“آژنگ نیوز”:چگونه اسرار قدیمیترین قایق چوبی دانمارک را با کمک یک اثر انگشت باستانی کشف شد؟حدود ۲۴۰۰ سال پیش، قبل از ظهور امپراتوری روم، ناوگان کوچکی از قایقها به جزیره آلس در سواحل جنوبی یوتلند در دانمارک امروزی نزدیک شدند. این ناوگان حدود ۸۰ جنگجوی مسلح به نیزه و سپر را حمل میکرد. برخی از آنها افسر بودند و این مردان شمشیرهای آهنی حمل میکردند. دریانوردان در قایقهای تختهای براق به طول حدود ۲۰ متر از جایی که اکنون دریای بالتیک است، عبور کرده بودند. تختهها به هم دوخته شده بودند زیرا قایقهای آن زمان از میخهای فلزی استفاده نمیکردند و درزها با قیر درزگیری (ضد آب) شده بودند. در مقطعی از سفر، آنها برای تعمیر کشتیهای خود توقف کردند.
یکی از آنها اثر انگشت جزئی خود را در ماده درزگیر نرم و تازه استفاده شده بین درزهای تختهها به جا گذاشت. این جنگجوی دریا – سن و جنسیت نامشخص – ناخواسته پیامی برای دانشمندان (از جمله من) به جا میگذاشت که بیش از دو هزار سال بعد، سرانجام با استفاده از فناوری پیشرفته، اهمیت اثر انگشت را تشخیص دادند. ارتش کوچک در حال برنامهریزی یک حمله دریایی سریع به دشمنان خود در دانمارک بود – اما نقشههای آنها شکست خورد. کمی پس از اینکه آنها به ساحل پریدند، این جنگجویان توسط مدافعان محلی کشته شدند.
مردم محلی برای شکرگزاری از پیروزی خود در برابر این نیروی مهاجم، یکی از قایقها را با سلاحهای مهاجمان پر کردند و آن را به عنوان پیشکشی به خدایان در یک باتلاق محلی غرق کردند. تصمیم آنها برای غرق کردن قایق در باتلاق به باستانشناسان آینده این امکان را داد تا سرنخهایی در مورد وقایع پیرامون حمله و همچنین فناوری و جامعه این مردمان باستانی کنار هم قرار دهند. امروزه، این باتلاق جزیرهای در جنوب دانمارک به عنوان باتلاق هیورتاسپرینگ شناخته میشود. در اواخر قرن نوزدهم، بقایای قایق باستانی کشف شد که در محیط کم اکسیژن خود به خوبی حفظ شده بود. در آن زمان، این منطقه اخیراً توسط پروس فتح شده بود و بخشی از امپراتوری آلمان بود، بنابراین دانمارکیهای محلی که قایق را پیدا کردند، کشف خود را تا زمان پیوستن مجدد آلس به دانمارک در سال ۱۹۲۰ مخفی نگه داشتند.
این قایق سرانجام در سال ۱۹۲۱ مورد تحقیق و بررسی قرار گرفت و از آن زمان در موزه ملی دانمارک در کپنهاگ به نمایش گذاشته شده است. این تحقیق از بهترین روشهای باستانشناسی موجود در دهه ۱۹۲۰ استفاده کرد – اما تکنیکهای علمی باستانشناسی مدرن هنوز در دسترس نبودند. در سال ۲۰۲۳، محققان دانشگاه لوند و دانشگاه گوتنبرگ همکاری خود را با موزه ملی آغاز کردند تا از روشهای علمی مدرن برای مطالعه موادی که بیش از یک قرن قبل از باتلاق Hjortspring بیرون کشیده شده بودند، استفاده کنند. برخی از این نمونهها از زمان حفاری اولیه هرگز مورد مطالعه قرار نگرفته بودند – به این معنی که از آن زمان تاکنون یک راز بزرگ قایق Hjortspring را احاطه کرده بود. این جنگجویان مهاجم از قرن چهارم پیش از میلاد از کجا آمده بودند؟
محققان با تجزیه و تحلیل مواد درزگیر قایق با استفاده از تکنیکی به نام کروماتوگرافی گازی-طیفسنجی جرمی، توانستند ترکیبات شیمیایی قیر درزگیر را تعیین کنند- ترکیبی از چربی حیوانات و قیر کاج. این تعجبآور بود، زیرا تقریباً تمام جنگلهای کاج در دانمارک و شمال آلمان قبلاً برای ایجاد فضای کشاورزی در دوره نوسنگی قطع شده بودند. ما این را میدانیم زیرا زمینشناسان گردههای باستانی را در دریاچهها و باتلاقها مطالعه کردهاند تا مشخص کنند چه گونههایی در نقاط مختلف اروپا و در چه زمانی رشد میکردند. اگرچه ممکن است افرادی که قایق Hjortspring را ساختهاند، اقلامی را برای تهیه قیر خود مبادله کردهاند، اما در آن زمان امکان ضد آب کردن قایقها با استفاده از مواد محلی Jutland مانند روغن بذر کتان و پیه گاو وجود داشته است. بنابراین تحقیقات نشان میدهد که قایق Hjortspring احتمالاً از Jutland یا شمال آلمان نیامده است – بلکه از مکانی دورتر با دسترسی به جنگلهای کاج فراوان آمده است.
در مرحله بعد محققان هنگام انتخاب نمونههای قیر برای تجزیه و تحلیل علمی خود، به کشف خارقالعاده دیگری دست یافتند: “پیام مخفی” که توسط یکی از خدمه به شکل اثر انگشت جزئی که توسط یکی از دریانوردان روی یک توده کوچک قیر باقی بود، به جا مانده بود.
با استفاده از توموگرافی اشعه ایکس، محققان یک مدل سهبعدی دیجیتال از اثر انگشت، با دقت در مقیاس نانومتر، ساختند. با تجزیه و تحلیل از اثر انگشت، که توسط یک بزرگسال به جا مانده بود، اگرچه در حال حاضر نمیتوان اطلاعات بیشتری در مورد اینکه این فرد چه کسی بوده است، گفته شود. این یافته هیجانانگیز، ارتباط مستقیمی با این جنگجوی باستانی که زمانی در دریای بالتیک سفر میکرد، به محققان میدهد. امیداست در سال آینده بتوان DNA باستانی را از قیر درزگیر روی قایق استخراج کرد، که میتواند اطلاعات دقیقتری در مورد افراد باستانی که از این قایق استفاده میکردند، به محققان بدهد. در حال حاضر، نتایج نشان میدهد که تجارت و غارت دریایی در مسافتهای طولانی، که به مشخصه عصر معروف وایکینگها تبدیل شد، تقریباً در طول ۳۰۰۰ سال تاریخ نوردیک ادامه داشته است. با مطالعه این قایق باستانی، میتوان ریشههای اسکاندیناوی را به عنوان یک جامعه دریانوردی عمیقتر بررسی کرد.
گروه گزارش