“آژنگ نیوز”:نقالی هنر نمایشی قدیم ایران بوده است .قبل از رواج تلویزیون و سینما که به تفریحات ارزان قیمت مشهور شده بودند،نقالی در قهوه خانه ها ارج و منزلتی فراوان داشت و شنوندگان برنامه نقالی تا چندین ماه برای اطلاع از پایان داستانی که نقال تعریف میکرد،در ساعات معین به قهوه خانه می رفتند و در حالی که چشم بردهان مرشد دوخته و بودند؛گذران ساعات را فراموش میکردند.
بدین ترتیب نقالی از جمله برنامه های سرگرم کننده و آموزنده ای بود که در طی سالیان دراز در مراکز تجمع مردم که قهوه خانه از جمله آنان به شمار می رفت اجرا میشد. این هنر توسط کسانی که از صدا و بیانی خوب بهره مند بودند اجرا می شد.
اما با حضور سینمای فارسی و صد البته وسیله نمایشی ارزان و در دسترس به نام تلویزیون ،نقالی جایگاه خود را از دست داد. حتی بسیاری از قهوه خانه ها نیز تلویزیون را به داخل بردند و آن را در صدر نشاندند.
تا اینکه در دی ماه سال ۱۳۵۱ خورشیدی طبق یک برنامه رسمی دولتی که از سوی وزرات فرهنگ و هنر تدارک دیده شد؛ یکبار دیگر قهوه خانه های تهران در اختیار نقالان برجسته کشور قرار گرفت.ومردم هم از این برنامه ها استقبال کردند.۲۰ نقال ازبرجسته ترین نقالان کشور از روز شانزدهم دی ماه سال ۱۳۵۱ خورشیدی در ۲۰ قهوه خانه تهران برنامه اجرا کردند.این برنامه با هدف “آشنایی توده وسیع مردم با ارزش های میهنی و پایه های وطن پرستی “.اجرا میشد.
وزارت فرهنگ و هنر با همکاری ۲۰ نقال از جمله مرشد برزو،مرشد حیدر،محبوب علیشاه”صیاد پور”مرشد روح الله،مرشد فیاض ،به مدت ۲۱ شب در چهار گوشه تهران برنامه نقالی و شاهنامه خوانی را اجرا کردند.
مرشد برزو یکی از معروفترین نقالان کشور بود که در این زمان؛۸۵ سال از عمرش میگذشت.او در این خصوص گفته بود:۵۰ سال در این کار سابقه دارم و قبلا کارم خیاطی و عبا بافی بود،در بیشتر شهرهای ایران و عراق داستان گفته ام.و به نسبت ادامه داستان در این شهرها مانده ام.فرد دیگر مرشد برزوی اصفهانی بود که نام او اسدالله ظهیریه بود. او از فرزندان ظهیرالدوله بود.وی در قهوه خانه حاج قاسم در خیابان رزم آرا(قرنی امروز)برنامه اجرا میکرد.
او نیز گفته بود ما اگر بخواهیم یک داستان را یک عمر هم می توانیم ادامه دهیم .ما بنا به مقتضای مکان و زمان ،برنامه های فکاهی هم اجرا میکنیم.
مرشد برزو،حاج مرشد عباس را استاد خود میدانست و از مرشدهای معروف قبل از خودش از میرزا غلامعلی،مرشد کریم پسر لوطی عظیم،سیدحسن خوش ضمیر ،محبوب علیشاه و سید ابراهیم خوش مو نام میبرد.
در همین زمان ولی پور گودرزی صاحب قهوه خانه سبلان که این برنامه های جدید نقالی در قهوه خانه او هم برگزار میشد گفته بود:من تا پنج سال پیش از وجود نقال در قهوه خانه ام استفاده میکردم ولی با رواج تلویزیون و خرید یک دستگاه از آن ؛مرشد را جواب کردم.او افزوده بود:مرشد نقال از من روزی ۲ تومان میگرفت و بین ۳۰ تا ۴۰ تومان هم از تماشاچیان برنامه اش بدست می آورد.
تهیه و تدوین:حسن محرابی
گروه تاریخ