“آژنگ نیوز”:یک کمد چوبی در پمپئی نزدیک به ۲۰۰۰ سال بسته مانده بود؛و باستانشناسان بهتازگی برای نخستین بار آن را گشودند. در این کمد باستانی، یک موچین، یک شیشه عطر، یک عودسوز و ظروف سفالی قرار داشت. اما چشمگیرترین یافته، گردنبندی بود که دستکم ۲۴ طلسم به شکل خدایان، گیاهان و اعضای بدن به آن آویخته شده بود.
نزدیک به ۲۰۰۰ سال پیش، ساکنان شهر باستانی رومی «پمپئی»، مجموعهای متنوع از اشیاء را در یک کمد چوبی پنهان کردند. این گنجینه شامل اقلام کاربردی — مانند یک چراغ برنزی — و همچنین اشیاء ارزشمند شخصی بود؛ از جمله گردنبندی که دستکم ۲۴ آویز کوچک به آن متصل بود، به همراه ۳۸ سکه. اکنون باستانشناسان این آثار را در خانهای واقع در یکی از پرترددترین خیابانهای پمپئی کشف کردهاند.

با توجه به تعداد اشیاء ارزشمندی که در این کمد یافت شده، باستانشناسان احتمال میدهند که مالکان خانه با عجله آنجا را ترک کردهاند؛ شاید در جریان فوران کوه «وزوو» در سال ۷۹ میلادی. (بیشتر سکههای برنزی به دوران امپراتور روم، «نرو» — که بین سالهای ۵۴ تا ۶۸ میلادی حکومت میکرد — تعلق دارند؛ همچنین دیوارنگارههایی که اتاقهای این بنا را آراستهاند، با «سبک چهارم» نقاشی دیواری رومی مطابقت دارند که بین سالهای ۲۰ تا ۷۹ میلادی رواج داشته است.) دلیل ترک خانه توسط این ساکنان پمپئی هر چه که بوده، آنها هرگز برای برداشتن وسایلشان به خانه بازنگشتند.
«گابریل زوختریگل»، مدیر پارک باستانشناسی پمپئی، در بیانیهای — به نقل از ترجمهی «کریسپین بالمر» از خبرگزاری رویترز — میگوید: «اگرچه نمیتوانیم با قطعیت هویت ساکنان این خانه را مشخص کنیم، اما این یافتهها ما را به درک زندگی روزمرهی آنها نزدیکتر میکنند. ارزش این کشف در آن است که به ما اجازه میدهد ردپاهای گوناگون یک زندگی — شامل عادتهای شخصی، کار و خاطرات — را در کنار هم بررسی و تفسیر کنیم.»
باستانشناسان این کمد را هنگام بررسی «خانه کورنلیوس ماکسیموس» — ساختمانی در مرکز پمپئی که نخستین بار در سال ۱۹۱۲ کاوش شده بود — کشف کردند. همانطور که زوختریگل و همکارانش در نشریه آنلاین این پارک باستانشناسی نوشتهاند، محتویات این کمد تصویری از زندگی خانگی در این شهرِ محکوم به نابودی ارائه میدهد و گویای طیف متنوعی از فعالیتهایی است که در خانههای روم باستان جریان داشته است.
چندین شیء یافتشده در این مکان، نمونههایی از «موندوس مولیهبریس» (mundus muliebris) هستند؛ اصطلاحی لاتین که به گفتهی مورخ، پیلار پاوون، به «اشیاء مختصِ مراقبتهای شخصی و آرایش زنان در جهان روم» اشاره دارد. این اقلام شامل یک موچین، یک هاون (که برای آمادهسازی رنگدانههای آرایشی به کار میرفته) و یک ظرف شیشهای کوچک (موسوم به بالساماریوم) است که زمانی حاوی عطر یا روغنهای معطر بوده است.
علاوه بر این لوازم آرایشی، باستانشناسان ظروف برنزی، شیشهای و سرامیکی پیدا کردند که احتمالاً برای پخت و پز و غذا خوردن استفاده میشدند. ظروف غذاخوری از یک فنجان دو دسته گرفته تا شش درب با قطرهای مختلف و مجموعهای از قابلمهها را شامل میشد. ظاهراً این خانه مانند ویلای مجاور سیویتا جولیانا، مشکل جوندگان داشته است: محققان ۱۱۷ قطعه استخوان را که احتمالاً متعلق به موشهای صحرایی بودند، در داخل یک آمفورا شناسایی کردند.
