“آژنگ نیوز”:آخرین آمارها درباره وضعیت پناهندگان جهان چه می‌گوید؟کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل می‌گوید حدود ۵۵۰ هزار پناهنده سوری بین دسامبر و پایان ماه مه به خانه بازگشته‌اند، به همراه ۱.۳ میلیون آواره دیگر در داخل کشور. این یکی از نقاط روشن در گزارش روندهای جهانی ۲۰۲۵ کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل است که در آستانه روز جهانی پناهندگان در ۲۰ ژوئن منتشر شده است. به طور کلی، این گزارش که شامل آخرین آمار پناهندگان، پناهجویان، آوارگان داخلی و افراد بدون تابعیت در سراسر جهان است، به طور قابل پیش‌بینی، ناامیدکننده به نظر می‌رسد.
تا پایان سال ۲۰۲۴، مشخص شد که ۱۲۳.۲ میلیون نفر – حدود یک نفر از هر ۶۷ نفر در سراسر جهان – به دلیل آزار و اذیت، درگیری، خشونت، نقض حقوق بشر و رویدادهایی که به طور جدی نظم عمومی را مختل می‌کنند، به اجبار آواره شده‌اند. این رقم شامل ۵.۹ میلیون پناهنده فلسطینی نیز می‌شود.از ۱۲۳.۲ میلیون نفر، ۴۲.۷ میلیون نفر پناهنده‌ای هستند که به دنبال پناهگاه در یک کشور خارجی هستند و از این تعداد حدود ۶.۶ میلیون نفر از کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا هستند.
جای تعجب نیست که بیشترین تعداد پناهندگان در منطقه تحت نظارت کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۴ از سوریه بودند – ۵.۹ میلیون نفر. اما اعداد دیگر، اگرچه کمتر، یادآور درگیری‌هایی هستند که در حال حاضر تحت الشعاع رویدادهای سوریه و غزه قرار گرفته‌اند.بیش از ۳۰۰۰۰۰ پناهنده عراقی در سال ۲۰۲۴ ثبت نام کردند، به همراه ۵۱۳۴۸ نفر از یمن، ۲۳۷۳۶ نفر از مصر، ۱۷۲۳۵ نفر از لیبی و ۱۰۶۰۹ نفر از مراکش.
فلسطینی‌ها در حال حمل یک مصدوم از زیر آوار خانه‌ای هستند که در حمله اسرائیل به اردوگاه پناهندگان النصیرات در مرکز نوار غزه در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵ هدف قرار گرفت. (خبرگزاری فرانسه)در بحبوحه ویرانی‌های غزه از اکتبر ۲۰۲۳ و افزایش خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری اشغالی، تقریباً به همان تعداد فلسطینی که در سال ۲۰۲۴ پناهنده شده‌اند – ۴۳۷۱۲ نفر – در غزه کشته شده‌اند.
در سطح جهانی، کورسوی امیدی وجود دارد. در نیمه دوم سال ۲۰۲۴، نرخ آوارگی اجباری کاهش یافت و به گفته کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، “داده‌های عملیاتی و برآوردهای اولیه برای سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که آوارگی اجباری جهانی ممکن است در طول سال ۲۰۲۵ شروع به کاهش کند.”
در واقع، این آژانس تخمین می‌زند که تا پایان آوریل ۲۰۲۵، تعداد کل افراد آواره اجباری – اصطلاحی که شامل افرادی می‌شود که در داخل کشور خود آواره شده‌اند و کسانی که به دنبال پناهندگی در کشور دیگری هستند – ۱ درصد کاهش یافته و به ۱۲۲.۱ میلیون نفر رسیده است.طارق ارگاز، سخنگوی دفتر منطقه‌ای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد برای خاورمیانه و شمال آفریقا در عمان، اردن، گفت که ادامه این روند تا حد زیادی به عوامل مختلفی بستگی دارد.
آرگاز به عرب نیوز گفت، بدون شک «نشانه‌هایی از امید در این گزارش، به ویژه در زمینه راه‌حل‌ها، وجود دارد. اما در طول باقی‌مانده سال ۲۰۲۵، بسیاری از موارد به پویایی در موقعیت‌های کلیدی بستگی خواهد داشت.«در حالی که باید امیدها را بالا نگه داریم، باید در تفسیر روندها در صحنه بین‌المللی بسیار مراقب باشیم»، از جمله «اینکه آیا وضعیت در سودان جنوبی بدتر نمی‌شود و آیا شرایط برای بازگشت، به ویژه در افغانستان و سوریه، بهبود می‌یابد یا خیر.»
