“آژنگ نیوز”: چگونه یک پیمان مخفی هیتلر-استالین زمینه را برای جنگ جهانی دوم فراهم کرد.در واقع نازی‌ها و شوروی‌ها دشمنان خونی یکدیگر بودند. چرا آنها پیمان عدم تجاوز امضا کردند – و چرا این پیمان دوام نیاورد؟
در شب ۲۰ آگوست ۱۹۳۹، آدولف هیتلر، صدراعظم آلمان، با التماسی ناامیدانه به دشمن سرسخت خود متوسل شد.زمان برای آماده‌سازی حمله برنامه‌ریزی‌شده‌اش به لهستان در ۱ سپتامبر رو به اتمام بود و هیتلر نیاز داشت که اتحاد جماهیر شوروی از جنگ او دور بماند.هیتلر در نامه‌ای تلگرافی که به سرعت به جوزف استالین ارسال شد، از دیکتاتور شوروی خواست تا در اسرع وقت ترتیب ملاقاتی بین وزیر امور خارجه آلمان، یواخیم فون ریبنتروپ، و همتای شوروی‌اش، ویاچسلاو مولوتف، را بدهد. ماه‌ها بود که اتحاد جماهیر شوروی با بریتانیا و فرانسه، که متعهد شده بودند در صورت حمله آلمان از لهستان دفاع کنند، در حال مذاکره بود تا یک اتحاد سه‌جانبه علیه تجاوز نازی‌ها تشکیل دهد.
با این حال، آلمان و اتحاد جماهیر شوروی روز قبل یک توافق اقتصادی امضا کرده بودند.اکنون هیتلر خواهان یک پیمان سیاسی نیز بود، ایده‌ای که مولوتف گفت «به گرمی از آن استقبال می‌کند».با توجه به اینکه برنامه‌های آماده‌سازی نبرد به حالت تعلیق درآمده بود، زیرا قدرت‌های اروپایی در حال بررسی تشکیل جبهه متحد علیه آلمان بودند، هیتلر نمی‌توانست فوریت خود را پنهان کند.او به استالین هشدار داد: «تنش بین آلمان و لهستان غیرقابل تحمل شده است.»«هر روزی ممکن است بحرانی پیش بیاید.»
پاسخ استالین سرانجام ۲۷ ساعت بعد رسید: ریبنتروپ را به مسکو بفرستید. در ۲۳ آگوست ۱۹۳۹، ریبنتروپ با دستورات کتبی از هیتلر برای انجام معامله وارد شد. چنین تهاجم دیپلماتیکی تنها چند ماه قبل غیرقابل تصور بود. نازی‌ها و شوروی‌ها دشمنان خونی یکدیگر در دو سوی طیف ایدئولوژیک بودند که از نفرت نسبت به یکدیگر برای دامن زدن به پاکسازی‌های سیاسی و رژیم‌های قاتل خود استفاده می‌کردند. با این حال، اکنون، سیاست واقع‌گرایانه بر ایدئولوژی غلبه کرده بود. پس از آنکه آلمانی‌ها در اوایل سال چکسلواکی را با نقض توافق مونیخ اشغال کردند، استالین عزم بریتانیا و فرانسه برای مبارزه با نازی‌ها را زیر سوال برد. در همین حال، شوروی‌ها با توجه به اینکه در جبهه شرقی خود درگیر نبردی شدید با ژاپنی‌ها بودند و ارتش سرخ هنوز از پاکسازی فرماندهان ارشد خود توسط استالین در سال‌های ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ ضعیف شده بود، توافق صلح با آلمانی‌ها را جذاب یافتند.
چنان ناگهانی بود که آب شدن یخ روابط بین این دو دوست عجیب و غریب که پنج پرچم صلیب شکسته برای استقبال از ریبنتروپ به محض ورودش به فرودگاه هجوم آورده بودند، از استودیوهای فیلم‌سازی شوروی که فیلم‌های تبلیغاتی ضد نازی تولید می‌کردند، گرفته شد.وزیر امور خارجه آلمان پس از نشستن پشت میز مذاکره در کرملین، مقدمه‌ای بلندبالا در مورد روابط گرم دو کشور پیشنهاد داد، اما حتی یک دیکتاتور تمامیت‌خواه نیز می‌دانست که حقیقت فقط تا حدی می‌تواند قبل از فروپاشی تغییر کند.