سایر اشیاء روزمره کشف شده در ساختمان به مشاغل ساکنان آن اشاره دارد: به عنوان مثال، یک جعبه چوبی پر از هشت وزنه سربی، ممکن است توسط یک تاجر برای متعادل کردن ترازو در معاملات تجاری استفاده شده باشد.
زوختریگل به آر.جی. مکنزی از مجله دیسکاور میگوید: «پمپئی به معنای ترک منطقه امن باستانشناسی است.» «این مکان اغلب به دلیل آثار هنری، اشیاء و معماری که آتشفشان حفظ کرده است، یک صندوقچه گنج محسوب میشود و این به نوعی درست است، اما چیزهای بسیار بیشتری هم وجود دارد.»
یافته برجسته این حفاری، گردنبندی پر از طلسم بود، نوعی جواهر که به عنوان کرپوندیا شناخته میشود. والدین رومی اغلب این لوازم جانبی را به فرزندانشان میدادند و با دقت طلسمها را انتخاب میکردند تا به آنها اهمیت شخصی بدهند – و اطمینان حاصل کنند که در صورت گم شدن، فرزندانشان به راحتی قابل شناسایی باشند. در نمایشنامه باستانی رودنز، اثر نمایشنامهنویس رومی، پلاوتوس، کرپوندیومی که توسط زن جوانی به نام پالائسترا پوشیده شده است، به شخصیت دیگر این امکان را میدهد که او را به عنوان دختر گمشدهاش بشناسد.
گردنبند پمپئی شامل طلسمهایی است که از سفال (سفال لعابدار مرغوب)، استخوان، خمیر شیشه و کریستال ساخته شدهاند. طلسمهای کوچک، خدایانی مانند خدای رومی مرکوری و خدای مصری بس و همچنین دستها، پاها، مخروطهای کاج و خوشههای انگور را به تصویر میکشند. زوکتریگل به دیسکاور میگوید: «نکته قابل توجه این است که اگرچه اشیاء تکی در پمپئی غیرمعمول نیستند، اما این گروه خاص از اشیاء نسبتاً منحصر به فرد هستند.»
این وسیله ممکن است متعلق به یک بزرگسال باشد که آن را در کودکی دریافت کرده و به عنوان یک یادگاری ارزشمند نگه داشته است. زوختریگل به آنجلا جوفریدا از روزنامه گاردین میگوید: «این [گردنبند] یادآور والدینی بود که شاید در جایی دور زندگی میکردند. این ویژگی در میان مردمان این جامعه، که اغلب آواره بودند، بسیار رایج بود. بسیاری از افراد در منطقه مدیترانه جابهجا میشدند و معمولاً اشیای شخصیشان را با خود به همراه میبردند.» همچنین ممکن است این گردنبند متعلق به کودکی بوده باشد که در آن خانه زندگی میکرد.
بسیاری از جزئیات مربوط به این ساختمان و ساکنان پیشین آن همچنان ناشناخته باقی مانده است. شواهد باستانشناسیِ یافتشده در این خانه نشان میدهد که در زمان فوران کوه وزوو، بنا در حال بازسازی بوده است؛ اما پژوهشگران مطمئن نیستند که آیا این عملیات ساختمانی بر شانس مالکان برای زنده ماندن در این فاجعه تأثیری داشته است یا خیر. اگر آنها به امید پایان یافتن پروژه در آن منطقه مانده باشند، احتمالاً گرفتار جریانهای آذرآواری (پیروکلاستیک) و ابرهای گاز سمیِ وزوو شده و جان باختهاند. همچنین ممکن است خانواده توانسته باشند از شهر خارج شوند، اما پس از وقوع ویرانیها، دیگر امکان بازگشت به خانه را نداشتهاند.
در مورد کمد لباسی که این افراد از خود بر جای گذاشتهاند، زوختریگل به نشریه «دیسکاور» (Discover) میگوید: «هیچ کمد دیگری دقیقاً شبیه به این نمونه وجود ندارد؛ به همین دلیل است که تا این حد منحصربهفرد است.»
گروه تاریخ