در سال ۲۰۲۴، حدود ۹.۸ میلیون نفر که به اجبار آواره شده بودند در سراسر جهان توانستند به خانه‌های خود بازگردند، از جمله ۱.۶ میلیون پناهنده – بالاترین تعداد در بیش از دو دهه – و ۸.۲ میلیون آواره داخلی – دومین رقم بالایی است که تاکنون ثبت شده است. با این حال، آرگاز گفت: «باید اذعان کرد که بسیاری از این بازگشت‌ها تحت فشار یا در شرایط نامطلوب به کشورهایی مانند افغانستان، جمهوری دموکراتیک کنگو، میانمار، سودان جنوبی، سودان، سوریه و اوکراین بوده است که همچنان شکننده هستند.» به ویژه برای سوری‌ها، «عدم قطعیت و خطرات قابل توجهی وجود دارد، به ویژه برای گروه‌های اقلیت.
سوری‌های داخل کشور و کسانی که از خارج از کشور بازمی‌گردند، به حمایت در زمینه سرپناه، دسترسی به خدمات اولیه مانند آب، بهداشت، اشتغال و کمک‌های حقوقی و موارد دیگر نیاز دارند.» او گفت. «شرایط اقتصادی همچنان وخیم است، در حالی که وضعیت امنیتی در بسیاری از مناطق کشور همچنان شکننده است.» و در حالی که جاسم و خانواده‌اش از بازگشت به سوریه خوشحال هستند، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد نگران است که همه پناهندگان سوری کاملاً با اراده آزاد خود بازنمی‌گردند. آرگاز گفت: «کمیسیون عالی پناهندگان سازمان ملل متحد از کسانی که تصمیم به بازگشت می‌گیرند، حمایت می‌کند.» «اما بازگشت‌ها باید ایمن، داوطلبانه و آبرومندانه باشد.
ما همچنان از کشورها می‌خواهیم که سوری‌ها را به هیچ بخشی از سوریه بازنگردانند و همچنان به غیرنظامیانی که از سوریه فرار می‌کنند اجازه دسترسی به خاک و درخواست پناهندگی بدهند.» گزارش روندهای جهانی همچنین بار تحمیل شده بر کشورهای میزبان توسط پناهندگان را برجسته می‌کند. لبنان، نسبت به جمعیت خود، در سال ۲۰۲۴ میزبان بیشترین تعداد پناهندگان در جهان بود که یک نفر از هر هشت نفر جمعیت را تشکیل می‌داد. وضعیت پیچیده لبنان در سپتامبر ۲۰۲۴ پیچیده‌تر شد، زمانی که جنگ بین اسرائیل و حزب‌الله نزدیک به یک میلیون نفر را در داخل کشور آواره کرد. تا پایان آوریل، هنوز ۹۰ هزار نفر در داخل لبنان آواره بودند. اما بین سپتامبر و اکتبر سال گذشته، این درگیری منجر به فرار حدود ۵۵۷ هزار نفر از لبنان به سوریه شد – که از این تعداد بیش از ۶۰ درصد سوری‌هایی بودند که در ابتدا به لبنان پناه آورده بودند.
نیروهای امنیتی لبنان برای سازماندهی جمعیت، همزمان با ورود مردم، عمدتاً سوری، از کشورشان به گذرگاه مرزی مصنع در مسیر لبنان در ۹ دسامبر ۲۰۲۴، مستقر شده‌اند. (خبرگزاری فرانسه) مسئله پناهندگان از خاورمیانه و شمال آفریقا به موضوعی حساس در اروپا تبدیل شده است، چرا که احزاب راست‌گرا در این مورد رأی می‌آورند و دولت‌های میانه‌رو برای آرام کردن رأی‌دهندگان خشمگین، مواضع ضد مهاجرتی اتخاذ می‌کنند. آرگاز گفت: «اما برخلاف تصورات در شمال جهان، ۶۰ درصد از افراد آواره اجباری در داخل کشور خود به عنوان آواره داخلی می‌مانند. از کسانی که به عنوان پناهنده کشور را ترک می‌کنند، ۶۷ درصد به کشورهای همسایه می‌روند – کشورهای با درآمد کم و متوسط میزبان ۷۳ درصد از پناهندگان جهان هستند.» برای مثال، در پایان سال ۲۰۲۴، تقریباً ۸۰ درصد از ۶.۱ میلیون پناهنده و پناهجوی سوری در کشورهای همسایه – ۲.۹ میلیون نفر در ترکیه، ۷۵۵۰۰۰ نفر در لبنان، ۶۱۱۰۰۰ نفر در اردن، ۳۰۴۰۰۰ نفر در عراق و ۱۳۴۰۰۰ نفر در مصر – اسکان داده شدند.
