“آژنگ نیوز”:باستانشناسان قدیمیترین شواهد مصرف مداوم مواد مخدر در جهان را در دندانهای یک شکارچی-گردآورنده که تا ۲۵ هزار سال پیش میزیسته، کشف کردند. این فرد احتمالاً بهطور مرتب «آجیل بتل» (فوفل) را که به داشتن خواص تغییردهنده هوشیاری شهرت دارد، میمکیده است؛ امری که به تشدید بیماریهای دندانی او انجامیده است. به گفته پژوهشگران، این کشف، زوایای تازهای را درباره پدیده اعتیاد در دوران پیش از تاریخ آشکار میسازد.
بین ۱۶۰۰۰ تا ۲۵۰۰۰ سال پیش، یک شکارچی-گردآورنده در منطقه اندونزی امروزی، عادت به مکیدن «آجیل بتل» (betel nut) — که در واقع دانه نخل آرکا است — پیدا کرد. این دانهها باعث بیحسی دهان میشدند و احتمالاً درد دندان را تسکین میدادند.
آنها همچنین باعث ایجاد شیارهای متمایزی روی دندانهای این فرد (که جنسیتش نامشخص است) میشدند. پس از مرگ، دندانهای او هزاران سال در غاری در جزیره سولاوسی سالم باقی ماندند. اکنون باستانشناسان بر این باورند که این بقایا ممکن است قدیمیترین شواهد کشفشده از مصرف مداوم و عادتگونه مواد مخدر یا محرک باشند.
واژه «عادتگونه» (یا مصرف مداوم) کلیدی است. بر اساس مطالعهای جدید که این هفته در نشریه «ساینس ادونسز» (Science Advances) منتشر شد، این عادت به فرد مذکور آسیب رسانده و بیماریهای دندانی او را تشدید کرده بود. این آسیب احتمالاً دردناک بوده و شاید به افزایش وابستگی فرد به خواص بیحسکننده این دانهها دامن زده باشد.
پژوهشگران مینویسند: «بنابراین، محتمل به نظر میرسد که مدیریت اثرات اعتیاد و سایر پیامدهای نامطلوب سلامتی ناشی از مصرف مواد، بسیار پیش از ظهور قدیمیترین مواد روانگردان رایج ما — مانند الکل — بخشی از تجربه بشری بوده است.» دندانهای آسیا و استخوان فک در جریان کاوشهایی در جنوب سولاوسی کشف شدند. در محوطهای دیگر، باستانشناسان دندانهای فرد دومی را نیز یافتند که هزاران سال بعد، یعنی بین ۶۳۰۰ تا ۷۶۰۰ سال پیش، میزیسته است. هر دو مجموعه بقایا، شواهدی از بیماریهای دندانی را نشان میدادند. شدت آسیب در فرد دوم بیشتر بود. ساییدگی دندانها باعث شده بود که پالپ (بخش داخلی و زنده دندان) در چندین نقطه نمایان شود؛ امری که خطر عفونت را افزایش میداد و احتمالاً بسیار دردناک نیز بوده است. این دندانها نیز همان شیارهای عمیقی را داشتند که در مجموعه اول دیده شده بود.
پژوهشگران در نشریه «کانورسیشن» (The Conversation) مینویسند: «در ابتدا، این ویژگی ما را بسیار سردرگم کرد. این شیارها با هیچیک از انواع ساییدگیهای دندانیِ پیشازتاریخ که پیشتر ثبت شده بودند، شباهتی نداشتند. آنها نشاندهنده فعالیتی غیرمعمول بودند که بهطور مکرر و در طول دورهای طولانی انجام میشد.» پژوهشگران سرانجام به آجیل بتل رسیدند، زیرا اندازه آن با ابعاد شیارها مطابقت داشت. در بررسیهای دقیقتر، آنها آثار «آرککولین» (arecoline) — ترکیب روانگردان موجود در این دانهها — را در بافت دندانی هر دو فرد یافتند. به گفته آدام برام، نویسنده اصلی پژوهش و باستانشناس دانشگاه گریفیث استرالیا، در گفتگو با بکی فریرا از روزنامه نیویورک تایمز، این سرنخ «نزدیکترین مدرک قطعی و انکارناپذیری بود که میتوانستیم به آن دست یابیم.» پیش از این، قدیمیترین شواهد شناختهشده از مصرف مواد، مربوط به آثار آبجویی با قدمت ۱۳ هزار سال بود. کشف جدید که پیش از پیدایش کشاورزی در سولاوسی رخ داده است، این گاهشمار را هزاران سال به عقب میبرد. پژوهشگران میگویند کار آنها میتواند به مطالعه اعتیاد کمک کند و چگونگی شکلگیری آن در محیطهای پیش از تاریخ را روشن سازد.
گروه گزارش