“آژنگ نیوز”:یک معمار ژاپنی با چیزهایی که مردم دورمیریزند، آثاری بدیع خلق میکند.نتیجه، یک معماری فوق مدرن که همیشه مبتکرانه و به طرز عجیبی شاعرانه است که زیبایی و هدف را در روزمره بودن آن مییابد. از بوتیکهای لوکس گرفته تا مسکن برای پناهندگان، ساختمانهای بان معمار ژاپنی مرزهای بین سنتهای طراحی شرقی و غربی، بین تجمل و معمولی، و بین آنچه یک ساختمان موقت و دائمی را تشکیل میدهد، محو میکنند.
شیگرو بان میگوید: «من از اسراف خوشم نمیآید.» این یک جمله ساده است – با این حال همه چیز را در مورد کار این معمار ژاپنی در بر میگیرد. او موادی را که دیگران ممکن است نادیده بگیرند یا دور بیندازند – از لولههای مقوایی گرفته تا جعبههای آبجو، از استایروفوم گرفته تا کانتینرهای حمل و نقل – میگیرد و آنها را در معرض نوعی کیمیاگری قرار میدهد، لبههای ناهموار را اصلاح میکند و شکنندگی را به استحکام تبدیل میکند.
بان همه ساختمانها را ذاتاً موقتی میداند. او میگوید: «در شهری بزرگ مانند لسآنجلس یا توکیو، «ساختمانهای بزرگ میتوانند ناپدید شوند، به خصوص در بخش تجاری – تخریب شوند تا راه برای ساختمانهای جدیدی که برای توسعهدهندگان پول بیشتری به ارمغان میآورند، باز شود. در حالی که یک ساختمان ساخته شده از کاغذ میتواند دائمی باشد، تا زمانی که مردم آن را گرامی بدارند.»
بان که اخیراً مدال طلای موسسه معماران آمریکا در سال ۲۰۲۶ را دریافت کرده و قرار است این هفته در انجمن سلطنتی جغرافیا در لندن سخنرانی کند، یک جهانگرد در حوزه معماری است. اما او هنوز درگیر ماموریت اصلی خود برای بهبود زندگی مردم، به ویژه در مناطق فاجعهزده و درگیر جنگ است. او در حال ساخت یک بیمارستان جدید در لویو، در غرب اوکراین است که کمتر جنگزده است و از چوب چندلایه متقاطع استفاده میکند. او میگوید: «اوکراین یکی از بزرگترین کارخانههای چوب چندلایه در شرق اروپا را دارد. آنها قبلاً آن را به کانادا و ایالات متحده صادر میکردند، اما اکنون نمیتوانند. بنابراین آنها به دنبال فرصتی برای استقرار آن در اوکراین هستند.»
برای بان، معماری مجموعهای از سیستمهای انعطافپذیر است نه سازههای ثابت. باید متحرک و پاسخگو باشد. او میداند که ساختمانها نه تنها در معرض فراز و نشیبهای انسانی، بلکه در معرض تأثیر فاجعهبار زمینشناسی و آب و هوا نیز هستند. ژاپن در معرض بلایای طبیعی است که میتواند شهرها را در عرض چند ثانیه تغییر شکل دهد. آژانس هواشناسی آن فعالیت زلزله را ثبت میکند: عمدتاً غرشهای سطح پایین، اما به اندازه یک نقطه باران در بریتانیا فراگیر است. و اگرچه ساختمانهای مدرن آن ملزم به مطابقت با سختگیرانهترین استانداردهای طراحی لرزهای جهان هستند، زلزلههای بزرگتر هنوز هم میتوانند فاجعهبار باشند.