وضعیت در سودان و سودان جنوبی به ویژه خطرناک است. دو میلیون پناهنده سودانی، اگرچه در ده‌ها کشور، از الجزایر تا زیمبابوه، پراکنده هستند، اما عمدتاً در چاد، سودان جنوبی و لیبی متمرکز شده‌اند و ده‌ها هزار نفر از آنها در هر یک از کشورها از جمله مصر، جمهوری آفریقای مرکزی، اتیوپی و اوگاندا و تعداد قابل توجهی در بریتانیا و فرانسه هستند. با وجود ارائه پناهندگی به تقریباً نیم میلیون پناهنده از سودان، ۲.۲۹ میلیون نفر از سودان جنوبی به دنبال پناهگاه در جاهای دیگر هستند – در اوگاندا، اتیوپی، کنیا و در بازتابی از ماهیت خونین خشونت در منطقه، سودان. سودانی‌هایی که پس از تصرف اردوگاه زمزم توسط نیروهای پشتیبانی سریع سازمان ملل (RSF)، از آن گریختند و در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵ در یک اردوگاه موقت در زمینی باز در نزدیکی شهر تاویلا در منطقه دارفور غربی این کشور استراحت می‌کنند. (خبرگزاری فرانسه) برای همه پناهندگان و آوارگان داخلی جهان، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) شاهراهی است که به آن وابسته‌اند، چه برای حمایت در زمان آوارگی و چه برای بازگشت به زندگی‌ها و خانه‌های ویران‌شده. اما با کاهش بودجه توسط کشورهای اهداکننده، این کار در معرض خطر است.
آرگاز گفت: «کاهش شدید بودجه جهانی که امسال اعلام شد، باعث ایجاد آشفتگی در بخش بشردوستانه شده و میلیون‌ها نفر را در معرض خطر قرار داده است.» «ما خواستار ادامه بودجه برنامه‌های کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد هستیم که جان انسان‌ها را نجات می‌دهد، به پناهندگان و آوارگان داخلی در بازگشت به خانه‌هایشان کمک می‌کند و زیرساخت‌های اساسی و خدمات اجتماعی را در جوامع میزبان به عنوان یک سرمایه‌گذاری اساسی در امنیت منطقه‌ای و جهانی تقویت می‌کند. «علاوه بر این، تقسیم مسئولیت بیشتر از سوی سایر نقاط جهان با کشورهایی که میزبان بخش عمده‌ای از پناهندگان هستند، بسیار مهم و ضروری است.»
فیلیپو گراندی، کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل، در حال ارائه گزارش به اعضای شورای امنیت سازمان ملل. (عکس از سازمان ملل/لویی فیلیپه) در ماه دسامبر، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل اعلام کرد که برای سال ۲۰۲۵، ۱.۵ میلیارد دلار بودجه اولیه از چندین کشور دریافت کرده است که رقمی بی‌سابقه است. اما، همانطور که فیلیپو گراندی، کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل، در آن زمان گفت، «هرچند سخاوتمندانه است، اما بودجه بشردوستانه با نیازهای رو به رشد همگام نیست.» تعهد مالی ۱.۵ میلیارد دلاری تنها ۱۵ درصد از کل بودجه را تشکیل می‌دهد.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد می‌گوید که برای کل سال ۲۰۲۵ به ۱۰.۲۴۸ میلیارد دلار تخمینی نیاز خواهد داشت. از این مجموع، بیشترین سهم، به ترتیب ۲.۱۶۷ و ۲.۱۲۲ میلیارد دلار، صرف پروژه‌هایی در شرق آفریقا و خاورمیانه و شمال آفریقا خواهد شد.
گروه گزارش