“آژنگ نیوز”:در اوایل پیدایش زمین،سنگهای فضایی غولپیکر با زمین برخورد کردند که پیامدهای ماندگاری برای زمینشناسی و حیات سیاره ما به همراه داشت.
در چند صد میلیون سال اول منظومه شمسی ما، زمینِ در حال رشد، مکانی آشفته و خشونتآمیز بود که مرتباً توسط سنگهای فضایی غولپیکر بمباران میشد. برخوردهای بیوقفه، تأثیرات بسیار بزرگی داشتند و بخشهای وسیعی از سیاره ما را برای سالها و گاهی دههها غیرقابل سکونت میکردند. تدی کارته، ستارهشناس رصدخانه لاول در آریزونا، میگوید: «پیامدهای جهانی برخورد سیارکها فراتر از آن چیزی است که انسانها واقعاً میتوانند تصور کنند، تا حدودی به این دلیل که آنها آثار آشکاری از خود به جا نمیگذارند.» این رویدادهای فاجعهبار، علیرغم ماهیت ویرانگرشان – یا شاید به همین دلیل – زمینشناسی زمین را تغییر دادند و شرایط لازم برای ایجاد حیات پیچیده را ایجاد کردند و در نهایت سیاره را به شکلی که امروزه میشناسیم، درآوردند.
برخورد سیارکها اغلب با تخریب همراه است. در واقع، آنها در گذشته برای بسیاری از حیات روی زمین مضر بودهاند، اما یک برخورد فاجعهبار نیز باعث تقویت قدرتمند حیات اولیه شد، نادیا درابون، استاد علوم زمین و سیارهای در دانشگاه هاروارد در ماساچوست، میگوید. این سنگ فضایی، تقریباً به اندازه چهار کوه اورست، حدود 3.26 میلیارد سال پیش، زمانی که سیاره ما عمدتاً یک دنیای آبی بود که توسط باکتریهای تک سلولی ساده و آرکیها اداره میشد، به زمین جوان برخورد کرد.
تحقیقاتی که توسط درابون رهبری میشد، لایههای سنگی به خوبی حفظ شده از این زمان در کمربند گریناستون باربرتون آفریقای جنوبی را با دقت بررسی کرد و نشان داد که این سنگ فضایی در اقیانوس فرود آمده و باعث مرگ جمعی میکروارگانیسمهایی شده است که در آبهای کمعمق و در معدود جزایر دورافتاده آن زمان زندگی میکردند. با این حال، این سنگ فضایی همچنین یک روزنه امید غیرمنتظره برای حیات به ارمغان آورد، زیرا مخزن عظیم فسفر، یک ماده مغذی حیاتی برای حیات، را به اقیانوسِ فاقد مواد مغذی ریخت. درابون میگوید علاوه بر این، این برخورد باعث ایجاد یک سونامی عظیم شد که “اقیانوس را در هم ریخت”، آهن را از آبهای عمیق بیرون کشید و آن را برای میکروارگانیسمهای زنده مانده قابل دسترس کرد. “این ممکن است به حیات نه تنها اجازه داده باشد که به سرعت بازگردد، بلکه پس از برخورد نیز شکوفا شود.”