پس از زلزله کوبه در سال ۱۹۹۵، که بیش از ۵۰۰۰ نفر را کشت، بان گنبد کاغذی را طراحی کرد، که ظاهراً… سازه موقت برای جایگزینی کلیسای کاتولیک تخریبشدهی تاکاتوری شهر. این بنا که در عرض پنج هفته توسط داوطلبانی که با مواد اهدایی کار میکردند ساخته شد و لولههای مقوایی بازیافتی به عنوان ستون در آن به کار گرفته شده بود، شکل بیضوی آن بر اساس کلیسای باروک برنینی، سنت آندرهآ آل کویریناله در رم، ساخته شده بود. با گذشت زمان، این بنا به نمادی از بازسازی شهر تبدیل شد و به یک مرکز اجتماعی تبدیل شد که میزبان عروسیها، کنسرتها، جلسات و نمایشهای فیلم بود. پس از ۱۰ سال، این بنا برچیده و به روستای تائومی در تایوان، که خود در سال ۱۹۹۹زلزلهای را تحمل کرده بود، منتقل شد. بان میگوید: «هنوز آنجاست.»
مسکنهای مقوایی با فونداسیونهای جعبههای آبجو برای جمعیت آواره کوبه پس از زلزله ۱۹۹۵
عکس از:عکس: هیرویوکی هیرای
این ایده که شما میتوانید ساختمانی را از لولههای مقوایی بسازید، همواره یادآور خاطرات پروستی از گذشتهی بلو پیترز است، جایی که مجریان با داخل رولهای توالت دست و پنجه نرم میکردند تا انواع خلاقیتها را از تقویمهای ظهور گرفته تا جزیرهی تریسی تاندربردز، خلق کنند. با این حال، در حالی که دیگران سبک خاصی دارند، بان متریال خاصی دارد. اصطلاح «معمار کاغذی» اغلب به طور تحقیرآمیزی برای معمارانی که به آنها داده شده است، به کار میرود. نظریهپردازی و پیشنهاد طرحهای خیالی اما هرگز در واقع چیزی نساخته است. در مورد بان، این به معنای واقعی کلمه به این معنی است که او با کاغذ میسازد.
بان میگوید: “من در سال ۱۹۸۵ شروع به ساخت سازههایی از کاغذ بازیافتی کردم، مدتها قبل از اینکه مردم در مورد مسائل زیستمحیطی صحبت کنند.” ساختمانهای سنتی ژاپنی از صفحات شوجی کشویی استفاده میکنند که از کاغذ برنج شفاف کشیده شده در قابهای چوبی ساخته شدهاند. و ژاپن میراثی از کاغذسازی نفیس دارد. اما از آن به چیزی که به اندازه کافی محکم باشد تا سقف را نگه دارد، جهشی بزرگ است.
بان شروع به بررسی لولههای مقوایی کرد که جزء اصلی صنعت نساجی به عنوان هسته برای پیچهای پارچه هستند. تقریباً مانند در کنارههای رولهای دستمال توالت، شما هرگز لولهها را تا زمانی که پارچه تمام نشده است، نمیبینید و سپس آنها به سرعت دور انداخته میشوند. او میگوید: «آنها قویتر از آن چیزی بودند که انتظار داشتم، بنابراین شروع به آزمایش جدیتر آنها کردم. میدانستم که استحکام یک ساختمان ارتباط چندانی با استحکام مصالح آن ندارد. ساختمانهای بتنی به راحتی میتوانند توسط زلزله تخریب شوند، در حالی که بسیاری از ساختمانهای چوبی با قدمت چند صد ساله سالم میمانند.»
بان با مهندس سازه مشهور ژاپنی، گنگو ماتسویی، متخصص مصالح سنتی مانند بامبو، همکاری کرد و آزمایشهای آنها با لولههای مقوایی به توسعه نوع جدیدی از سیستم ساختمانی منجر شد – سیستمی که در نهایت توسط وزارت ساخت و ساز ژاپن تأیید شد. بان میگوید: «اساساً، من روش جدیدی برای استفاده از یک ماده موجود اما نادیده گرفته شده ایجاد کردم.» بان علاوه بر گنبد کاغذی، خانههای ساده و مدولار را برای جامعه ویتنامی کوبه که در اثر زلزله سال ۱۹۹۵ آواره شده بودند، طراحی کرد.
