“آژنگ نیوز”:وضعیت آب و هوای بندرعباس در دوره صفویه به آب و هوای سواحل دریای مازندران داشت!در ابتدا اشاره به این نکته ضرورت داردکه در دوران صفویه (قرن ۱۱ تا ۱۲ هجری / ۱۷ و ۱۸ میلادی)، نقشهکشی به شکل مدرن آن در ایران رواج نداشت و عمده نقشههای به جا مانده از بندرعباس (که در آن زمان گمبرون نامیده میشد) توسط اروپاییها و بیشتر در دوران شاه عباس صفوی کشیده شد.از آن جمله پیتر ون در آ (Pieter van der Aa) هلندی، ژان باتیست تاورنیه (Tavernier) فرانسوی، و نقشهکشانی از شرکت هند شرقی بریتانیا و هلند (VOC).
یک نقشه مشابه از سواحل هند در اواخر قرن ۱۷ میلادی که شباهت بسیار زیادی با منطقه بندر عباس ایران دارد.
یکی دیگر از مهمترین موضوعات در این زمان؛ تغییر تاریخ بندرعباس سال ۱۰۳۱ هجری قمری (۱۶۲۲ میلادی) است؛ سالی که شاه عباس اول با کمک ناوگان انگلیسی، بندرعباس را از پرتغالیها گرفت و نام گمبرون را به بندرعباس تغییر داد. بیشتر نقشههای تاریخی مربوط به دوره پس از این تاریخ و تا اواخر دوره صفوی (حدود ۱۷۲۲ میلادی) است.
اما یکی از جذابترین بخشهای تاریخ این منطقه آن است که امروزه بندرعباس یکی از گرمترین و خشکترین شهرهای ایران است، اما در عصر صفوی وضعیت بسیار متفاوت و بهتری داشت:
آب و هوای بهتر: در نوشتههای جهانگردان آن دوره مانند تاورنیه و شاردن، بندرعباس به عنوان منطقهای بسیار گرم و مرطوب توصیف شده که تحمل آن برای اروپاییها سخت بوده است. با این حال، در مقایسه با امروز، آبوهوا ملایمتر بود زیرا پوشش گیاهی و رطوبت بیشتری داشت.
سرسبزی و آب فراوان: شگفتانگیز است اما در دوران صفوی، گمبرون (بندرعباس) شهرکی بود با باغهای فراوان، درختان نخل و حتی شکارگاه! چنین سرسبزی مدیون چشمههای آب شیرین فراوانی بود که از کوههای اطراف میجوشید (مانند چشمه تیخون که امروزه خشک یا بسیار کمآب است). اروپاییها نوشتهاند که خانههای ثروتمندان دارای باغهای وسیع با درختان میوه و گردشگاه بود. متأسفانه با گذر زمان، به دلیل تغییرات اقلیمی، قطع درختان و خشک شدن سفرههای آب زیرزمینی، آن سرسبزی امروز کاملاً از بین رفته است.
در کنار آب و هوای مطلوب؛پس از سقوط هرمز (که در دست پرتغالیها بود) در سال ۱۶۲۲، بندرعباس جایگزین هرمز شد و به دروازه اصلی تجارت ایران با جهان تبدیل شد.هلندیها، انگلیسیها و فرانسویها در بندرعباس کارخانه یا پایگاه تجاری بزرگ ساختند. هلندیها حتی حق انحصار واردات ابریشم ایرانی را داشتند. برای اروپاییها، بندرعباس تنها راه امن برای دسترسی به بازار بزرگ ایران و عبور کالاهای هندی و چینی به غرب بود، بدون اینکه درگیر دزدی دریایی پرتغالیها شوند.
دراین زمان ، ایران صفوی پل ارتباطی شرق و غرب بود. ابریشم ایرانی (از گیلان و یزد) به بندرعباس میرسید و از آنجا به کشتیهای هلندی و انگلیسی بار میشد و به اروپا میرفت. در عوض، پارچههای پنبهای هندی، فلزات اروپایی، ادویهجات و قهوه از بندرعباس وارد ایران و سرزمینهای عثمانی و روسیه میشد. بندرعباس در آن زمان نقشی شبیه به شهرهای آزاد امروزی مانند دبی یا سنگاپور در اقتصاد جهانی ایفا میکرد.
درست در همین زمان وقتی بندر عباس یک پایگاهتجاری عظیم بود، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هنوزاقتصادشان بر پایه ماهیگیری، مرواریدگیری و تجارت ساحلی بود.
گروه تاریخ