“آژنگ نیوز”:در تابستان سال ۱۳۳۳ خورشیدی طبق یک آمار تقریبی بیش از دو هزار و پانصد نفر میوه فروش دوره گرد وجود داشتند که سرمایه هر یک از این دوره گردهای چرخی؛ از بیست تومان هم بیشتر میشد.اگررقم متوسط و به اصطلاح معدل درآمد آنها (به اعتراف خودشان)در نظر گرفته میشد روی هم رفته در زمستان و تابستان و بهار و پاییز جمعا از شصت ریال کمتر نمیشد.
ولی این چرخهای دوره گردی که دیده میشدند و توی خیابانها و کوچه ها ولو شده بودند غالبا کرایه ای بودند.روی هم رفته فقط صدی ۱۰ تا ۱۲ نفر از دوره گردها چرخ شخصی داشتند و بقیه باید چرخ را روزی ۵ ریال تا هشت ریال کرایه می کردند.
مافیای چرخ دوره گرد
این چرخها غالبا متعلق به کسانی است که دارای چرخهای متعدد بودند .مثلا از ده یا بیست چرخ گرفته تا هشتاد و ۱۰۰ چرخ داشتند.ولی چند نفری بودند که هرکدام دارای صدو پنجاه تاسیصد دستگاه چرخ بودند.کلیه اینها همه روزه به کرایه میرفتند و شب به شب ۵ ریال تا ۸ ریال (بنا به شکل و گنجایش؛زیبایی و دیگر مشخصات چرخ) برای صاحبش می آورد.
یکی از مالکین عمده و درجه اول چرخ دوره گردی؛ شخصی بود که خودش پانزده سال قبل یک چرخ کرایه میکرد و میوه بار می فروخت و دور خیابانها میگشت.اتفاقا یک شب که میخواست برود چرخ را تحویل بدهد یک دستمال بسته پیدا کرد که صدو سی تومان پول توی آن بود. صبح روز بعد با آن پول سه دستگاه چرخ خرید و به کرایه داد و از عواید چرخها مرتبا چرخ تازه خریداری نمود.تا اینکه درسال ۳۳ همکارانش مدعی شدند که چهارصد چرخ دارد.ولی خودش میگوید: ای…. سی چهل تاچرخ شکسته دارم. ولی چیزی عایدم نمی شود.هرچه کرایه میگیرم خرج تعمیرات میگردد.این دوره گردها رحم ندارند تا متوجه و مراقب چرخها باشند.
معذالک همکارانش و دوره گردها که مستاجر او بودند میگفتند:آن روز که این مالک عمده صدو پنجاه تومان درآمد خالص داشته باشد؛آن روز را جزو روزهای خدا به حساب نمی آورد و یک خط چپ و راست روی دیوار اطاقش می کشید تا یادش باشد این کسر درآمد را هرچه زودتر جبران نماید.
تهیه و تدوین:حسن محرابی
گروه تاریخ