دیوارهای ساخته شده از لولههای مقوایی بر روی پایههایی از جعبههای آبجو پر از کیسه شن قرار داشتند که توسط سقف سبکی از ورقهای چادر محصور شده بودند. او همچنین پارتیشنهای سبک وزنی از لولههای مقوایی و صفحات پارچهای را برای استفاده در سالنهای بزرگی که شهروندان آواره ممکن است در آنها پناه بگیرند، طراحی کرد. بان میگوید: «مردم مجبور بودند بدون هیچ گونه حریم خصوصی روی زمین بخوابند. من معتقدم حریم خصوصی اساسیترین حق بشر است، اما دولت اهمیتی نمیداد.» اکنون سیستم پارتیشنبندی او رسماً در سراسر ژاپن در سناریوهای تخلیه یا امدادرسانی در بلایا به کار گرفته میشود. حتی پس از حمله تمام عیار به اوکراین، زمانی که پناهندگان شروع به فرار به کشورهای همسایه کردند، از آن استفاده شد.
ساختمانهای بزرگتر شامل یک سالن کنسرت موقت برای لاکیلا در مرکز ایتالیا، برای حمایت از بازسازی پس از زلزله شهری که به خاطر صحنه موسیقی کلاسیک خود مشهور است، بودهاند. این پروژه به طور مشترک توسط دولتهای ایتالیا و ژاپن در اجلاس G8 در سال ۲۰۰۹ اعلام شد و به لاکیلا منتقل شد، جایی که سیلویو برلوسکونیِ گیج، بخشی از یکی از لولههای مقوایی بان را به اهتزاز درآورد.
تقریباً میتوان گفت که مقوا با الوهیت پیوند دارد. کلیسای جامع مقوایی که اکنون در کرایستچرچ، نیوزیلند، مشهور است، پس از زلزله سال ۲۰۱۱ ساخته شد، که به کلیسای جامع قرن نوزدهمی شهر که توسط جورج گیلبرت اسکات، احیاگر گوتیک انگلیسی، طراحی شده بود، آسیب جدی وارد کرد. بان به یاد میآورد: «من ایمیلی از مقامات کرایستچرچ دریافت کردم. آنها گفتند: ‘شما باید معماری باشید که بتوانید یک کلیسای موقت را به صورت رایگان طراحی کنید.’» مجموعهای از لولههای مقوایی به قطر ۶۰ سانتیمتر، تقویتشده با چوب چندلایه، قاب A شکل مرتفع کلیسای جامع را تشکیل میدهند. بالای محراب، حتی یک صلیب مقوایی لولهای وجود دارد.
بنای سقف نوکتیز مرنگ … مرکزپمپیدو-متز، فرانسه.عکس از:اولستین بیلد
دیدگاه بان، دیدگاه یک معمار ستارهای معمولی نیست. او میگوید: «معماران عمدتاً برای افراد ثروتمند و قدرتمند کار میکنند. و از آنجا که ثروت و قدرت نامرئی هستند، ما برای ساختن بناهای یادبود برای آنها استخدام میشویم. من میخواهم از تجربهام نه تنها برای افراد ممتاز، بلکه برای کسی که خانهاش ویران شده است نیز استفاده کنم.»
بان در حال حاضر در حال بازسازی خانههایی در شبه جزیره نوتو ژاپن است که در اثر زلزلهای در روز سال نو ۲۰۲۴ که بیش از ۷۰۰ نفر را کشت، ویران شدند. این خانهها از چوب بازیافت شده از یک سازه حلقهای شکل عظیم که برای نمایشگاه اوساکا سال گذشته توسط معمار ژاپنی دیگر، سو فوجیموتو، طراحی شده بود، استفاده خواهند کرد. طرح رسمی اولیه، برچیدن و سوزاندن … بود.
منبع:گاردین
گروه گزارش