“آژنگ نیوز”:شهرکازرون یک شهر باستانی در کشور ما است.پس از شاپور که شهر شاپور را در نزدیکی کازرون ساخت ، فیروز پسر بهرام کازرون را بنا گذاشت در زمان مولف فارسنامه ناصری کازرون ۲هزار خانه داشت و چهار محله : محله گنبد ، محله مصلی ، محلی بازار و محله بالا . فارسنامه ناصری چون دیگر سفرنامه های بعدی اشاره به باغ نظر کازرون دارد.در این کتاب آمده: در میانه و جنوب و مغرب کازرون باغ نظر واقع است . حاج علی قلی خان در حدود سال ۱۱۸۰ – نزدیک ۲۵۰سال پیش این باغ را ساخت که چهار خیابان آنرا درختان نارنج زینت میدهد درازی خیابان ها به دویست متر میرسد که این باغ تا زمان ناصرالدینشاه هم خرم و باصفا بود.
اما حاج سیاح که در حدود ۱۳۰ سال از پیش از کازرون گذشته مینویسد :در هنگام عصر از خرابه های شاپور قدیم عبور کرده، وارد کازرون شدیم و جنابان حاجی میرزا محمود و حاجی سید عباس که از محترمین آنجایند هر دو دعوت به منزل خود نمودند. بمنزل حاجی میرزا محمود وارد شدیم. بعد به تماشای باغ نظر که سابقا در آبادی و گلستانی و مرکبات مشهور بود رفته دیدم از نظر افتاده و متاسفانه را خراب گردیده است. در کازرون صحبت مردم فقط از حکومت معتمدالدوله و اقتدار و دخل بی پایان او بود ….
کازرون دهه ۵۰ خورشیدی
البته در سالهای اخیر کازرون ، از نارنجستان و نخلستان ، در بهاران از گلزاران آنقدر منظره های حیرت انگیز دارد که افسوس و تلخی در جان کسی نخواهد نشست اما حاشا ، گمان نکنید کازرون اینک بزرگ شده است و برآمده است ، نه چنانکه اشاره شد؛کازرون گذشته ای در خور بالیدن داشت . همینقدر بطور خلاصه ، و به نقل از جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی و نوشته کی لسترنج بدانید که:
کازرون از نیمه قرن چهارم که شاپور رو به ویرانی رفت، مهمترین شهر ولایت شاپور گردید و ابن حوقل درباره کازرون میگوید : در این زمان ، از نوبندگان کوچکتر است و ابنیه خوب دارد و خانه های آن از گچ و سنگ است.
اندکی پس از ابن حوقل ، مقدسی کازرون را از لحاظ اهمیت تجارت و دادوستد آن ، «دمیاط» ایران شمرده است. کازرون در آن روزگار تجارتی مهم. داشت. کتان مرغوب و به فراوانی در آنجا بعمل می آمد.
عضدالدوله دیلمی ، در کازرون برای تجار، سرایی بزرگ ساخت که فقط از همان یک سرا در سال ۸۰۰۰ تومان (ده هزار در هم )درآمد داشت. توجه داشته باشید که قدرت خرید ۸۰۰۰ تومان در زمان عضدالدوله دیلمی چقدر بود (!)
مقدسی از خانه های کازرون سخن می راند و میگوید: «هر خانه ای چون کاخی است و دارای بوستانی و مسجد جامع فراز تپه ای است .»
حمدالله مستوفی جغرافی دان مینویسد : دوچون کازرون در اصل از سه دیه پدید آمده بود، اینک نیز عمارت این شهر متفرق است و در آن کوشک های محکم و معتبر که هر یک همسر قلعه ای است فراوان است.
لازم است اشاره شود که یکی از نام آور ترین طبیبان ایرانی از شهر آنها برخاسته است که در هفتصد سال پیش از این در دانشکده طب مظفری شیراز تدریس می کرد .
کمال الدین ابو الخیر طبیب کازرونی که مسیحی نفس و پدر همه نیکی ها لقب داشت، در کار پزشکی اعجاز می آفرید در کتابها آمده است که :طبیب کازرونی از رنگ چشمان بیماران، بیماریها را تشخیص می داد و هرگزدچار اشتباه نمی شد .
فقط وقتی که بر بالین یک دختر جوان چشم سبزی که بی جهت و بدون دلیل به تب های سخت دچار آمده بود فراخوانده شد از چشمان دختر نتوانست چیزی دریابد زیرا نشانه های خاصی که می یافت فقط در چشمان میشی و سیاه بود. طبیب کازرونی چون با این مشکل روبرو آمد ، آنگاه به معاینه تن بیمار و رنگ پوست پرداخت. از آن پس نشانه های بسیاری در پوست بدست آورد که با آن نشانه ها نیز بیماریها را تشخیص میداد نوشته شده است که در ایلغار های داخلی فارس، چند کتاب ارزشمند طبیب کازرونی که در شیوه های تشخیص بیماریها بود ، نابود شد و بدست کسی نرسید .
در کنار کازرون دهکده های آباد نیز وجود داشته اند.از جمله سه دهکده ای که حمدالله مستوفی به آن اشاره کرده ، «نورد» و «دربست» و در اهستان است که هر کدام در کنار قناتی بهمین نام واقع شده و آب شهر کازرون از همین قنات ها بوده است .
از محصولات کشاورزی میتوان به خرمای کازرون اشاره کرد که بسیار خوب است ، مخصوصا آن خرما که بنام خرمای گیلانی معروف است .
لباس محلی مردم کازرون
کرباس و پارچه نخی در کازرون بسیار بافته میشد . مرغزار معروف کازرون بنام مرغزار نرگس شهرت دارد . ابن بطوطه که در سال ۷۳۰ کازرون را دیده می گوید: اطراف کازرون را بلادشول می گویند و امروز به شوستان معروف است.
در جلگه شرقی شهر ، به مسافت کمی دریاچه کازرون واقع است که در قرن چهارم این دریاچه ، موز یا موزک نامیده میشد . طول دریاچه ده فرسنگ و آبش شور و ماهی در آن فراوان است .» و این نکته را بیافزایم که در کازرون ، از کتل دختر و کتل پیرزن که برسر راه کازرون به شیراز واقع است ، حتما حرفها خواهید شنید و ماجراها . دو معبر کوهستانی و پر پیچ و خم جاده است ، اما چنانکه پیداست این دو معبر سخت همیشه بنام دختر و پیرزن نامیده نمی شد، زیرا حمد الله مستوفى نزدیک ششصد سال پیش از این، دو کتل را به ترتیب مالان و هوشنگ نامیده است.زیرا اسم ها در طول سالها عوض میشود .
امروزه شهر کازرون پر جمعیت ترین شهر جنوب غربی استان فارس است.
گروه تاریخ