“آژنگ نیوز”:اسناد ومدارک جدید نشان میدهد که انگلیسی ها محرک روسها دربه توپ بستن مجلس شورای ملی وآغاز دوره استبداد صغیر بودند.اسناد و مدارکی که پس از انقلاب اکتبر در روسیه از آرشیوهای وزارتخارجه روسیه تزاری پیدا کردند و نیز اسنادی که در ستاد فرماندهی ماورای قفقاز در روسیه بدست انقلابیون افتاد و قسمتهائی از آن که در دهه سی خورشیدی در پاریس بوسیله یکی از محققان غربی منتشر شد، کمک خیلى بزرگی بروشن شدن یکی از حساسترین فصول تاریخ مشروطیت توپ بستن مجلس نمود که حقیقتاً بسیار جالب توجه و ذیقیمت است .
لیاخوف
این اسناد از روی اسرار مهمی پرده بر میداردوثابت میکند انگلیسها برخلاف آنچه مشهور بوده که در حادثه توپ بستن مجلس مخالف بودند و ازمشروطه طلبان پشتیبانی میکردند؛ درحقیقت ،تحریک محمدعلی شاه ولیاخوف را در به توپ بستن مجلس را میخواستند.
آنها بیک تیر میخواستند چند نشان بزنند همانطور که زدند و نتایجی را که میخواستند بگیرند گرفتند و در این مقاله مختصراً به این سیاست انگلیسها و نقشه ای که در توپ بستن مجلس شورایملی داشتند اشاره خواهد شد.
ستاد ماوراء قفقاز
ستاد ماوراء قفقاز یک شعبه از ستاد کل ارتش روسیه تزاری بود که مقرآن درتفلیس بود و کلیه امور مربوط به ارتش و سیاست کلی دولت تزاری را در قفقازو دریای خزر بعهده داشت وضمنا افسران روسی که مأمور خدمت در قراقخانه ایران میشدند ؛هم زیر نظر ستاد مزبوربودند .رئیس روسی قزاقخانه بایستی گزارشی از عملیات خود مرتباً به ستاد مزبور میفرستاد و در اجرای مقاصد سیاسی و نظامی روسیه تزاری در ایران از اینجا دستورمیگرفت.نقشه انگلیس ها در توپ بستن مجلس انگلیسها بطوری که اشاره شد آن بود که بدون شک و تردید در تحریک لیا خوف به توپ بستن مجلس شورای ملی دست داشتند.
محمدعلی شاه
آنهااز این کار میخواستند چند نتیجه بگیرند: یکی اینکه محمد علی میرزا را که زیرحمایت و متکی بروسها بود منفورو افسران روسی قرافخانه را مغضوب ملت ایران سازند و زمینه را برای کوتاه کردن دست روسها از قزاقخانه که یکی از هدف های انگلستان بود مساعد کنند. بطوریکه بتوانند قزاقخانه را از دست روسها بیرون آورند و باین وسیله نفوذ روسیه را تا آنجا که ممکن باشد محدودتر سازند.
نظر دوم انگلیسها این بود که چون پس از تشکیل مجلس شورای ملی نظر توجه ملت ایران فقط معطوف بهارستان شده بود و عقیده داشتند یگانه ملجأ و محل تحصن مردم ایران باید مجلس شورای ملی باشد با بمباران مجلس عملا نشان دهند. که این عمارت برای پناهندگی مردم شایستگی و اعتبار ندارد و فقط سفارت انگلستان است که مردم باید آنرا تحصن گاه و ملجاً خود بداند .
یکی از اسنادی که جزو مدارک کشف شده از ستاد ماوراء قفقاز بدست آمده گزارشی است که یکی از مأمورین خفیه روسیه تزاری در طهران فرستاده و خلاصه مذاکرات یک جلسه مهمانی را در سفارت روسیه گزارش داده و ضمناً متذکر شده است از طرف رؤسای مافوق لیا خوف به او توصیه شود در حرف زدن بیشتر مراقبت کند و اسرار دولتی (دولت روسیه ) را آنطور در حال مستی فاش نسازد و فریب دیپلماتهای خارجی را نخورد.این جلسه مهمانی در همان روزهایی اتفاق افتاد که وضع مجلس بحرانی و روابط محمد علیشاه و مجلس روز بروز تیره تر و بدتر میشد و محمد علی شاه قصد داشت مجلس را از میان بردارد.
در این گزارش نوشته شده است :لیا خوف در این جلسه مهمانی که اتفاقاً چند نفر از اعضای سفارت آلمان و بلژیک هم حضور داشتند در حال مستی فریاد زد : اینکه ایرانیها تصور میکنند انگلیسها از مجلس در برابر شاه و روسها دفاع خواهند کرد صحیح نیست.من با انگلیسها مرتباً در تماس هستم و موافقت آنها را جلب کرده ام و راه معامله کردن با انگلیسها را هم خوب میدانم که چیست؟ من بزودی مجلس را از میان برمیدارم و خواهید دید که انگلیسها هیچ اقدامی نمی کنند و باطناً هم با ما مساعدت می نمایند.
ولی شارژدافرسفارت انگلستان عقیده دارد که انگلیسها بایستی بصورت ظاهر طرفداران مشروطه خواهان باشند. تا اگر روزی لازم شد که آنها وساطت و میانجیگری کنند.مشروط خواهان نسبت به انگلیسها بدبین نباشند و بتوانند سیاست مشترک روسیه و انگلستان را به طرزی اجرا کنندکه موجب بدگمانی ایرانیها هم نشود.این گزارش رسمی یک مأمورعالیرتبه روسیه در ایران است که به ستاد ماوراء قفقاز فرستاده و متن آن بدست آمده است.رئیس دفتر ستاد مزبور درحاشیه این گزارش نوشته است: دستور داده شد لیاخوف بیشتر مراقب خود باشد از اسیرنسکی هم تقدیر شود این شخص ظاهراً فرستنده گزارش بوده است.
نمونه توپهای عامل تخریب مجلس شورای ملی
با توجه بطرفداری و حمایت علنی که انگلیسها پس از خلع محمد علی میرزا ازاو کردند و علنا در این زمینه باروسها هم قدمی نمودند و با توجه به نزدیک شدن دو لتین روسیه و انگلستان که از سال ۱۹۰۷ و قرارداد معروف آن سال محرمانه با یکدیگر سازش نموده بودند و با ملاحظه اسنادر سمی مکشوفه از ستاد ماوراء قفقاز ؛بخوبی معلوم میشود که انگلیس ها محرک و مشوق لیا خوف بوده و بمباران مجلس با آنکه مدعی بودند حامی مشروطیت هستند با تشویق انگلیس هاصورت گرفته و شاید هم وعده هایی به لیا خوف داده بوده اند.
گروه تاریخ