“آژنگ نیوز”:دود کردن قلیان ایرانیان به روایت یک آلمانی ؛یوهان فان دربیهر ؛چنین است. او که در دوره شاه سلیمان صفوی از ایران دیدن کرده است می نویسد:
ایرانی ها ملتی هوشمند و فکورند و شاعران ممتاز و بینظیری در میان آنها پدیدار شده است.این مردم یکی از سرگرمی هایشان دود کردن قلیان است.مقدار زیادی تنباکو به این روش مصرف میکنند :
یک ظرف شیشه ای یا پوست نارگیل هندی تهیه و تا نیمه از آب پر میکنند.
لوله ای از بالای ظرف وارد آب میشود و تاجی (لاله قلیان) که تنباکو در آن قرار میگیرد، روی لوله نصب میشود.
زغال مشتعل روی تاج قرار میگیرد، زیرا لوله که یک یا دو ذرع طول دارد، چوبی است.
از طریق این لوله، هوا را به خلق خود وارد میکنند و این کار باعث میشود تنباکو دود کند.
چون ظرف در نزدیکی لوله درزگیر شده است، آبش سیاه و چرب میشود.
منبع:سفرنامههای آلمانیها در ایران، ترجمهٔ ساسان طهماسبی، انتشارات امیرکبیر، ۱۴۰۴، ص ۱۴۱.
گروه تاریخ