“آژنگ نیوز”:پیش از مشروطیت و کمی هم پس ازمشروطیت ؛مدارس قدیمه کار دبیرستانها و دانشگاه امروز را انجام میداد و اشخاص متمکن فرزندان خود را برای گرفتن تحصیلات عالی، به مدارس قدیمی میفرستادند.
همچنین، مدارس قدیمه آنروز تهران عبارت بود از مدرسه خانمروی، مدرسه سپه سالار جدید، مدرسه منیرالسلطنه، مدرسه نانب السلطنه، مدرسه شیخ عبدالحسین تهرانی، مدرسه دارالشفاء، مدرسه صغیر، مدرسه مسجد شیخ هادی نجمآبادی و غیره.
در این مدرسه ها یک مدرس و چندین مدرس بود، مًدرس یعنی تالار کنفرانس و خطابه ؛ و مُدرس یعنی استاد. مدرسین از محل اوقافی مدرسه حقوق میگرفتند و صبح و عصر در مدرس فrه و اصول و آداب عرب و ریاضیات و طب و گاهی حکمت و فلسفه و طبیعیات درس میدادند.
بعضی از این مدرسین مانند مرحوم جلوه، مرحوم میرزا مسیح تهرانی – مرحوم ملا عبدالصمد تهرانی، مرحوم فاضل تفرشی و غیره واقعا درفن خود استاد بود و شاگردانی تربیت کرد که از مفاخر دانشمندان ایران به شمار میآمدند.
مدارس قدیمه دو دسته بودند یک دسته مدارس شبانه روزی که سالها محصلین در مدرسه اقامت داشتند و دسته دیگر آنهایی که شبها به خانه می رفتند و روزها به مدرسه می آمدند.
هر مدرسه یک یا چند خادم داشت این خادمها ظاهر الصلاح یعنی با ریش و قبا وگاهی هم با عمامه بودند.بعضی از آنها هم درنتیجه معاشرت با طلاب وعلماء چیز فهم شده بودند وغالبا آنها را ملا حاجی یا ملا مشهدی صدا می کردند. در شرح حال مرحوم سبزواری می خوانیم که چندی در یکی از مدارس قدیمه کرمان خادم بوده است.
همچنین ورود زن بطور مطلق در مدارس قدیمه ممنوع بود و حتی اقوام زن طلاب هم امید نمی توانستند از مدرسه یک قدم جلوتر بروند و باید همانجا بایستند و با طلاب ملاقات کنند.
گروه تاریخ