استالین، طبق کتاب «ظهور و سقوط رایش سوم» نوشته ویلیام شایرر، گفت: «دولت شوروی نمی‌توانست ناگهان به عموم مردم اطمینان دوستی بدهد، پس از آنکه شش سال توسط دولت نازی با سطل‌های کود پوشانده شده بودند.» در حالی که مذاکرات شوروی با بریتانیا و فرانسه ماه‌ها طول کشیده بود، تنها چند ساعت طول کشید تا با آلمانی‌ها به توافق برسند.نیویورک تایمز در سرمقاله خود نوشت: «این جلسه به سرعت آغاز و پایان یافت، فقط برای نشان دادن اینکه این دیکتاتورها چقدر اهل معامله هستند.»این توافق عدم تجاوز که رسماً پیمان مولوتوف-ریبنتروپ نامیده می‌شد اما به پیمان هیتلر-استالین نیز معروف بود، ساده و سرراست بود.هر دو کشور به مدت ۱۰ سال متعهد شدند که «از هرگونه اقدام خشونت‌آمیز، هرگونه اقدام تهاجمی و هرگونه حمله به یکدیگر، چه به صورت انفرادی و چه به صورت مشترک با سایر قدرت‌ها، خودداری کنند.»
در حالی که عکسی بزرگ و قاب‌شده از ولادیمیر لنین با نگاهی جدی به اتاق پر از دود خیره شده بود، ریبنتروپ و مولوتوف امضای خود را پای این توافق‌نامه ثبت کردند.استالین خندان، به اندازه شراب گازدار کریمه‌ای که به سلامتی هیتلر سر کشید، متلاطم بود.او گفت: «می‌دانم ملت آلمان چقدر پیشوای خود را دوست دارد.بنابراین دوست دارم به سلامتی او بنوشم.» این توافق‌نامه از لحظه‌ای که قلم روی کاغذ رسید، لازم‌الاجرا شد، یک بند دیپلماتیک غیرمعمول که نشان دهنده میزان عجله هیتلر بود.ریبنتروپ با هیتلر مضطرب در پناهگاه کوهستانی‌اش در باواریا تماس گرفت و خبر را به او اطلاع داد.هیتلرِ سرمست که حالا می‌توانست بدون ترس از مداخله شوروی و جنگ دو جبهه‌ای که آلمان را در جنگ جهانی اول محکوم به شکست کرده بود، به لهستان حمله کند، گفت: «این خبر شوم مانند انفجاری در جهان پخش شد.»
وینستون چرچیل بعدها نوشت.و این تنها خبری بود که جهان از آن مطلع شد، زیرا علاوه بر پیمان عدم تجاوز، نازی‌ها و شوروی‌ها یک پروتکل مخفی امضا کردند که تنها پس از پایان جنگ جهانی دوم آشکار شد.دو کشور با یک چاقوی حکاکی به لهستان رفتند و آلمانی‌ها بخش غربی بزرگتر را در اختیار گرفتند.به شوروی‌ها در بسارابیا در جنوب شرقی اروپا و کشورهای بالتیک استونی، لتونی و فنلاند دست باز داده شد، در حالی که لیتوانی در حوزه نفوذ آلمان قرار گرفت. قبل از اینکه ریبنتروپ کرملین را ترک کند، استالین او را کنار کشید.دیکتاتور گفت: «دولت شوروی پیمان جدید را بسیار جدی می‌گیرد» و او می‌توانست با «قول شرف» خود تضمین کند که اتحاد جماهیر شوروی به شریک خود خیانت نخواهد کرد.
استالین حتماً با توجه به تمایل صدراعظم برای موافقت با تمام خواسته‌های شوروی و همچنین عادت همیشگی او در شکستن معاهدات، از خود پرسیده بود که آیا هیتلر نیز همین احساس را دارد یا خیر. مولوتوف پیش از تصویب این پیمان به اتفاق آرا در شامگاه ۳۱ آگوست، به شورای عالی گفت: «پیمان ما به این معنی است که بزرگترین قدرت‌های اروپایی توافق کرده‌اند که تهدید جنگ را از بین ببرند و در صلح زندگی کنند.» ساعاتی بعد، بیش از یک میلیون سرباز آلمانی از مرز لهستان عبور کردند.جنگ جهانی دوم آغاز شده بود.
ظرف چند هفته، شوروی‌ها شرق لهستان را به بهانه محافظت از ساکنان آن در برابر آلمانی‌ها اشغال کردند.ماه‌ها بعد، نیروهای استالین به بالتیک و بسارابیا لشکرکشی کردند. پیش از امضای پیمان عدم تجاوز، رئیس جمهور فرانکلین دی. روزولت به استالین هشدار داد که «به همان اندازه که شب از پی روز می‌آید، قطعی است که به محض فتح فرانسه توسط هیتلر، او به روسیه حمله خواهد کرد و نوبت بعدی شوروی‌ها خواهد بود.»این سخنان زمانی به حقیقت پیوست که در ۲۲ ژوئن ۱۹۴۱، هیتلر به طور یکجانبه توافق خود با استالین را زیر پا گذاشت و بزرگترین حمله غافلگیرانه در تاریخ جنگ را آغاز کرد.
گروه گزارش