“آژنگ نیوز”:پس از عدم صعود تیم فوتبال ایران به مرحله بعد جام جهانی ۲۰۲۶ صحبتهای عجیب و غریبی میشنویم و میخوانیم.به جای درک مشکل موضوع را رمانتیک و دراماتیک کرده از سانتیمتر و تیر دروازه و غیره سخن می شنویم.برای کوتاه شدن سخن و درک علت واقعی عدم صعود تیم ایران تصمیم گرفتیم به دلایل موفقیت تیم کیپ ورد به عنوان تیمی که اولین بار به جام جهانی راه یافت و به مرحله بعد صعود کرد بپردازیم. این مقایسه خیلی روشنگر خواهد بود.
این تیم عملکردی تاریخی در مسیر انتخابی را سپری کرده بود. پیروزی شگفتانگیز آنها برابر مصر (در قاهره) و قرار گرفتن در صدر گروه خود، نشاندهنده یک قدرت نوظهور در فوتبال آفریقابود و از ابتدای مسابقات جام جهانی شانس بسیار بالایی برای حضور موفق در آمریکا، کانادا و مکزیک داشت..
کیپ ورد (کاپ ورد) با جمعیتی حدود ۵۶۰ هزار نفر، یکی از کوچکترین کشورهای جهان است، اما در سالهای اخیر تبدیل به یک «غول کوچک» در فوتبال آفریقا شده است. در ادامه به بررسی دلایل این موفقیت و وضعیت فوتبال در این کشور جزیرهای میپردازیم:
بخش اول: دلایل موفقیت تیم ملی کیپ ورد در مسیر جام جهانی ۲۰۲۶
۱. نقش حیاتی دیاسپورا (بازیکنان دو تابعیتی)
مهمترین عامل موفقیت کیپ ورد، بهرهگیری از بازیکنانی است که در اروپا (به ویژه پرتغال، فرانسه، هلند و اسپانیا) به دنیا آمده و بزرگ شدهاند. تقریباً تمام ترکیب اصلی این تیم از بازیکنان لیگهای معتبر اروپایی تشکیل شده است (مانند گری رودریگز در پانیونیوس یونان، رایان مندز در لوآن فرانسه، و جووانی مارسینیو). این بازیکنان با سطح تکنیکی و تاکتیکی بالای اروپا آشنا هستند و وقتی با انگیزه پوشیدن پیراهن کشور اصیل خود را میپوشند، ترکیبی خطرناک میسازند.
۲. میراث فوتبالی پرتغال
کیپ ورد تا سال ۱۹۷۵ مستعمره پرتغال بود. زبان رسمی هر دو کشور یکی است و ارتباطات فرهنگی بسیار عمیقی بین آنها وجود دارد. مربیان کیپ وردی معمولاً در مدرسه فوتبال پرتغال بزرگ شدهاند و بازیکنان جوان این کشور نیز معمولاً در آکادمیهای پرتغال تست میدهند. این مسئله باعث شده تا کیپ ورد فوتبالی بسیار «اروپایی» و مبتنی بر حفظ توپ و سازماندهی تاکتیکی بازی کند که در آفریقا کمنظیر است.
۳. نظم تاکتیکی و کار مربیگری (بوبیستا)
مربی تیم، «پدرو «بوبیستا» بریتو»، یک استراتژیست فوقالعاده است. او تیمی ساخته که از نظر سازماندهی دفاعی بینقص است و در ضدحملات بسیار کشنده عمل میکند. آنها برابر مصر نشان دادند که چگونه میتوان با کمترین مالکیت توپ، بیشترین بازدهی را داشت. بوبیستا توانسته بازیکنان پراکنده اروپایی را به یک بلوک یکپارچه و منسجم تبدیل کند.
۴. توسعه زیرساختها در دو دهه گذشته
در گذشته، کیپ ورد حتی یک چمن طبیعی استاندارد نداشت. اما با کمکهای بینالمللی (از جمله سرمایهگذاریهای چین) و تمرکز فدراسیون، ورزشگاههای مدرنی مانند «استادیوم ملی کیپ ورد» در پرایا ساخته شد. این زیرساختها باعث بهبود کیفیت تمرینات و همچنین امکان میزبانی از حریفان در شرایط استاندارد شده است.
