“آژنگ نیوز”:ناصرالدین شاه در کاخ های بهشهر به روایت عکسهای آقا رضا عکاس باشی به صورت مستند توصیف شده و در تاریخ ثبت شده است.پیش از آن که خیابانهای امروزِ بهشهر شکل بگیرند، پیش از آن که ساختمانها و شهر چهرهای دیگر پیدا کنند، در جایی که آن روزها “اشرفالبلاد” نام داشت، باغها و عمارتهایی ایستاده بودند که شکوهشان هنوز در این سه قاب نفس میکشد.
این عکسها در سال ۱۲۹۲ قمری / ۱۸۷۵ میلادی ثبت شدهاند؛ زمانی که “آقا رضا عکاسباشی” در سفر ناصرالدینشاه به مازندران، دوربین خود را به سوی بناهای تاریخی اشرف و شخص شاه چرخاند.
قاب نخست شمایل “ناصرالدین شاه قاجار” را بیتکلف و دور از شکوه دربار در “عمارت صفیآباد اشرف” نشان میدهد.
بیش از یک قرن گذشته، اما نگاهش هنوز زنده است. مردی در ردای تیره با خنجری مرصع بر کمر که بیهیچ تشریفاتی به تنه درختی تکیه داده؛ عکاس بیش از ابهت شاهانهاش، لحظهای ساده و انسانی را ثبت کرده، گویی برای لحظاتی قدرت از تخت پایین آمده و زیر سایه یک درخت ایستادهاست.
در قاب دوم، “تالار اشرف”؛ همان “تالار چهلستون” را میبینیم. بنایی در میان باغهای سلطنتی، با ستونهایی که زمانی شاهد هیاهو و رفتوآمد مردانی از دربار قاجار و یادگار روزگار صفوی بودند.
و قاب سوم؛ “صفیآباد”. بنایی بر فراز ارتفاعات اشرف که از دوره صفوی بر جای مانده است؛ جایی که از آن بالا، دشت و باغهای اشرف زیر نگاه تاریخ به بهشهر امروز پیوند میخورند.
به آدمهای داخل عکس نگاه کنید. این تنها تصویر معماری نیست. اسبها، چهارپایان، آدمهایی که در حاشیه بنا ایستادهاند و حتی درختان سرو، همه بخشی از لحظهای هستند که ۱۵۱ سال پیش برای چند ثانیه متوقف شدهاند.
آقا رضا، شاتر دوربین را میفشارد؛
و ناگهان، چیزی که قرار بود با گذشت زمان ناپدید شود، ماندگار شد؛ “اشرفالبلادِ ۱۲۹۲ قمری”. شهری که دیگر نمیتوانیم آن را با همان چشم ببینیم؛
اما میتوانیم از دریچه یک عکس، دوباره به آن قدم بگذاریم.
هر سه تصویر تاریخی در مجموعه عکسهای آلبوم شماره ۱۳۰ کتابخانه کاخ گلستان نگهداری میشوند. عکسهایی از این دست، تنها سند چهره نیستند؛ سندِ مکان، پوشاک و شیوه حضور قدرت در طبیعتاند.
شاید ارزش یک عکس تاریخی همین باشد؛ همه چیز تغییر کرده اما هنوز یک قاب باقی مانده تا به ما بگوید: “اینجا، روزگاری چنین بود”.
📚 منبع: آرشیو عکس کتابخانه کاخ گلستان
گروه گزارش