“آژنگ نیوز”:شهابسنگ مورچیسون (Murchison Meteorite) بدون شک یکی از مشهورترین و از نظر علمی ارزشمندترین سنگهای فضایی است که تاکنون روی زمین یافت شده است. دلیل لقب گرفتن به عنوان «قدیمیترین شیء روی زمین» این است که قطعاتی از این شهابسنگ، پیش از به وجود آمدن خود منظومه شمسی و زمین شکل گرفتهاند.
سقوط تاریخی
شهابسنگ مورچیسون در تاریخ ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۹ (مصادف با ۶ مهر ۱۳۴۸) در نزدیکی شهر کوچک «مورچیسون» در ایالت ویکتوریای استرالیا سقوط کرد. پیش از برخورد با زمین، مردم منطقه صدای انفجار شدیدی شنیده و سپس بوی سوختگی عجیبی (بوی متان و سایر ترکیبات آلی) در هوا احساس کردند. بیش از ۱۰۰ کیلوگرم از تکههای این شهابسنگ جمعآوری شد.
چرا مورچیسون «قدیمیترین شیء» است؟
سن زمین و منظومه شمسی ما حدود ۴.۶ میلیارد سال تخمین زده میشود. اما وقتی دانشمندان ذرات بسیار ریز داخل شهابسنگ مورچیسون را زیر میکروسکوپهای پیشرفته بررسی کردند، با شگفتی فرو رفتند. آنها موادی به نام «دانههای پیشخورشیدی» (Pre-solar grains) را در آن یافتند. این ذرات (مانند کاربید سیلیکون و الماسهای نانو) در اطراف ستارههای بسیار قدیمی و غولپیکر شکل گرفته و پس از مرگ آن ستارهها در فضای بینستارهای پخش شده بودند. سن این ذرات بین ۵ تا ۷ میلیارد سال تخمین زده میشود. یعنی این ذرات، ۲ تا ۳ میلیارد سال از زمین ما نیز قدیمیتر هستند و بدین ترتیب، شهابسنگ مورچیسون حاوی قدیمیترین مواد مادی شناختهشده روی کره زمین است.
شگفتیهای دیگر شهابسنگ مورچیسون (راز حیات)
فقط سن این شهابسنگ نیست که آن را خاص میکند، بلکه ترکیبات شیمیایی آن دانشمندان را حیرتزده کرد. مورچیسون از نوع شهابسنگهای کاندریت کربنی (Carbonaceous Chondrite) است و حاوی مقادیر عظیمی از کربن و آب است.
کشفهای بینظیر آن عبارتند از: ۱. اسیدهای آمینه: دانشمندان در این سنگ بیش از ۹۰ نوع اسید آمینه مختلف کشف کردند. اسیدهای آمینه بلوکهای سازنده پروتئینها و در نتیجه «حیات» هستند. جالب اینجاست که برخی از این اسیدهای آمینه روی زمین یافت نمیشوند و برخی دیگر (مثل گلیسین) دقیقاً مشابه اسیدهای آمینه موجود در بدن انسان هستند، اما از نظر «چپگرا و راستگرا بودن» (Chirality) بیطرف هستند؛ یعنی نشان میدهند این مولکولها در محیطی بیطرفانه در فضا شکل گرفتهاند نه روی زمین. ۲. بازهای آلی و نوکلئوتیدها: در سالهای اخیر، دانشمندان موفق به کشف_uracil (یکی از اجزای RNA) و زانتین در این شهابسنگ شدند. اینها مولکولهای پیچیدهای هستند که مستقیماً در ساختار ژنتیکی (DNA و RNA) موجودات زنده نقش دارند. ۳. غبار ستارهای: حاوی ذرات بسیار ریز الماس و گرافیت است که در اثر فشار و دمای بالا در اطراف ستارههای در حال مرگ (نواخترها) ایجاد شدهاند.
وضعیت فعلی
امروزه تکههای شهابسنگ مورچیسون در معتبرترین موزههای جهان از جمله موزه تاریخ طبیعی لندن، موزه اسمیتسونیان در واشنگتن، موزههای توکیو و شیکاگو نگهداری میشود. بخشهایی از آن نیز در آزمایشگاههای پیشرفته ناسا و دانشگاههای مختلف در حال مطالعه است، زیرا با وجود گذشت بیش از ۵۰ سال از سقوطش، هنوز با استفاده از تکنولوژیهای جدیدتر، رازهای تازهای از شالوده کیهان و حیات در آن کشف میشود.
گروه گزارش