۵. غیاب ستارههای بزرگ و وجود یک «تیم» واقعی
برخلاف تیمهایی مثل نیجریه، سنگال یا مصر که گاهی وابسته به درخشش یک ستاره (مثل محمد صلاح یا سادیو مانه) هستند، کیپ ورد ستاره جهانی ندارد. همین مسئله باعث شده هیچ بازیکنی خود را بالاتر از تیم نبیند و تمام تمرکز روی کار تیمی و فداکاری باشد.
بخش دوم: وضعیت فعلی ورزش فوتبال در کشور کیپ ورد
فوتبال در این مجمعالجزایر آتشفشانی در اقیانوس اطلس، نه تنها یک ورزش، بلکه یک هویت ملی و عامل اتحاد مردم است. وضعیت فوتبال در این کشور دارای ویژگیهای زیر است:
۱. چالشهای جغرافیایی لیگ داخلی
کیپ ورد از ۹ جزیره مسکونی تشکیل شده است. برگزاری لیگ داخلی (Campeonato Cabo-Verdiano de Futebol) به معنای سفرهای هوایی و دریایی پرهزینه و زمانبر است. به همین دلیل، لیگ ابتدا به دو گروه شمال و جنوب تقسیم میشود و سپس برترینها به صورت متمرکز در جزیره اصلی (سانتیاگو) پلیآف را برگزار میکنند.
۲. سطح نیمهحرفهای لیگ
لیگ کیپ ورد به طور کامل حرفهای نیست. بیشتر بازیکنان شغلهای دوم دارند و با حقوقهای پایین بازی میکنند. اما همین لیگ، ویترین فروش استعدادهای جوان است. نقاطیابهای تیمهای پرتغالی (مثل بنفیکا، اسپورتینگ و پورتو) همیشه در کیپ ورد حضور دارند و استعدادهای ۱۶-۱۷ ساله را با هزینههای بسیار پایین به اروپا میبرند.
۳. سیستم استعدادیابی مبتنی بر خارج از کشور
فدراسیون فوتبال کیپ ورد (FCF) به دلیل محدودیتهای مالی، نمیتواند آکادمیهای عظیمی در داخل کشور بسازد. بنابراین، شبکه وسیعی از مربیان و اسکاتها در اروپا دارند که بازیکنان جوان کیپ وردیتبار را رصد میکنند. اگر بازیکنی در دستههای پایین اروپا استعداد نشان دهد، سریعاً برای تیم ملی زیر ۲۰ یا ۲۳ سال دعوت میشود تا به تیم بزرگسالان راه یابد.
۴. محبوبیت بینظیر و انگیزه فراتر از فوتبال
کیپ ورد کشوری فقیر است که اقتصاد آن وابسته به گردشگری، ماهیگیری و ارسال پول توسط مهاجران است. وقتی تیم ملی این کشور پیروز میشود، جزیره تعطیل میشود. برای بازیکنان این تیم، پوشیدن پیراهن ملی یک منبع درآمد نیست (چون پاداشهای فدراسیون بسیار کم است)، بلکه یک افتخار بزرگ برای خانوادههایی است که در شرایط سخت زندگی میکنند. این عاطفه خالص، در زمین بازی ترجمه میشود به دویدن بیوقفه و جنگیدن تا آخرین ثانیه.
۵. مشکلات مالی فدراسیون
با وجود موفقیتها، فدراسیون کیپ ورد یکی از فقیرترین فدراسیونهای حاضر در رقابتهای انتخابی است. برگزاری بازیهای دوستانه محدود است، کمپهای تمرینی قبل از مسابقات کوتاه هستند و گاهی حتی مشکلاتی در پرداخت حقالزحمه مربیان و کارکنان پیش میآید. با این حال، آنها با مدیریت درست همین منابع محدود، بهترین بازدهی را دارند.
نتیجهگیری
موفقیت کیپ ورد در صعود به جام جهانی ۲۰۲۶، به یکی از زیباترین داستانهای فوتبال مدرن تبدیل شده است. این داستان کشوری که با استفاده از هویت پرتغالی خود، بازیکنان دیاسپورا، نظم تاکتیکی و قلبهای بزرگ، توانسته فوتبال خشن و پرستاره آفریقا را درس بدهد و ثابت کند که در فوتبال، بودجه و جمعیت همیشه تعیینکننده نیستند، بلکه «هوشمندی و انسجام» برنده اصلی است.
گروه گزارش