آثار برای خانواده من اهمیت دارد و عزم ما را برای ادامه تلاش در مسیر دستیابی به عدالت، راسختر میکند.»
گروه گزارش