سیارک چیکشولوب دایناسورها را منقرض کرد
شصت و شش میلیون سال پیش، یک سیارک به اندازه کوه به نوک شبه جزیره یوکاتان مکزیک برخورد کرد و چنان فاجعهبار بود که ۷۰درصد از تمام گونههای روی سیاره ما، از جمله اکثر دایناسورها را از بین برد. این برخورد، دهانهای کاسهای شکل به عرض ۱۲۰ مایل ایجاد کرد که به نام شهر ساحلی نزدیک، چیکشلوب نامگذاری شد. این دهانه، پس از وردفورت در آفریقای جنوبی، دومین دهانه برخوردی بزرگ روی زمین است. این دهانه در اواخر دهه ۱۹۷۰ توسط ژئوفیزیکدانانی که مکانهای بالقوه برای حفاری نفت را بررسی میکردند، کشف شد. تا به امروز، نیمی از آن در کف دریا مدفون مانده است، در حالی که.نیمه دیگر پوشیده از جنگلهای بارانی است. فسیلها نشان میدهند که این سیارک به آبهای نسبتاً کمعمق برخورد کرده و بسیاری از حیوانات را در نزدیکی نقطه صفر نابود کرده است. همچنین یک مگاسونامی ایجاد کرده است که میتوانسته در تمام جهات اقیانوس را درنوردیده و با امواجی بلندتر از ۱۰متر (33 فوت) به سواحل اقیانوس اطلس شمالی و اقیانوس آرام جنوبی رسیده باشد. این برخورد، تکههایی از سیارک و پوسته زمین را آنقدر به فضا پرتاب کرد که برای مدت کوتاهی از جو خارج شده و سپس به زمین بازگشتند. با ورود مجدد، به قطرات مذاب تبدیل شدند و آتشسوزیهای گستردهای را به راه انداختند. علاوه بر تخریب فوری، این برخورد، زمین را با ابرهای ضخیمی از گوگرد، دوده و گرد و غبار پوشاند و مانع از رسیدن نور خورشید به سطح آن شد. این امر سیاره را به تاریکی چند ماهه فرو برد و فتوسنتز زمینی را متوقف کرد و زنجیره غذایی را مختل کرد که در نهایت باعث انقراض گسترده دایناسورها و بسیاری از گونههای دیگر شد. درابون میگوید: «با وجود اینکه برخورد چیکشلوب ۵۰ تا ۲۰۰ برابر انرژی کمتری نسبت به برخورد قبلی S2 داشت، اما «تا حدودی به این دلیل که ما چنین حیات پیچیدهای داشتیم، تأثیر بسیار چشمگیری داشت.»
۳۵ میلیون سال پیش: دهانه خلیج چساپیک
حدود ۳۵ میلیون سال پیش، سیارکی با عرض حدود ۵ تا ۸ مایل به اقیانوس اطلس در نزدیکی ویرجینیای امروزی در ساحل شرقی ایالات متحده برخورد کرد. پیامد این رویداد، ساختار برخورد خلیج چساپیک با عرض ۵۳ مایل، بزرگترین دهانه شناخته شده از این نوع در ایالات متحده و ششمین دهانه بزرگ در جهان است. این دهانه در حدود ۲۰۰ کیلومتری (۱۲۴ مایلی) جنوب شرقی واشنگتن دی سی واقع شده است و در مدت زمان کوتاهی، تنها ۳۰ دقیقه، زمانی که امواج سونامی ناشی از برخورد، آن را شسته و پر کردند، مدفون شد. با این حال، وجود آن تا سال ۱۹۸۳ تأیید نشد، زمانی که دانشمندان آن را از طریق یک لایه آشکار از ذرات شیشه مذاب به نام “تکتیت” در نمونههایی که از محل حفاری شده بودند، شناسایی کردند.
رویداد تونگوسکا در ۳۰ژوئن ۱۹۰۸
یک سنگ فضایی عظیم به عرض ۱۰۰متر در نزدیکی رودخانه تونگوسکا در سیبری، روسیه منفجر شد و بزرگترین رویداد سیارکی را که تاکنون روی زمین مشاهده شده است، رقم زد. این گوی آتشین در هوا در یک لحظه کوتاه درخشانتر از خورشید متلاشی شد و دهانه برخوردی ایجاد نکرد. با این حال، سوابق تاریخی مبتنی بر ابزارهای محدود در آن زمان نشان میدهند که موج شوک ناشی از این انفجار عظیم، منطقهای به شکل پروانه ایجاد کرد که گلههای گوزن شمالی را کشت و حدود ۸۰ میلیون درخت را صاف کرد.
شهادتهای دیگر شاهدان عینی محلی در منطقه کم جمعیت نشان میدهد که این رویداد حداقل سه نفر را کشته و چندین نفر دیگر، از جمله کسانی که دهها مایل از محل فاصله داشتند، از ایوانهای خود بیرون انداخت. شکستگی سیارک در هواچنان مقدار زیادی گرد و غبار را در جو منتشر کرد که غروب خورشید برای چند روز قرمز آتشین باقی ماند و مردم در دوردستها، حتی آسیا، به دلیل نور ماندگار میتوانستند نیمهشب در فضای باز روزنامه بخوانند. با وجود ماهیت دراماتیک این رویداد، بیثباتی سیاسی ناشی از آغاز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴ و انقلاب روسیه که به زودی پس از آن رخ داد، مانع هرگونه تحقیق علمی جدی در آن زمان شد. تا سال ۱۹۲۷ – تقریباً دو دهه پس از این رویداد – دانشمندان نتوانستند بررسی کاملی از منطقه انجام دهند.
گروه گزارش