“آژنگ نیوز”:باستان‌شناسان یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های جهان در آناتولی نوسنگی را کشف کردند که تقریباً ۱۰هزار سال قدمت دارد. تقریباً ۱۰هزار سال پیش – مدت‌ها قبل از ظهور شهرها – مردم در آناتولی مرکزی در حال آزمایش روش‌های جدید برای شکل‌دهی به محیط زندگی خود بودند. کاوش‌های اخیر درکانحسن ۳ در استان کارامان ترکیه، یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های شناخته شده جهان را که قدمت آن به حدود ۹۷۵۰ سال پیش برمی‌گردد، کشف کرده است که تقریباً هفت و نیم قرن از سکونتگاه معروف‌تر چاتال‌هویوک قدیمی‌تر است. یک گذرگاه برنامه‌ریزی شده در دنیای نوسنگی باستان‌شناسان یک راهروی عمداً طراحی شده بین خانه‌ها را کشف کردند – کشفی شگفت‌انگیز که در میان اولین نمونه‌های “خیابان” در تاریخ بشر قرار دارد.
این کشف، تصور دیرینه از زندگی نوسنگی به عنوان خوشه‌هایی از خانه‌های متراکم و دارای دسترسی سقف‌دار با فضای کم بین آنها را مختل می‌کند، الگویی که چاتال‌هویوک نمونه بارز آن است. در عوض، کانحسن ۳ جامعه‌ای را آشکار می‌کند که آگاهانه فضاهای باز بین سازه‌ها را حفظ کرده است، که نشان دهنده تلاش اولیه برای برنامه‌ریزی فضایی، مسیرهای مشترک و سازماندهی جمعی است.
کاوش‌ها و یافته‌ها این کار تحت عنوان “پروژه میراث برای آینده” وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه، به رهبری دانشیار عدنان بایسال از دانشگاه آنکارا انجام می‌شود. تیم او یک گذرگاه مشخص را کشف کرد که دو خانه را از هم جدا می‌کرد – طرحی عمدی که به ندرت در آناتولی نوسنگی دیده می‌شود. در تپه کانحسن ۳ در کارامان، باستان‌شناسان یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های شناخته شده عصر نوسنگی را کشف کردند که قدمت آن به ۷۵۰ سال قبل از چاتال‌هویوک ۹۰۰۰ ساله برمی‌گردد.
بایسال توضیح داد: «این یک شگفتی قابل توجه است. برخلاف بلوک‌های خانه‌های فشرده چاتال‌هویوک، کانهاسان ۳ دیدگاه بسیار متفاوتی از معماری را نشان می‌دهد. این فضاها ممکن است به عنوان گذرگاه، راهروهای دام یا شاید قدیمی‌ترین شکل خیابان عمل می‌کردند. صرف نظر از عملکرد دقیق آنها، وجود چنین شکاف‌هایی برای این دوره خارق‌العاده است.» محققان همچنین تغییراتی را در قرارگیری اجاق در مقایسه با چاتال‌هویوک مشاهده کردند که نشان‌دهنده شیوه‌های فرهنگی متنوع در میان جوامع نوسنگی آناتولی مرکزی است. سکونتگاهی که هزاران سال دوام آورد کانهاسان یک تپه واحد نیست، بلکه مجموعه‌ای از سه تپه (کانهاسان ۱، ۲ و ۳) است که سکونت مداوم انسان را از نوسنگی پیش از سفال تا عصر برنز و آهن مستند می‌کند.
برای هزاران سال، این منطقه حاصلخیز از جوامعی که شاهد ظهور کشاورزی، اهلی کردن حیوانات و معماری پایدار بودند، پشتیبانی می‌کرد. بایسال ماندگاری این مکان را به منابع آب فراوان و محیط غنی آن نسبت می‌دهد. کاوش‌ها استخوان‌های گاومیش، ماهی و پرندگان آبزی را آشکار کرده‌اند که نشان‌دهنده چشم‌انداز تالابی با منابع فراوان است. انتظار می‌رود تجزیه و تحلیل مداوم بقایای گیاهی، شیوه‌های اولیه کشاورزی را بیشتر روشن کند.
چرا این کشف مهم است شناسایی یک ویژگی خیابان‌مانند در کانهاسان ۳، تاریخ برنامه‌ریزی شهری را بسیار دورتر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، به عقب می‌برد. خیابان‌ها اغلب به عنوان نشانگر پیچیدگی اجتماعی و سازماندهی جمعی دیده می‌شوند و یافتن چنین عنصری تقریباً ۱۰۰۰۰ سال پیش، درک ما از جوامع اولیه را به طور اساسی تغییر می‌دهد. علاوه بر این، تضاد با چاتال‌هویوک تأکید می‌کند که جوامع نوسنگی در آناتولی به هیچ وجه یکسان نبودند. گروه‌های مختلف راه‌حل‌های متفاوتی را برای مسائل مربوط به تحرک، ایمنی و تعامل اجتماعی دنبال می‌کردند. اهمیت گسترده‌تر کانهاسان اگرچه کانهاسان ۳ مدت‌ها تحت الشعاع چاتال‌هویوک قرار داشت، اما به عنوان مکانی حیاتی برای بازسازی تنوع مدل‌های اولیه سکونتگاه‌ها در حال ظهور است. باستان‌شناسان به اهمیت آن در چندین زمینه اشاره می‌کنند: شواهدی از برنامه‌ریزی فضایی اولیه و شکل‌گیری خیابان‌های اولیه تداوم سکونت در طول هزاره‌ها داده‌های فراوان زیست‌محیطی و اکولوژیکی پلی فرهنگی بین نوسنگی پیش از سفال و نوسنگی سفالی به همین دلایل، کانحسن ۳ نه تنها برای باستان‌شناسی ترکیه، بلکه برای تحقیقات جهانی در مورد توسعه اجتماعی بشر نیز ارزشمند است.
با نگاهی به آینده کاوش‌ها با هدف کسب اطلاعات بیشتر در مورد زندگی روزمره ساکنان کانحسن ادامه دارد. محققان امیدوارند بفهمند که آیا این خیابان‌های اولیه صرفاً اهداف کاربردی داشته‌اند یا معنای نمادین یا اجتماعی داشته‌اند. همانطور که بایسال خاطرنشان می‌کند: “با مطالعه دقیق معماری، آثار باستانی و بقایای اکولوژیکی، می‌توانیم نحوه زندگی، کشاورزی و تعامل مردم با محیط خود را بازسازی کنیم.
کانحسن ۳ یک جامعه نوسنگی منحصر به فرد را به ما نشان می‌دهد – متفاوت از چاتال‌هویوک اما به همان اندازه حیاتی برای درک گذشته مشترک انسانی ما.” با لایه‌های عمیق تاریخی و اکتشافات پیشگامانه‌اش، کانحسن ۳ به عنوان یکی از نقاط دیدنی آناتولی – یکی از مکان‌هایی که اولین آزمایش‌ها در برنامه‌ریزی اجتماعی، کشاورزی و طراحی سکونتگاه‌ها تقریباً ۱۰ هزار سال پیش در آن ریشه دوانده است – در حال شناخته شدن است.
گروه گزارش