“آژنگ نیوز”:پنجاه و ششمین همایش میان‌فصلی خردسرای فردوسی و نکوداشت دکتر جلال خالقی مطلق، صبح روز جمعه، بیست‌و دوم خردادماه ۱۴۰۵ در سالن همایش‌های آریومصلی‌نژاد مشهد با حضور استادان، دانشجویان و علاقه‌مندان به شاهنامهٔ فردوسی، با اجرای دکتر امیر الهامی برگزار شد.
به ایران و خالقی مطلق بدهکاریم
در آغاز این مراسم، محمدجعفر یاحقی، مدیر مؤسسهٔ خردسرای فردوسی، ضمن خوشامدگویی به مهمانان، یاد و خاطره جلال خالقی‌مطلق را گرامی داشت. وی با بیان این نکته که وی بیش از پنجاه سال از زندگی خود را صرف ایران و شاهنامه کرده است، اظهار داشت که خالقی مطلق در بدترین شرایط، یعنی در نهم اسفندماه ۱۴۰۵( روز اول جنگ) از دنیا رفت و متأسفانه خبر درگذشت وی در سایهٔ اخبار جنگ قرار گرفت و اطلاع‌رسانی نشد. یاحقی با بیان این نکته که:«ما به خالقی مطلق بدهکاریم که نتوانستیم مراسمی برای او برگزار کنیم»، برگزاری این همایش را ادای دینی به وی دانست و عنوان کرد که امروز اندکی از این بدهکاری جبران خواهد شد. مدیر مؤسسهٔ خردسرای فردوسی همچنین به شصت‌و‌یکمین شماره فصلنامهٔ پاژ اشاره کرد که یادبودنامهٔ این شاهنامه‌پژوه بزرگ و مجموعه‌ای از مقالات استادان و علاقه‌مندان به شاهنامهٔ فردوسی است.
میراث خالقی مطلق
محمود امیدسالار که سال‌ها با جلال خالقی مطلق در کار تصحیح شاهنامهٔ فردوسی همراه بوده است، به دانش وی در تصحیح متن اشاره کرد و اظهار داشت که همهٔ مصححان داخل و خارج از ایران، پیرو شیوه‌های نوآورانه خالقی مطلق در کار تصحیح متن هستند، چنانکه می‌توان تصحیح متن را به دو دورهٔ پیش از خالقی و پس از وی تقسیم کرد. امیدسالار با اشاره به پژوهش‌های شاهنامه‌ای، تلاش‌های دکتر یاحقی را در این مورد ارج نهاد. وی همچنین به ویژگی‌های حماسهٔ ملی پرداخت و اذعان داشت که هیچ‌کدام از حماسه‌های اروپایی، حماسه ملی نیستند. امیدسالار ویژگی‌هایی همچون داشتن روایت ادبی و منسجم، زبان معیار جامعه، تألیف‌‌شده توسط نخبگان جامعه و نبرد شخصیت‌های حماسی با دشمنان وطن را از ماهیت حماسه‌های ملی دانست که فقط شاهنامهٔ فردوسی مجموعه این معیارها را در خود نهفته است.
دانشمند فروتن
علیرضا قیامتی، قائم مقام مؤسسهٔ خردسرای فردوسی، پس از بیان سرگذشت نسخه‌های شاهنامه فردوسی، خالقی مطلق را نسخه‌شناسی بی‌مانند توصیف کرد که هیچ‌کس مانند او نتوانسته است، نسخه‌های شاهنامه را بشناسد. وی سپس به ویژگی‌های اخلاقی این استاد شاهنامه‌پژوه پرداخت که با فروتنی بسیار، با همهٔ علاقه‌مندان به شاهنامه رفتار می‌کرد و حتی به پرسش‌های بسیار ابتدایی نیز با حوصله و صبوری پاسخ می‌داد. قیامتی با بیان اینکه شاهنامهٔ فردوسی، سرشار از خردورزی، مهرورزی، دادگری و… است، با ذکر ابیاتی از شاهنامه، عنوان کرد که ریشهٔ همهٔ این رفتارهای ستوده خالقی مطلق را باید در شاهنامه جست‌وجو کرد.
وسعت دانش حماسی
سجاد آیدنلو، استاد دانشگاه پیام نور ارومیه، با ذکر این نکته که تاکنون مجالس بزرگداشت بسیاری در شهرهای مختلف برای خالقی مطاق برگزار شده است، به ابعاد دانش حماسی وی اشاره کرد. آیدنلو اظهار داشت که به استناد کمیت و کیفیت، خالقی مطلق با تصحیح متن شاهنامهٔ فردوسی شناخته می‌شود اما تحقیقات شاهنامه‌پژوهی وی صرفاً به تصحیح متن شاهنامه محدود نمی‌شود. این استاد دانشگاه عنوان کرد که خالقی مطلق در کنار تصحیح متن شاهنامه، مقالات و تحقیقات متنوع و متعددی به زبان فارسی و انگلیسی دارد که کمتر کسی در کنار تصحیح به این امور می‌پردازد. آیدنلو سپس به شیوهٔ تصحیح خالقی مطلق اشاره کرد و اینکه وی توانسته است روش تصحیح متن را در ایران ارتقا دهد و دیگران در تصحیح متون باید از وی پیروی کنند. وی همچنین به تخصص‌گرایی خالقی مطلق پرداخت که با تمرکز بر یک متن، یعنی شاهنامهٔ فردوسی توانسته است به اهداف علمی خود دست یابد و این نکته می‌تواند الگویی برای محققان جوان باشد.
همایشی برای زندگان
محمدحسین پاپلی‌یزدی، رئیس هیئت مدیرهٔ خردسرای فردوسی، ضمن سپاسگزاری از برگزارکنندکان همایش، به چگونگی قدردانی از بزرگان اشاره کرد. پاپلی یزدی برگزاری نکوداشت‌ها را در زمانی که آن‌ها در قید حیات هستند، از نظر فرهنگی پرثمرتر عنوان کرد. چنانکه برای خالقی مطلق نیز باید سال‌ها پیش، چنین مراسمی برگزار می‌شد. وی در ادامه سخنان خود به دشواری‌های زندگی فردوسی و همراهان فرهنگی او اشاره کرد که باید از آن‌ها نیز یاد شود. وی در ادامهٔ سخنان خود از همه فرهنگ‌دوستان خواست تا در مسیر بازسازی مؤسسهٔ خردسرای فردوسی، یاری‌گر مسئولان این مؤسسه باشند.
رونمایی از شصت‌و‌یکمین شمارهٔ فصلنامهٔ پاژ و برنامهٔ هنری موسیقی گروه «خوش‌نواز»، پایان‌بخش این مراسم بود.
به قلم: فاطمه محمدزاده
گروه گزارش