“آژنگ نیوز”:در سال ۱۲۸۷ نخستین کارخانه برق تهران به نام کارخانه حاج امین الضرب در تهران ایجاد گردید.کارخانه برق حاج امین الضرب که بعدها تا حدی توسعه یافت،و سایر کارخانه های کوچک دیگر، تا سال۱۳۱۱ تنها منبع برق تهران بود. در آن سال بواسطه و سعت پایتخت و احتیاج زیادی که به برق پیدا شد ، شهرداری اقدام به تأسیس کارخانه برق تهران نمود و قطعه زمینی بمساحت ٩٢١٨۴ متر مربع در شمال شرقی شهر در اراضی دوشان تپه(میدان شهدای امروزین) که بواسطه کم بودن وزش باد و مزایای دیگر متناسب با این کار بود در نظر گرفته و۵٧۶۵ متر مربع از این زمین ساختمان شده و کارخانه جدید برق ایجاد گردید .
ماشینهای محرک و مولد برق کارخانه از کارخانه های اشکودا خریداری شد .این کارخانجات دارای چهار دیگ بخار است که حد اکثر قوه تبخیر هر کدام از آنها (۲۹۰۰۰ کیلو گرم بخار با فشار ۲۸ جو ( اتمسفر ) و (۴٢٠) درجه حرارت در ساعت بود که تاحدودی نیازهای شهر تهران را در مهر ماه سال ۱۳۲۰ خورشیدی پاسخ میداد .
تولید حرارت در این کارخانه از دوراه صورت میگرفت یکی بوسیله ذغال گرد شده و دیگری توسط مازوت که این کارخانه در سال ۱۳۲۰ خورشیدی فقط با مازوت کار میکرد .
اما در سال ۱۳۲۰ خورشیدی و همزمان با جنگ جهانی دوم برق تهران دارای معایب چندی بود که کارشناسان در آن زمان آنها را به شرح زیر اعلام کرده بودند:
بهای برق شهرداری بسیار گران است بطوریکه اگر با کشورهای دیگر جهان که از حیث زندگی با ایران هم سطح هستند مقایسه شود قیمت برق چهار برابر زیاد تر بنظر میرسد و علت اینستکه از دو طریقی که ممکن است کارخانه فعلی را بکار انداخت آنکه گرانتر است انتخاب شده و علت اینکه کارخانه با مازوت که گرانتر است کار میکند از قرار یکه تحقیق نموده ایم اینست که آسیابهای ویژه تهیه کرد.
ذغال سنگ کارخانه مدتیست خراب شده و تعمیر نشده است در صورتی که قطعات خراب شده را بخوبی میتوان در کارخانه های متعدد پایتخت تعمیر نمود؛ ولی معلوم نیست بچه علت تعمیر نمیکنند.
چون صحبت از گرانی بهای برق بیان آمد، ممکن است ایراد کنند اگر برق ارزان شود بودجه اداره و کارخانه کسر خواهد شد حال اگر برق بقدر احتیاج شهر موجود بود. (مثلا۴۵تا ۵٠ هزار کیلووات ) و از بهای سایر سوختها ارزانتر بود ،بخاری ،اجاق اطو ، بادبزن ، چرخ خیاطی، جارو و هزاران اسباب برقی دیگر در اغلب خانه ها معمول میشد و در نتیجه در آمد اداره برق بجای کسر شدن چندین برابر افزون میگردید.
دائره در آمد برق که فعلا به چهار بخش در چهار برزن تقسیم شده ، اقدام سودمندی است ولی از لحاظ رفع احتیاجات عمومی کافی نیست. بهتر اینست اقلا ۱۲ تا پانزده شعبه در نقاط مختلف شهر دائر نمایند که مشترکین برق از حیث فاصله و دوری راه دچار اشکال نشده به آسانی بتوانند بدهی خود را بپردازند و شاید بهتر این باشد که دائره در آمدی در خود اداره برق تأسیس گشته و عده شعبات کافی در نقاط مختلف شهر تأسیس نماید .
اکثر ساکنین تهران اجاره نشین بوده و ملک شخصی ندارند و نظر به احتیاج در سالهای گذشته تقاضای برق نموده و در منازل مسکونی خود با هزینه سنگین برق کشیده اند و در موقع انقضای اجاره و نقل مکان برق خود را بمنزل تازه انتقال میدادند؛ ولی چندیست که اداره برق اجازه انتقال نمیدهد و اشخاص نمیتوانند از برق خود استفاده نمایند و از طرفی هم بدرخواستهای جدید برق داده نمیشود. معلوم نیست تکلیف این قبیل مالکین برق چیست اگر عذر اداره برق سوء استفاده ها نیست که بعضی ها از این نقل و انتقال مینمایند خوبست با رسیدگی دقیق مانع ازارتکاب کارهای خلاف قاعده این جمع گردند.
چنانچه بمنظور زیبایی مغازه ها و خیابانها مانع از انتقال برق مستاجرین میشوند خوبست فقط انتقال برق مغازه ها را مانع شوند. ولی گمان میرود این معاذیر منطقی نبوده و چون کار عمده اداره برق در طول سال رسیدگی بهمین قسم پرونده ها و تقاضاها بوده خواسته اند کار خود را کم و از تعداد مراجعین بکاهند .
وضعیت برق تهران با همین کارخانه تثبیت شده بود ؛تا اینکه در سالهای ۱۳۲۷و۲۸ به بعد اقدامات جدید صورت گرفت.
گروه تاریخ