“آژنگ نیوز”:مجسمه کوروش هخامنشی یکی از عجیب‌ترین، جذاب‌ترین و کمتر شناخته‌شده‌ترین آثار هنری مرتبط با تاریخ ایران در خارج از مرزهاست. حضور یک پادشاه هخامنشی در قلب یک کلیسای قرون وسطایی در آلمان(شهر رگنسبورگ در ایالت بایرن)، داستانی بسیار جذاب از تقاطع تاریخ، الهیات و هنر دارد.این پیکره سال ۱۲۸۴ میلادی (مصادف با اواخر قرن هفتم هجری)ساخته شده ومصالح آن از جنس ماسه‌سنگ است که در آن دوران در منطقه باواریای آلمان بسیار رایج بود.سبک هنری آن کاملاً متعلق به دوره گوتیک آلمان است.
البته این مجسمه هیچ شباهتی به کوروش واقعی ندارد. مجسمه‌ساز (که نامش در تاریخ ثبت نشده)، کوروش را با فیزیک و لباس یک اشراف‌زاده یا پادشاه اروپایی در قرن سیزدهم میلادی ساخته است. ریش او، مدل موهایش و پوشش او (شامل عبایی بلند و تاجی به سبک اروپایی)، کاملاً تحت تأثیر ذهنیت قرون وسطایی اروپا از یک «شاه مقدس» است.
مجسمه کوروش در رگنسبورگ
چرا کوروش هخامنشی در کلیسای جامع رگنسبورگ؟
این مهم‌ترین بخش داستان است. چرا یک اسقف آلمانی در قرن سیزدهم میلادی، دستور ساخت مجسمه پادشاهی ایرانی را می‌دهد؟ پاسخ در الهیات مسیحیت قرون وسطی نهفته است:
به نام کوروش در عهد عتیق (تورات)اشاره شده است.در کتاب عزرا و کتاب اشعیا (فصل ۴۵) در عهد عتیق، کوروش بزرگ به شکلی استثنایی و با احترام بسیار بالا ذکر شده است. خداوند در کتاب اشعیا به او لقب «مسیح من» (My Anointed / Mashiah) می‌دهد؛ لقبی که در مسیحیت برای افراد بسیار مقدس به کار می‌رود.
او نجات‌دهنده قوم بنی‌اسرائیل است.کوروش به دلیل صدور فرمان آزادی یهودیان از تبعید بابل و اجازه بازسازی معبد اورشلیم، در تفکر مسیحی قرون وسطی به عنوان یک «پاگان فضیلت‌مند» (Virtuous Pagan) شناخته می‌شد؛ یعنی کسی که هرچند مسیحی نبود، اما توسط خدا انتخاب شده بود تا نقش الهی را ایفا کند.
پیام پاپ به کوروش:نیز بیانگر جایگاه ویژه این شاه هخامنشی است. در سنت مسیحی، پیامبر اشعیا پیش‌بینی کرده بود که خداوند نام کوروش را پیش از تولدش فریاد خواهد زد و او را مسلح خواهد کرد تا ملل را مغلوب کند. اسقف‌های قرون وسطی، کوروش را نماد اولیه‌ای از «مسیحیت پیروز» می‌دیدند که بر دشمنان خدا (مثل بابل) غلبه می‌کند.
نمونه هایی دیگر ازمجسمه کوروش هخامنشی در باغ سابق کنتوماز گراس-اوبر در شهر نورنبرگ آلمان
ارتباط با اسقف هاینریش فون روتنک
هاینریش فون روتنک (Heinrich von Rotteneck) اسقف اعظم رگنسبورگ از سال ۱۲۷۷ تا ۱۲۹۶ میلادی بود.در معماری گوتیک آلمان، رسم بود که مقبره‌های اسقفان در کلیسای جامع، با مجسمه‌هایی از شخصیت‌های مقدس عهد عتیق (که پیش‌گویی‌کننده‌ای مسیح بودند) تزئین شوند.
این مجسمه، به همراه چند مجسمه دیگر از پادشاهان و پیامبران عهد عتیق (نمادهای حاکمیت و پیامبران)، به عنوان بخشی از یک برنامه تزئینی-الهیاتی (Iconographic program) در اطراف مقبره یا بنای یادبود این اسقف قرار گرفت تا نشان دهد قدرت و مقام اسقف، ادامه‌دهنده راه حاکمان مقدسی چون کوروش است.
سرنوشت مجسمه
در طول قرن‌ها، کلیسای جامع رگنسبورگ (Dom St. Peter) تغییرات زیادی کرد. در قرن‌های ۱۷ و ۱۸ (دوره باروک)، بسیاری از مجسمه‌های گوتیکی از کلیساها حذف شدند چون مد هنری تغییر کرده بود.مجسمه کوروش از جایگاه اصلی خود در کنار مقبره اسقف جدا شد و بخش‌هایی از آن (مثل دست‌ها یا پایه‌اش) دچار آسیب شد.
نمونه هایی دیگر از مجسمه کوروش هخامنشی در باغ سابق کنتوماز گراس-اوبر در شهر نورنبرگ آلمان
در قرن نوزدهم، با آغاز جنبش احیای هنر قرون وسطی در اروپا، ارزش این مجسمه دوباره شناخته شد. در نهایت، برای حفاظت بهتر از این اثر تاریخی آسیب‌دیده، آن را از فضای کلیسا خارج کرده و به موزه تاریخی رگنسبورگ (Historisches Museum Regensburg) منتقل کردند که امروزه در آنجا در بخش قرون وسطی به نمایش گذاشته شده است.
گروه گزارش