“آژنگ نیوز”:روابط سیاسی میان ایران و یونان پس از ۲۴۰۰ سال؛دوره قاجار و در عهد مظفرالدین شاه قاجار؛از سر گرفته شد.در نوزدهم نوامبر ۱۹۰۲ میلادی، در روزگار پادشاهی مظفرالدین شاه قاجار، دولت ایران و پادشاهی یونان پس از قرن‌ها فاصله، روابط دیپلماتیک رسمی خود را برقرار کردند. این رویداد، که بازگشتی نمادین به سوی هم‌نشینی دو تمدن کهن بود، نقطه عطفی در دیپلماسی خارجی دولت قاجار به شمار می‌رود و بازتاب گسترده‌ای در مطبوعات اروپایی و آمریکایی آن روزگار یافت.
به عنوان نمونه در سی‌ویکم دسامبر ۱۹۰۲ میلادی، نشریه طنز آمریکایی Puck (پوک) کاریکاتوری بر جلد خود چاپ کرد که بازتابی نمادین از برقراری روابط دیپلماتیک میان ایران و یونان بود. این کاریکاتور، اثر «ساموئل د. ارهارت»، با عنوان «۴۹۱ ق.م. — ۱۹۰۲ م.» در یک لحظه تاریخی، دو تمدن دیرینه را پس از قرن‌ها کنار هم نشاند و به یکی از مشهورترین کاریکاتورهای سیاسی اوایل قرن بیستم بدل شد.
سابقه تماس‌های دیپلماتیک میان دو کشور به پیش از ۱۹۰۲ بازمی‌گردد. در ششم مه ۱۸۳۷ میلادی، «پی. آ. رالیس» (P. A. Rallis) نخستین کنسول‌کل یونان در ایران شد و در حضور پادشاه اتوی یونان سوگند یاد کرد. وی در تبریز مستقر شد و نخستین گام‌های رسمی تماس را برداشت. سپس در شانزدهم اکتبر ۱۸۶۱ میلادی، نخستین پیمان دوستی، بازرگانی و دریانوردی میان دو کشور در استانبول به امضا رسید. امضای ایرانی را «میرزا حسین‌خان»، سفیر ایران در دربار عثمانی، بر پای نهاد و امضای یونانی را «مارکوس رنیریس»، سفیر یونان، امضا کرد.
با این حال، روابط رسمی و کامل دیپلماتیک تا سال ۱۹۰۲ به تعویق افتاد. در این سال، دولت‌های ایران و یونان توافق‌نامه‌ای برای شناسایی رسمی یکدیگر به امضا رساندند و پس از ۲۳۹۳ سال، یعنی از زمان جنگ‌های ایران و یونان در دوران هخامنشی، رابطه دیپلماتیک کامل برقرار شد. در این توافق، پادشاهی یونان به رسمیت شناختن دولت قاجار را در سطح دیپلماتیک اعلام کرد و متقابلاً ایران نیز پادشاهی یونان را به رسمیت شناخت.
از نظر اقتصادی، جامعه‌ای از بازرگانان یونانی در شمال ایران، به‌ویژه در تبریز و رشت، مستقر بودند. خانواده رالیس و دیگر تاجران یونانی در تجارت ابریشم، پنبه، تنباکو و چوب فعالیت داشتند. مسیر تجاری استانبول-تبریز محل گذر کاروان‌های تجاری بود که کالاهای ایرانی را به بازارهای اروپایی می‌رساند. رقابت اقتصادی بریتانیا و روسیه در قفقاز نیز به نفع همکاری اقتصادی ایران و یونان تمام می‌شد و دولت قاجار کوشید تا از طریق یونان، وابستگی اقتصادی خود به دو قدرت بزرگ را کاهش دهد.
از نظر سیاسی، ایران قاجار در پی کاهش وابستگی به روسیه و انگلیس بود و گسترش ارتباطات با دولت‌های کوچک‌تر اروپایی مانند یونان، بلغارستان و ایتالیا را در دستور کار داشت. یونان نیز به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک در محل اتصال سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا، می‌خواست نفوذ خود را در خاورمیانه گسترش دهد. این تقاطع منافع، زمینه را برای نزدیکی دو کشور فراهم کرد.
در مورد کاریکاتور مندرج در سطور بالا ، باید اشاره کرد که این کاریکاتور نه‌تنها در آمریکا، بلکه در اروپا و خاورمیانه نیز بازتاب داشت و به عنوان یکی از مشهورترین کاریکاتورهای سیاسی اوایل قرن بیستم شناخته می‌شود. امروزه نسخه‌هایی از آن در کتابخانه کنگره آمریکا و موزه‌های مختلف نگهداری می‌شود و به عنوان یک سند تصویری مهم از تاریخ دیپلماسی ایران و یونان به شمار می‌رود. این اثر، نمونه‌ای برجسته از قدرت مطبوعات طنز در ثبت و تفسیر رویدادهای تاریخی است.
گروه تاریخ