“آژنگ نیوز”:بندر پیربازار یکی از دهستانهای رشت بوده که در تاریخ عبدالفتاح فومنی آن را در نزدیکی سیاهرود نام بردهاند. این دهستان در گذشته به دلیل نقش بندرگاهی و قرارگرفتن بر سر راه ارتباطی ایران با اروپا از اهمیت زیادی برخوردار بود. در واقع یکی از راههایی که اروپاییان میتوانستند خود را به ایران برسانند، رفتن به باکو، در کرانهٔ دریای کاسپین و سوار شدن به کشتیهای روسی به مقصد پیر بازار و سپس سفر به رشت و تهران بودهاست.
در طول تاریخ پیربازار به عنوان یک راه ارتباطی بین رشت، تولم و گسکرات محسوب میشد، لذا از سدهی هفتم هجری زمانی که خاندان تجاسبی در این منطقه حکومت میکردند و رشت را پایتخت خود قرار داده بودند، مورد توجهی بسیار قرار داشت.از این رو نام پیربازار به اشکال مختلفی مورد استتفاد قرار گرفته است، از جمله پئربازار، پَر بازار، پیلهبازار، پِیلهبازار، پیرهبازار که دربارهی وجه تسمیهی آن نظریههای مختلفی وجود دارد.
بندر پیر بازار در اواخر دوره قاجار
پئربازار Perbâzâr: مردم منطقهی پیربازار به این صورت تلفظ میکنند و به معنی بازار پدر است. در وکالتنامهی صغار مرحوم میرزا فتحعلی که در سال ۱۲۵۷ ق نوشته شد و همچنین در سند اجارهنامچه پیربازار به تاریخ ۱۳۳۶ق، از پیربازار به عنوان »پِربازار« یاد شده است و رویهم رفته میتوان آن را به عنوان تلفظی در لهجهی محلی تلقی کرد.
َپرهبازار Parebazar : جهانگیر سرتیپپور مینویسد: «این ناحیه به مناسبت مجاورت نزدیک با مرداب و دریا، پَر بازار یا بازار ساحلی و بازار مرزی نامیده میشد که تدریجاً به پیربازار شهرت یافت.» پَر بازار به چهار معنی است: پر به معنی تور بزرگ ماهیگیری و پَر بازار به معنی بازار ماهی و ماهگیری. پَر به معنی حاشیه و مرز و پَر بازار به مانی بازار ساحلی.
پَر از نظر تاریخی به مناطقی از گیلان که در سرحدات مرزی قرار داشتند و از نظر نظامی با اهمیت محسوب میشدند اطلاق میشد و پرنشینان عنوان رسمی مامورانی بود که در آنجا به نگهبانی میپرداختند و در این صورت پَر بازار، یعنی بازار مرزی.
پَر به قسمتی از زنبورهای کندوی عسل اطلاق میشود که به سرپرستیِ ملکهی جدید از کندوی اصلی خارج شده و در مکانی دیگر کندوی جدیدی را تشکیل میدهند و در این صورت پَر بازار به معنی مکانی است که با جدایی از شهر اصلی در مکانی مستقل تجارت و داد و ستد راهاندازی کند و داعیه بازار و شهر شدن داشته باشد.
در نهایت نیز باید اشاره کرد که با کاسته شدن عمق تالاب انزلی وکم آبی رودخانه؛ پیربازار در چند دهه گذشته امکان تردد قایق و کشتی های تجاری به سمت دریای خزر را غیرممکن کرد وچندین دهه این بندر تجاری رو به افول گذاشت.
گروه گزارش