“آژنگ نیوز”:درعصرصفویه محتسب وشحنه وظیفه نظارت اقتصادی را برعهده داشت .البته محتسب در دوره اسلام به کلیه امور شهر رسیدگی مینمود.امربه معروف یعنی اجرای قوانین ونهی ازمنکریعنی جلوگیری از قانون شکنی کار محتسب بود.کم فروشی،گران فروشی، جنس نامرغوب و معیوب را جای جنس مرغوب و سالم فروختن، سنک و ترازوی نادرست داشتن کارهای نیرنگ و کلاه برداری همه را محتسب میرسید و هر گاه دولت قوی و عادل و محتسب مردی پاکدامن و وظیفه شناس بود اوضاع داد وستد شهر نهایت انتظام را پیدا می کرد.
مردم بیدست و پا و مظلوم از تجاوز کسبه و تقلب آنها آسوده میشدند و کسبه نیز از گرانفروشی و شلتاق کاری محتکران و بنکداران یعنی عمده فروشان در امان. شحنه شهر که در عهد صفویه و قاجاریه بلقب ( داروغه ) نامیده گشت همواره با محتسب همکاری نزدیک داشت. در بازارها و کوچه ها شب باید چراغ ها افروخته میشدند.
کسانی که خانه میساختند حق نداشتند از زمین کوچه بدزدند و دیوار خانه خود را پیوسته جلوتر آورده کوچه را تنگ یا کج و معوج کنند. صبح باید خانه داران جلو خانه وپشت دیوار خودرا آب بپاشند و جاروب بکشند هر صنف باید بازار خود را شب روشن داشته باشد و روز تمیز گردانند.
گرمابه ها باید برای فاضلاب خود مجرای زیر زمینی بزنند که گنداب کوچه ها را بد بونکند. صنف نصاب باید برای کشتار سلاخ خانه عمومی بسازد. این قبیل امور ازوظایف محتسب بود که با کمک داروغه یعنی رئیس شهربانی انجام میداد.درتاریخ مکرربه شخصیت های شایسته و صالحی برمیخوریم که وظیفه مهم احتساب را بر عهده داشته اند و در واقع محتسبی سر فراز و محبوب المله شده اند.
چنانچه برخی از محتسب ها به امتحان پزشکان و امتحان عطاران که دارو فروشان قدیم بودند اقدام کرده پزشک و عطاری را که در علم طب و گیاه شناسی مهارت نداشت از ادامه کار خود ممنوع میگردانیدند. از اواسط سلطنت قاجاریه وظایف محتسب را بطور کلی شخص (بیگلربیگی) انجام میداد که تقریبا حاکم شهر و زیر دست استاندار بود .
گروه تاریخ