“آژنگ نیوز”:جارچی دوره قاجاریه در نقش مطبوعات و رادیو تلویزیون عمل میکرد. بخصوص در تهران موضوع جار زدن و شلوغ بازی ازدوران اوج گیری مشروطه خیلی شیوع داشت به همین حالا هم در نواحی خیابان ری کوچه ای بنام کوچه جارچی باشی بود. جارچی باشی یعنی کسی که جارچیان دولت تحت نظر او بود و هر وقت دولت میخواست امریه خود را به مردم ابلاغ کند به جارچی باشی حکم می داد که جارچی ها را توی کوچه ها و بازارها راه بیندازد.
جارچی ها صدای رسای بلندی داشتند و بیشتر اوقات شب ها راه می افتادند زیرا در آن موقع سرو صدا کم بود و مردم زود متوجه صدای جارچی می شدند .در زمان حکومت وزیر نظام (اواسط دوره ناصرالدین شاه)موقعی جارچی های دولت به راه افتادند و اعلام کردند که زنها باید بعد از غروب آفتاب از کوچه بیرون بیایند. این موضوع موجب مخالفت پیش نمازهای تهران شد که چرا نباید بگذارند حاجی خانم ها و مشدی خانم ها و کربلایی خانم ها برای نماز مغرب و عشاء ویا شنیدن مسئله به مسجد بروند.
وزیر نظام ناچار شد دوباره جارچی راه بیندازد که پیر زنها از این قاعده مستثنی هستند . البته تشخیص پیر وجوان آنهم توی چادر مشکل بود لذا حکم حاکم عملا لغو گردید و مردم تهران در آن روز تصنیفی ساخته بودند که بعضی از ابیاتش چنین است:
حرف حاکم خیلی پوچه ؛گفته زنها نیان کوچه ؛به ریش گرفتیم و زدیم به پس کوچه.
بهرحال جارچی های دولت گاه هم وقت خودشانرا کرایه میدادند و برای پیدا شدن اطفال و یا اشیاء گم شده توی کوچه ها جار میزدند و معمولا عبارتشان چنین بود:
حلال زاده ای شیر پاک خورده ای هر کس نشانی فلان چیز یا فلان طفل گم شده را بدهد دو تومان حلال مشتلوغ میگیرد.
مرحوم ملک التجار(محمد مهدی ملک التجاربزرگ خاندان ملک) که مردی شوخ و بذله گوی بود موقعی با یکی ازبزرگان تهران راجع به یک آب انبار وقفی نزاع پیدا کرد. بدین قرار که ظاهرا آن مرد دیواری جلوی آب انبار وقفی حاج ملک کشیده و آنرا در سند توی حیاط خود انداخته بود. به قسمی که ناگهان آب انبار مزبور از نظر واقف و حاج ملک ناپدید گردید.
مرحوم حاج ملک فوری چند چارچی توی کوچه و بازار راه انداخت که حلال زاده ای شیر پاک خورده ای نشانی آب انبار و قفی گمشده را بدهد ده تومان حلال مشتلوغ میگیرد.این زرنگی و یا باصطلاح امروز هو و جار و جنجال سبب شد که آن مرد شبانه دیوار را خراب کرد و مجدد آب انبار را به اهل محل بر گردانید.
گروه تاریخ